• Θ Ε Μ Α Τ Α

    Ελευθερο βημα εκθεσης ιδεων και προτασεων ανοικτο σε οποιον εχει τεκμηριωμενη αποψη πανω σε θεματα κοινου ενδιαφεροντος και εχει τη διαθεση να την παρουσιασει.
  • 1

ΘΕΜΑΤΑ / Μνημονια - 25/05/2018

mnim.ell.1300.300Μνημονιακη Ελλαδα

Τα τρια ακανθινα μνημονια

του Πανου Μακρη

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Η ΚΡΙΣΗ

Το χρονικο ενος προαναγγελθεντος θανατου

 

xreosΜε μια ματιά. Οπως με τις επιδημιες ολοι γινομαστε “γιατροι” ετσι και τωρα με την οικονομικη πανδημια που μας επληξε εχουμε γινει λιγο πολυ ημιμαθεις οικονομολογοι για να καταλαβουμε τί γινεται γυρω μας. Ενας απο αυτους ειμαι και εγω που μεσα απο σκορπια αρθρα και συζητησεις και φυσικα το ιντερνετ, προσπαθησα να φτιαξω ενα συνεκτικο ιστορικο της καταστασης. Θα παρακαλουσα οποιον ξερει κατι παραπανω να συμπληρωσει τα πολλα κενα της αφηγησης ωστε να προσεγγισουμε οσο γινεται περισσοτερο την αληθεια. Στο αρθρο αυτό θα ασχοληθουμε με το πως  ξεκινησε η κριση και πώς καταληξαμε στο ΔΝΤ και στα Μνημονια. 

 

Το Προβλημα

Ξυπνησαμε που λετε μια Παρασκευη του 2010 (26 του Απριλη) κι εκει που καναμε σχεδια για το ΣΚ (λεφτα υπηρχαν), ανοιξαμε την τηλεοραση και ειδαμε τον πρωθυπουργο μας, το Γιωργακη τον Παπανδρεου με φοντο ένα υπεροχο Καστελοριζο. Δεν προλαβαμε να σκεφτουμε πως να μια καλη ιδεα για το καλοκαιρι, και μαθαμε πως ειμαστε ταπι και στα προθυρα του να κηρυξουμε και επισημα χρεοκοπια. Ποιοι εμεις μια «πλουσια» χωρα μελος στο κλαμπ της ελιτ της Ευρωπης, την Ευρωζωνη!
Στη συνεχεια μαθαμε και τα υπολοιπα, πως ειχαμε ένα τεραστιο χρεος 320 δις δηλ κοντα στο 150% του τοτε ΑΕΠ των 222 δις, δυομισυ φορες πανω από το 60% που προβλεπε η συνθηκη του Μααστριχτ και πολύ μεγαλυτερο από το οριο του 100-110% πανω από το οποιο ένα χρεος θεωρειται μη βιωσιμο δηλ που είναι αδυνατο να εξυπηρετηθει.
Ασφαλως δεν ηταν κεραυνος εν αιθρια για ολους. Απλα εμεις όπως συμβαινει με ολους τους αμεσα ενδιαφερομενους το μαθαμε τελευταιοι και το πληρωνουμε. Στην πραγματικοτητα το χρεος μαζευοτανε συστηματικα από το 1974 με ολοενα αυξανομενους ρυθμους λογω και των τοκοχρεωλυσιων που επρεπε να πληρωνονται. Είναι αποριας αξιο πώς οι κυβερνησεις της μεταπολιτευσης απετυχαν με τετοιο παταγωδη τροπο στη διαχειριση των οικονομικων μας.
Σοβαρα προμηνυματα υπηρχαν από το 2008 αλλα οι πιο πολλοι υποτιμησαμε τη σοβαροτητα της καταστασης. Από το φθινόπωρο του 2008 όμως η κατασταση χειροτερευει. Ηταν τοτε που ειχε ξεσπασει η διεθνης οικονομικη κριση από την Αμερικη και στη συνεχεια μεταδοθηκε στην Ευρωπη με αποτελεσμα οι πιο ασθενεις οικονομιες με σοβαρο προβλημα χρεους όπως η χωρα μας να επηρεαστουν περισσοτερο με τα δραματικα γεγονοτα που θα ακολουθουσαν από το επομενο ετος και θα κορυφωνονταν λιγο αργοτερα με την οιωνει χρεοκοπια και το πρωτο μνημονιο το 2010.

 

Το χρεος – Η οικονομικη μας κατασταση το 2009

Το 1974 η χουντα παρεδωσε στον Κ. Καραμανλη ένα χρεος 115 δις δρχ.(περι τα 337,5 εκ €) ισο με το 20,8% του τοτε ΑΕΠ. Το 1981 ο Κ. Καραμανλης (δια του Γ. Ραλλη) παρεδωσε στον Α. Παπανδρεου χρεος ισο με 26,5% του ΑΕΠ.
Το 2009 ενας άλλος Κ Καραμανλης (ανηψιος) παρεδωσε σε ένα άλλο Παπανδρεου (γυιο) μιαν άλλη οικονομια υπο καταρρευση με χρεος 126,8% του ΑΕΠ (5 φορες απανω) σε μολις 28 χρονια!
Το χειροτερο δε ηταν πως το χρεος αυτό ανεβαινε κάθε χρονο ανεξελεγκτα. Το 2009 χρειαστηκε να δανειστουμε 30 δις για να αντιμετωπισουμε τις κρατικες δαπανες. Ετησιο ελλειμμα δηλαδη το εξωφρενικο 15% του ΑΕΠ, 5πλασιο από το 3% που προβλεπε η συνθηκη του Μααστριχτ.

 

Τα Πώς και τα Γιατι και το Ποιοι;

Σε μιαν αναλυση του Θ. Τζημερου στο protagon.gr προκυπτει ότι από το 1981 μεχρι σημερα μπηκαν στη χωρα μας 1,4 τρις Ε δηλ 660 δις σε δανεια, 290 σε επιδοτησεις και 28 δις σε ατοκες επιδοτησεις. Πού πηγαν. Θα μπορουσαν να μας εχουν κανει με μια σωστη διαχειριση Σουηδια. Κι όμως μας εκαναν επαιτες και παριες .

 Μια συνοπτικη αναδρομη

1.Οι πρωτες κυβερνησεις ΝΔ της μεταπολιτευσης - Καραμανλης και Ραλλης (1974-1981)

Το χρεος αρχιζει να μεγαλωνει, αλλα όχι πολυ. Παραλαμβανει 20,8% του ΑΕΠ και παραδιδει 26,5%. Εργα υποδομης αλλα και οι πρωτες κρατικοποιησεις ιδιωτικων εταιριων, φορτωνουν βαρη στο δημοσιο τομεα.

2. Στα χρονια του ΠΑΣΟΚ – Αντρεας (1981-1989)

Ραγδαια αυξηση του χρεους. Παραλαμβανει 26,5% του ΑΕΠ και παραδιδει 64,2% δυομισυ φορες μεγαλυτερο.  Αθροοι διορισμοι και κρατικοποιησεις – κοινωνικοποιησεις. Η κατασταση αρχιζει να ξεφευγει. Η κριση του 1989-90 με τις προσωρινες κυβερνησεις και τις επανειλημμενες εκλογες ανεβαζει το χρεος στο 80,7%.

3.Στα χρονια του Μητσοτακη (1990-93)

Παραλαμβανει χρεος 80,7% του ΑΕΠ και παραδιδει 98,3%. Αυξηση σημαντικη του χρεους αλλα και πρωτη προσπαθεια νοικοκυρεματος αποκαλυπτονται κρυφα χρεη δημοσιων οργανισμων και καταγραφονται στο δημοσιο χρεος, αυξημενα τοκοχρεωλυσια (το χρεος ηδη μεγαλο αποκταει τη δικη του δυναμικη).

4.Στα χρονια του 2ου  ΠΑΣΟΚ – Αντρεας – Σημιτης (1993-2004)

Παραλαμβανει 98,3% του ΑΕΠ και παραδιδει 98,9%. Εντυπωσιακη σταθεροποιηση. Στα χρονια του Σημιτη δοθηκε μια εικονα νοικοκυρεματος. η οικονομία μπήκε σε έναν πιο ομαλό δρόμο με στόχο να ικανοποιήσει τα κριτήρια σύγκλισης της συνθήκης του Μάαστριχτ. Χάρη στην επίτευξη υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης το χρέος άρχισε να σταθεροποιειται (με λογιστικές πρακτικές ) ελαφρά ως ποσοστό του ΑΕΠ και το έλλειμμα έπεσε, εικονικά, μέχρι το 1999 κάτω από 3%, καθιστώντας δυνατη τελικά την εισδοχη της Ελλάδας στο κλαμπ της ΟΝΕ δηλ στη ζωνη του ευρω. Αργότερα αποκαλύφθηκε πως οι σχετικά υψηλές επιδόσεις που παρουσιάζονταν αυτή την περίοδο οφείλονταν και σε αποκρύψεις ελλειμμάτων και δανείων, πρακτική που ονομάστηκε δημιουργική λογιστική, στην υλοποίηση της οποίας βοήθησε και η επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs.

5. Στα χρονια της ΝΔ του Κωστα Καραμανλη (2004-2009)

kostakisΠαραλαμβανει 98,9% του ΑΕΠ και παραδιδει 126,8%. Ραγδαια αυξηση του χρεους. Αθροοι διορισμοι, ανεξελεγκτη διαφθορα, και ο Καραμανλης αμετοχος, αλλα για να λεμε και του στραβου το δικιο και υψηλα τοκοχρεωλυσια λογω των προηγουμενων δανειων.

Προς το τέλος του 2008 ξεκίνησε να συζητείται το ενδεχόμενο να παρουσιαστεί πρόβλημα αναχρηματοδότησης του ελληνικού δημόσιου χρέους. Ο Κ. Σημιτης στη Βουλη εθιξε το θεμα ότι υπαρχει κινδυνος να καταληξουμε στο ΔΝΤ. Η τοτε κυβερνηση του Κωστα Καραμανλη το διεψευσε και εμεις ησυχασαμε.

Τον Ιανουάριο του 2009 ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor's υποβάθμισε τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας από Α σε Α- αυξάνοντας το κόστος δανεισμού της χώρας.

Το πραγματικό ετήσιο δημοσιονομικό έλλειμμα της τάξης του 15% για το 2009 (όπως αποκαλυφθηκε αργοτερα) σήμαινε ότι μέσα σε ένα χρόνο το δημόσιο χρέος αυξήθηκε από περίπου 110% σε πάνω από 125% ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Η κυβερνηση Καραμανλη αποκρυψε το γεγονος και δηλωσε ελλειμμα 5,9%.

Με διαμορφωμένο ένα δυσάρεστο κλίμα στο εξωτερικό για την ελληνική οικονομία, ο πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, που κυβερνούσε με μία μικρή πλειοψηφία 152 βουλευτών, εξαγγέλλει πρόωρες εκλογές για τις 4 Οκτωβρίου 2009. Για την απόφασή του αυτή κατηγορήθηκε από τους αντιπάλους του, πως με τις εκλογές είχε σκοπό να αποδράσει από την πολύ δύσκολη κατάσταση που διαμορφωνόταν.Τις εκλογές κέρδισε το ΠΑΣΟΚ με υποσχέσεις για αυξήσεις μισθών στα όρια του πληθωρισμού.

Προμηνυμα χρεοκοπιας – Η οικονομικη μας εικονα το 2009

Το τρομερο διδυμο ελλειμμα: ΚΑΜΠΑΝΑ!!

Πρωτογενες ελλειμμα: 10,5%  (Συνολικο ελλειμμα προυπολογισμου: 15,4% του ΑΕΠ)

Ισοζυγιο Τρεχουσων Συναλλαγων (Εξαγωγες – Εισαγωγες):  -14,5%

ΑΕΠ: 234,358  δις για πρωτη φορα μετα από χρονια παρατηρηθηκε μειωση από τον προηγουμενο χρονο (5 δις) – καμπανακι!

Χρεος: 297,166 δις, 34 δις παραπανω από το 2008

αναλογια χρεος/ΑΕΠ (%): 126,8%, Καμπανα!

Δηλωθεν εισοδημα: 100,3 δις

Ανεργια:  12% (από 10% τον προηγουμενο χρονο). Ανοδικες τασεις.

Ισοζυγιο Εργασιακων Ροων (Προσληψεις – Απολυσεις): -86000 (από -10000 το 2008, -6000 το 2007 και θετικο ισοζυγιο τα προηγουμενα χρονια) . Καθοδικες τασεις.

Τραπεζες – Καταθεσεις: 237,5 δις.

Συμπερασμα:. Οι ανθρωποι ευημερουν (υψηλα εισοδηματα, καταθεσεις, χαμηλη ανεργια) αλλα οι αριθμοι πασχουν (διδυμο ελλειμμα, χρεος/ΑΕΠ). Η ρηση του Γεωργιου Παπανδρεου το 1960 για τα επιτευγματα του Κων Καραμανλη («οι αριθμοι ευημερουν και οι ανθρωποι πασχουν») από την αναποδη.

6. Στα χρονια του Γιωργου Παπανδρεου (2009-2011)

Ο ΓΑΠ ειχε ενημερωθει για την κρισιμοτητα της καταστασης ηδη από πριν από τις εκλογες από τον Δ/τη της ΤτΕ Γ. Προβοπουλο, αλλα συνεχισε δινοντας υποσχεσεις. Το χειροτερο είναι πως όταν εγινε κυβερνηση προχώρησε σε εφαρμογή των προεκλογικών του δεσμεύσεων σε θέματα κοινωνικής πολιτικής, όπως η καταβολή του επιδόματος αλληλεγγύης σε κοινωνικές ομάδες με χαμηλό εισόδημα. Συνεπής σ’ ένα βαθμό στις προεκλογικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης, ήταν και ο προϋπολογισμός για το 2010, που κατατέθηκε στη βουλή στις 20 Νοεμβρίου 2009, ο οποίος περιλάμβανε αυξήσεις, στα όρια του πληθωρισμού, σε χαμηλούς μισθούς και συντάξεις. Ο προϋπολογισμός περιείχε επίσης μέτρα μείωσης δαπανών με περιστολή κρατικής σπατάλης και περικοπές σε λειτουργικές δαπάνες ενώ υπολόγιζε αύξηση εσόδων, κυρίως μέσω της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής!!

Την επομένη ορκίστηκε υπουργός οικονομικών ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, ο οποίος κλήθηκε να αντιμετωπίσει μία δραματική κατάσταση. Στις 20 Οκτωβρίου του 2009 ανακοίνωσε στο ECOFIN ότι το έλλειμμα για το 2009 βρίσκεται στο 12,5% από 6% που το υπολόγιζε η προηγούμενη κυβέρνηση (τελικά το 2010 αναθεωρήθηκε στο 15,4%).

Δύο μέρες μετά ο οίκος αξιολόγησης Fitch επίσης υποβάθμισε την Ελλάδα από Α σε Α-.

Στις 8 Δεκεμβρίου ο οίκος Fitch υποβάθμισε για δεύτερη φορά την ελληνική οικονομία στο επίπεδο ΒΒΒ+. Με την σειρά του ο οίκος Standard and Poor's προχώρησε στις 16 Δεκεμβρίου σε υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας, κρίνοντας το πρόγραμμα της κυβέρνησης για τη δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας ανεπαρκές. Ακολούθησε τρίτη υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας, στις 23 Δεκεμβρίου, αυτήν τη φορά από τον οίκο Moody’s.

 

Στο δρομο για τη χρεοκοπια και τα Μνημονια

Ο Γολγοθας του Γιωργου – Δυο χρονια φωτια (2010-2011)

Το 2010 δεν μπηκε με το δεξί. Από τα μέσα Ιανουαρίου του 2010 ξεκίνησε μία συνεχής άνοδος των spreads, (βλ. Παραρτημα) που αναφερόταν συχνά στον τύπο ως ράλι ή κούρσα των spreads. Στις 21 Ιανουαρίου του 2010 το spread των 10ετών ομολόγων ξεπέρασε τις 300 μονάδες και στη συνέχεια ακολούθησε έντονα αυξητική πορεία ξεπερνώντας ακόμα και τις 1000 μονάδες τον Απρίλιο του 2010. Να σημειωθει πως το Σεπτεμβριο του2011 το spread επιασε τις 2000 μοναδες! (δηλ δανειζομαστε με επτοκιο 20 μοναδες παραπανω από το επιτοκιο δανεισμου της χωρας αναφορας, τη Γερμανια).

Μετρα λιτοτητας και αντιδρασεις

9.2.2010 - Πρώτο πακέτο οικονομικών μέτρων. Προσπαθωντας να αποφυγει το μοιραιο ο ΓΑΠ παιρνει μετρα που αφορούσαν στο δημόσιο τομέα (πάγωμα μισθών, περικοπές επιδομάτων 10%, περικοπές υπερωριών και οδοιπορικών).

10.2.10 Η ΑΔΕΔΥ απανταει με πανελλαδική απεργία

3.3.2010 - Δεύτερο πακέτο οικονομικών μέτρων. Μηδεν το αποτελεσμα, οι αγορες δεν πειθονται. Νεα πιο δραστικα μετρα που επηρεαζουν τους παντες (Μείωση 30% στα δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα, αδείας, Μείωση 12% σε όλα τα επιδόματα του Δημοσίου, Μείωση 7% στις αποδοχές υπαλλήλων ΔΕΚΟ, ΟΤΑ, ΝΠΙΔ, Αύξηση στο ΦΠΑ και στον φόρο της βενζίνης)

5.3.2010 – Διαδηλωση με βιαια επεισοδια και τραυματιες μεταξυ των αλλων του προεδρου της ΓΣΕΕ και του Μ. Γλεζου.

11.3.2010 – Νεες διαδηλωσεις

23.4.2010 Καστελοριζο – ΕΕ και ΔΝΤ και ο μονοδρομος προς το 1ο Μνημονιο. Δεν βαριεσαι, μέτρα-ασπιρινες μπρος στον ογκο του χρεους και οι αγορες αμετακινητες, δεν ιδρωνει ταυτι τους. Μειναμε από … λαστιχο. Κανεις δεν μας δανειζε και οι υποχρεωσεις τρεχανε. Μονοδρομος η εσχατη λυση, ΔΝΤ και ΕΕ και ο ΓΑΠ το εξαγγειλε «θριαμβευτικα» από το ακριτικο Καστελοριζο.

Οι Ευρωπαιοι καταλαβανε πως οι αναγκες ηταν τεραστιες, τα χρηματα πολλα και η χρεοκοπια anteportas. Ότι θα χρεοκοπουσε μελος της Ευρωζωνης (Εζ) δεν ειχε περασει από το μυαλο τους όταν τη φτιαχνανε και ετσι δεν ειχανε προβλεψει μηχανισμους αντιμετωπισης. Αφου μας βρισανε καθως και οσους ειχαν τη φαεινη ιδεα να μας βαλουν στην Εζωνη και εκτονωθηκανε, καταλαβανε πως μια χρεοκοπια μας τη στιγμη εκεινη θα κατεστρεφε και τους ιδιους και τις τραπεζες τους και επρεπε να αποφευχθει παση θυσια. Καλεσαν και το ΔΝΤ που ηξερε από αυτά και αποφασισαν να διασωσουν την Ελλαδα και τους εαυτους τους και άλλη φορα να είναι πιο προσεκτικοι και να ελεγχουν πού και ποσα δανεια να δινουν. Κατι που εδώ που τα λεμε επρεπε να το ειχαν κανει και αν το ειχαν κανει θα ειχαν γλυτωσει και τους ιδιους αλλα και εμας, από τους αφρονες πολιτικους μας. Γιαυτο πιστευω πως είναι συνυπευθυνοι και πρεπει να πληρωσουν και αυτοι.

29.4.2010 Στα τραγικα αυτά νεα απαντησαν οι εργαζομενοι με μεγαλες διαδηλωσεις

Πρωτομαγια 2010. Η πρωτομαγια αυτή ειχε ιδιαιτερο νοημα και η συμμετοχη των εργαζομενων μαζικη, προαγγελος οσων θα επακολουθουσαν

 2.5.2010 Ο ΓΑΠ εξαγγελλει τα σκληρα μετρα που συμφωνηθηκαν με τους δανειστες Μνημονιο) και τα εισαγει για ψηφιση στη Βουλη (περισσοτερα παρακατω στην περιγραφη του 1ου Μνημονιου)

5.5.2010 Φονικη Διαδηλωση. Παραμονη της ψηφισης των μετρων στη Βουλη τεραστια διαδηλωση με βιαια επεισοδια, κουκουλοφορους και πυρποληση του νεοκλασικου της Τραπεζας της Marfin επι της Σταδιου με τρεις νεκρους υπαλληλους της  (μεταξυ των οποιων μια κοπελλα εγκυος).

6.5.2010 Ψηφιζεται από τη Βουλη το Μνημονιο και η τραγικη για τη χωρα μας περιπετεια ξεκιναει.

 

Καποιες σκεψεις – Συμπερασματα

Μπορουσε να γινει κατι για να αποφευχθει το μοιραιο; Θεωρητικα ισως. Το χρεος/ΑΕΠ ηταν 126,8% το 2009 όταν αποχωρουσε ο Καραμανλης θα μπορουσε να θεωρηθει με τα σημερινα δεδομενα οριακα βιωσιμο. Το μεγαλο προβλημα ηταν το τρομερο διδυμο, το εμπορικο και το δημοσιο ελλειμμα δηλ που δανειζομαστε και τα διναμε στην καταναλωση κατά το πλειστον εισαγομενη.

Επρεπε να τιθασσευτει το ελλειμμα με δραστικη αυξηση εσοδων (φοροι κλπ) και μειωση δαπανων (περικοπες). Επισης χρειαζονταν δραστικες διαρθρωτικες μεταρρυθμισεις δεδομενου ότι οι δομες του κρατους μας ηταν μεσαιωνικες.

Δηλαδη επρεπε να καναμε εμεις αυτό που εκαναν οι δανειστες μας. Μπορουσαμε; Να ενημερωθει ο κοσμος, να ενωθουν οι πολιτικες δυναμεις, να βρεθει ο ηγετης που θα δωσει οραμα και ελπιδα και ωθηση για θυσιες και δραση. Μια ειρηνικη επανασταση. Τοτε ισως κατι να γινοτανε και να πειθονταν οι αγορες να μας δανεισουν με μικρη βοηθεια από τους εταιρους και να βγαιναμε από την κριση γρηγοροτερα και χωρις την οικονομικη (υφεση 25%) και κοινωνικη καταστροφη που βιωσαμε.

Αν κρινω από τις κινητοποιησεις και την αγριοτητα των διαδηλωσεων κατι τετοιο ηταν αδυνατο τοτε. Κατι σαν σεναριο επιστημονικης φαντασιας. Δεν ημασταν ετοιμοι τοτε. Τωρα ισως.

Αντι αυτου τι εγινε; Όπως ειδαμε παραπανω ο Γιωργος Παπανδρεου όταν εγινε κυβερνηση τον Οκτωβριο του 2009 εκανε το ακριβως αντιθετο. ΠΑΡΟΧΕΣ! Μαλιστα. Τρελλο; Ελληνικο!

Διατυπωθηκε ακομα από καποιους η αποψη ότι για το μνημονιο και για οσα τραβηξαμε φταιει η μεθοδος καταγραφης του ελλειμματος το 2009. Αν θελουμε να χαιδευουμε αυτια ας το πιστεψουμε. Δυστυχως αυτές οι υπεραπλουστευτικες προσεγγισεις προσπαθουν να κρυψουν την πικρη αληθεια, υπευθυνη είναι η εγκληματικη διαχειριση των κοινων από τις κυβερνησεις της μεταπολιτευσης. Αφησαν την οικονομια να εκτροχιαστει και το κρατος με τις μεσαιωνικες δομες του.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ

 

kastelorizo220x140Πρωτη Δανειακη Συμβαση

ή Συμβαση Δανειακης Διευκολυνσης (Loan Facility Agreement)

 

Πότε: 6 Μαιου 2010

Προβλεπομενο Ποσο Δανειου: 110 δις € (80 δις από τα κρατη μελη της Εζ και 30 δις από το ΔΝΤ). Οσον αφορα στη εκροη χρηματων από την Εζ αποφασιστηκε η λυση των διμερων δανειων δηλ κάθε κρατος θα δανειζε απευθειας την Ελλαδα με ποσοστο του ολικου δανειου των 80 δις ισο με το ποσοστο συμμετοχης του στο κεφαλαιο της ΕΚΤ. Η Γερμανια εδωσε τα περισσοτερα δηλ 22,4 δις €. Οι σχετικες αποφασεις περασαν από την εγκριση των κοινοβουλιων των κρατων μελων και η Ελλαδα υπεγραψε διμερεις συμφωνιες με κάθε κρατος για το ποσο που δανειστηκε από αυτό

Εκταμιευτηκαν τελικα: 72,9 δις (52,9 από Εζ και 20 από ΔΝΤ)

Προβλεπομενη Διαρκεια: Δυο χρονια (δηλ. μεχρι το Μαιο του 2012)

Ολοκληρωση: Δεν ολοκληρωθηκε. Εγκαταλειφθηκε τελη του 2011 και αντικατασταθηκε από το Δευτερο Μνημονιο – Δανειο το Φεβρουαριο του 2012.

Αποπληρωμη - Οροι αποπληρωμης

Καθε δοση θα αποπληρωνεται στον φορεα δανεισμου οταν ωριμαζει συμφωνα με τους παρακατω ορους:

Ευρωζωνη :

Επιτοκιο: Euribor + 3% για τα 3 πρωτα χρονια και 4% για τα υπολοιπα (Τι είναι το Euribor - Euro Interbank Offered Rate - επιτοκιο με το οποιο δανειζει η μια τραπεζα την άλλη (διατραπεζικο επιτοκιο) καθοριζεται κάθε μερα και αποτελει επιτοκιο αναφορας για δανεισμο με κυμαινομενο επιτοκιο.

- περιοδος χαριτος (το διαστημα κατα το οποιο δεν πληρωνουμε τιποτα για την αποπληρωμη του κεφαλαιου, δηλ πληρωνουμε μονο για τοκους): 3 χρονια

- αποπληρωμη του κεφαλαιου: 2 χρονια μετα την περιοδο χαριτος

Το Μαρτη του 2011 δηλ στα μισα του προγραμματος το καταλαβανε και οι ιδιοι πως οι οροι ηταν υπερβολικοι και τους ελαφρυναν: μειωσαν το επιτοκιο κατα 1% και  αυξησαν την περιοδο χαριτος στα 4,5 χρονια και την αποπληρωμη κεφαλαιου στα 10 χρονια

ΔΝΤ

- Επιτοκιο: SDR + 2% (Τι είναι το SDR – Special Drawing Rights – Ειδικα Τραβηχτικα Δικαιωματα (ΕΤΔ)  συνδυαζεται με την ετησια συνδρομη καθε κρατους – μελους, η περιοδος χαριτος και η αποπληρωμη όπως της Εζ

 

Το Μνημονιο

Αυστηρή λιτότητα, σαρωτικές ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις και τους μισθούς, νέα φορολογική επιδρομή και δραστικές περικοπές στον δημόσιο τομέα, προβλέπει, μεταξύ άλλων, το νέο Μνημόνιο με τα σκληρά μέτρα που η τρόικα θεωρεί αναγκαία προκειμένου να εγκρίνει το πακέτο βοήθειας προς την Ελλάδα.

Οι μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν στο μνημόνιο διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις άξονες:

  • αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας
  • διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
  • εφαρμογή μεταρρυθμίσεων για την ανάπτυξη και την απασχόληση
  • εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα

Δημοσιονομικη προσαρμογη και βιωσιμότητα. Πρωτος στοχος η μειωση των εφιαλτικων πρωτογενων ελλειμματων της ταξης του -10%. Οπως με τον αρρωστο που καιγεται στον πυρετο η πρωτη δουλεια του γιατρου είναι να πεσει ο πυρετος. Μεσοπροθεσμος στοχος η επιτευξη πρωτογενων πλεονασματων. Ετσι μονο  είναι δυνατόν να μειωθεί το χρέος και να αποκατασταθεί η δημοσιονομική βιωσιμότητα, πράγμα ουσιαστικό για την επιστροφή της οικονομίας στη βιώσιμη ανάπτυξη. Για να επιτευχθει αυτό απαιτειται αυξηση εσοδων (ο πιο αμεσος τροπος η επιβολη φορων) και μειωση δαπανων.

Χρηματοπιστωτικη σταθεροτητα. Αφορα στην ενισχυση της βιωσιμοτητας του τραπεζικου συστηματος. Η κυβερνηση θα πρεπει να κανονικοποιησει τη ρευστοτητα και να ενισχυσει το κεφαλαιο των τραπεζων, να αντιμετωπισει τα μη εξυπηρετουμενα δανεια.

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις. Μεταρρυθμισεις στην αγορα εργασιας και προιοντων, Ρυθμισμενες Δικτυακες Επιχειρησεις  (Ενεργεια, Νερο, Μεταφορες), Ιδιωτικοποιησεις (δημιουργια Υπερταμειου Αξιοποιησης Δημοσιας Περιουσιας), Αναπτυξιακο Σχεδιο και επενδυσεις.

Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης. Μεταρρυθμισεις για να αντιμετωπιστουν οι μεγάλες διαρθρωτικές αδυναμίες του Ελληνικού κράτους, οι οποίες κρατούν κατ' επέκταση δέσμια και την οικονομία.

 

Υλοποιηση του Πρωτου Μνημονιου

Οδευοντας το Γολγοθα – Ένα συνοπτικο χρονικο παθών

2010

26 Απρ 2010 – Καστελοριζο. Όπως ειδαμε παραπανω στο Κεφ. 1, σφοδρες αντιδρασεις ξεσπασαν αμεσως μετα τις δηλωσεις του ΓΑΠ στο Καστελοριζο και προτου ακομη ανακοινωθουν τα νεα μετρα του κυοφορουμενου Μνημονιου. Μεγαλες συγκεντρωσεις σε Αθηνα και Θες/νικη με αφορμη τη γιορτη της εργατικης πρωτομαγιας, ζητωντας να μην εφαρμοστουν αλλα μετρα.

Κυριακή 2 Μαΐου – Πολυνομοσχεδιο με τα νεα μετρα . Ο πρωθυπουργός ανακοινωσε τα μετρα. Ιδιαιτερο βαρος ειχε δοθει στα δημοσιονομικα αφου αμεσος στοχος ητανε να ελεγχθουν τα ελλειμματα. Το σχετικο νομοσχεδιο εισηχθη στη Βουλη με προοπτικη να ψηφιστει στις 6 Μαίου.

marfin3marfin2"5 Μαίου 2010 – Γενικη Απεργια - Το φονικό συλλαλητηριο" Μετα το πρωτο σοκ τα συνδικατα ετοιμαστηκαν για αγωνα. Γενικη απεργία και  ογκώδες συλλαλητήριο στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, ενώ τρεις υπάλληλοι της τράπεζας Μαρφίν στο υποκατάστημα της οδού Σταδίου σκοτώθηκαν (από τους οποιους μια κοπελλα ηταν εγκυος) εξαιτίας εμπρηστικής επίθεσης.

Κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν σε όλη την διάρκεια του 2010 από όλα τα συνδικάτα.

Ιουλιος 2010 – Μετρα για τις τραπεζες. Νομος Κατσελη για τα υπερχρεωμενα νοικοκυρια και την προστασια της πρωτης κατοικιας. Ιδρυεται το ελληνικο ΤΧΣ – Ταμειο Χρηματοπιστωτικης Σταθεροτητας για την εποπτεια και αναδιαταξη του τραπεζικου συστηματος.

Καλοκαιρι 2010 – Νεα Μετρα – Νεες κινητοποιησεις. Στη συνεχεια των δεσμευσεων του Μνημονιου η κυβέρνηση προανήγγειλε μέτρα:  που προκάλεσαν αντιδράσεις και κινητοποιησεις επαγγελματικών κλάδων, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Σημαντικότερες περιπτώσεις ήταν οι αντιδράσεις των ιδιοκτητών φορτηγών για το άνοιγμα του επαγγέλματός τους, των υπαλλήλων των ΜΜΜ για περικοπές στους μισθούς τους, των υπαλλήλων αρχαιολογικών χώρων για περικοπές θέσεων εργασίας, των ναυτεργατών για την κατάργηση του καμποτάζ (καθεστως παραχωρησης εκτελεσης κρουαζιερας εντος της επικρατειας μονο σε πλοια με ελληνικη σημαια, τα υπο ξενη σημαια εχουν δικαιωμα διελευσης από ελληνικα λιμανια όχι όμως να τα χρησιμοποιουν ως αφετηρια ή καταληξη του ταξιδιου),

Ηδη άρχισαν να φαίνονται οι συνέπειες των μέτρων. Η ανεργία και ο πληθωρισμός άρχισαν να εκτινάσσονται ενώ οι μικροεπιχειρήσεις έβλεπαν τον τζίρο τους συνεχώς να μειώνεται με αποτέλεσμα να οδηγούνται όλο και περισσότερες στο κλείσιμο, γεγονός που περιγραφόταν ως κύμα λουκέτων.

9 Δεκεμβρίου 2010 – Πολυνομοσχεδιο για εργασιακα και ΔΕΚΟ. Το πολυνομοσχέδιο υπερψηφίστηκε στις 15 Δεκεμβρίου από τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος.

Τελος του 2010. Το 2010 έκλεισε με το χρέος να αγγίζει το 142,8% του ΑΕΠ και το έλλειμμα στο 10,5%. Παράλληλα η οικονομία (δηλ το ΑΕΠ) συρρικνώθηκε κατά 4,5% .

2011

Αρχες του 2011 – Αποδοκιμασιες πολιτικων – Κινημα «δεν πληρωνω». Η πραγματική οικονομία εξακολούθησε να επιδεινώνεται με συνέχιση του αποκαλούμενου κύματος λουκέτων στην αγορά και την ανεργία να συνεχίζει να καλπάζει φτάνοντας τον Μάρτιο σε ποσοστό 16,2%.

15 Φεβ 2011 – Ψηφιση του νομου για την ιδρυση του ΕΟΠΥΥ (Ν 3918/2.3.11)

31 Μαρ 2011 – Θεσπιση του θεσμου του οικονομικου Εισαγγελεα για τη διερευνηση υποθεσεων μεγαλης φοροδιαφυγης και συναφων οικονομικων εγκληματων.

diadil2Μάιος 2011 – Κινημα «αγανακτισμενων». Η αναταραχη εντάθηκε πολύ περισσότερο κατά τον Μάιο του 2011 μετά το παράδειγμα της Αραβικής Άνοιξης και των αντίστοιχων κινητοποιήσεων στην Ισπανία με ένα νέο κίνημα διαμαρτυρίας που διοργανώθηκε μέσα από σελίδες κοινωνικής δικτύωσης και ονομάστηκε κίνημα των αγανακτισμένων.

Οι συμμετέχοντες ήταν πολίτες, επι το πλειστον χωρίς κομματική ταυτοτητα, που επιθυμούσαν την ύπαρξη κάποιου είδους δράσης, ενάντια στην συνεχιζόμενη επιδείνωση της ποιότητας της ζωής τους. Οι πολίτες που συμμετείχαν διοργάνωναν ογκώδεις διαδηλώσεις σχεδόν καθημερινά στις πλατείες των μεγαλύτερων πόλεων της Ελλάδας με επικεντρο φυσικα την Αθηνα και την Πλατεια Συνταγματος. Εκει δημιουργηθηκαν δυο πολοι συγκεντρωσης της πανω πλατειας με προεξαρχοντες σε υβρεις προς τη Βουλη ακροδεξιους και της κατω πλατειας με προεξαρχοντες συριζαιους και διεξαγωγη συζητησεων για εξοδο από την κριση, νέα μοντελα διακυβερνησης, αμεση δημοκρατια.

Στα μέσα Ιουνίου ήρθαν στο φως στοιχεία που έδειχναν μεγάλη απόκλιση της ελληνικής οικονομίας από τους στόχους και σημαντική υστέρηση εσόδων.

25 Μαιου 2011 – 13 Ιουνιου 2011 - Καθημερινες συγκεντρωσεις αγανακτισμενων.

aganakt1Εκκινώντας από τη συγκέντρωση του Μαίου πολλές χιλιάδες Ελλήνων «Αγανακτισμένων» διαδήλωσαν ειρηνικά σε πολλές πόλεις. Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και τις επομενες μερες και εκτοτε σχεδον καθημερινα .Λαϊκές συνελεύσεις και ψηφίσματα εναντιον του προς ψηφιση νομοσχεδιου του Μεσοπροθεσμου λεγομενου προγραμματος με νεα μετρα λιτοτητας. ήταν τα χαρακτηριστικά των συγκεντρώσεων των «Αγανακτισμένων» έως την 11η Ιουνίου με πλήθος κοσμου πανελλαδικά.

Η 10η Ιουνίου ήταν ημέρα διαβούλευσης για συνταγματικά και οικονομικά ζητήματα.

Κατά την 12η Ιουνίου πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε στην πλ. Συντάγματος ενόψει της πανευρωπαϊκής διαμαρτυρίας. Χιλιάδες, επίσης, διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν σε δεκάδες πόλεις της Ελλάδας με διαμαρτυρίες και δρώμενα.

15 Ιουνιου 2011 – Στη Βουλη το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2012-2015 (ΜΠΔΣ).

aganakt2 Εκτος από τα βραχυπροθεσμα, αμεσης εφαρμογης που προαναφεραμε, το Μνημονιο προεβλεπε και μεσοπροθεσμα μετρα (κυριως μεταρρυθμιστικα) για την τριετια που ακολουθουσε τη ληξη του κυριου προγραμματος (στην προκειμενη περιπτωση τον Μάιο 2012).

Νεα Μετρα Λιτοτητας. Το μεσοπρόθεσμο προβλέπει μία σειρά από μέτρα για τον περιορισμό των δαπανών (μειώσεις μισθών) και αύξησης των εσόδων (αυξήσεις φόρων). Περιορίζονται μισθολογικές και λειτουργικές δαπάνες και προστίθενται νέα φορολογικά μέτρα. Ιδρύεται το ΤΑΙΠΕΔ, οργανισμός αποκρατικοποιήσεων (Ταμείο Αξιοποιησης Ιδιωτικης Περιουσίας του Δημοσιου) με σκοπό την πώληση της δημόσιας περιουσίας. Στόχος είναι έσοδα 50 δις από αποκρατικοποιήσεις.

Με το ΜΠΔΣ αντιμετωπίζονται βασικές αδυναμίες των ελληνικών δημόσιων  οικονομικών. Ενώ μία μεγάλης κλίμακας δέσμη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης πρέπει να αφορά όλους τους τομείς της κυβερνητικής δραστηριότητας. Το ΜΠΔΣ στοχεύει κυρίως στη μείωση του πλεονάζοντος προσωπικού του δημόσιου τομέα, στη βελτίωση της οικονομικής απόδοσης των κρατικών επιχειρήσεων και στον εξορθολογισμό των κοινωνικών δαπανών.

«Αγανακτισμενοι» –  Εν τω μεταξυ μεγαλες ηταν οι ζυμωσεις στα κομματα και ιδιως στο κυβερνων ΠΑΣΟΚ με πληθος ανεξαρτητοποιησεων βουλευτων του. Στο εξωτερικό της βουλής υπήρξαν ογκώδεις διαδηλώσεις από το κίνημα των αγανακτισμένων και συνδικάτα που παρέμειναν μέχρι τις βραδινές ώρες.

16 Ιουνίου 2011 - 21 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ζήτησαν σύγκληση της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος, η οποία κατέληξε σε απόφαση για ανασχηματισμό. Νέος υπουργός οικονομικών ανέλαβε ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Επίσης ανέλαβε και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.

29 Ιουνίου 2011 – Ψηφοφορια στη Βουλη για το Μεσοπροθεσμο – Ογκωδης συγκεντρωση – Αποκλεισμος της Βουλης.  Στο κέντρο της Αθήνας υπήρχε μία πρωτοφανής συγκέντρωση αστυνομικών δυνάμεων. Δρόμοι είχαν αποκλειστεί ενώ μπροστά στη Βουλή είχε στηθεί ένας μεταλλικός φράκτης για να εμποδίζει την διέλευση προς τον χώρο αυτό. Η όλη κατάσταση κατέληξε στο ξέσπασμα σοβαρών επεισοδίων με συγκρούσεις διαδηλωτών και δυνάμεων των ΜΑΤ που εφάρμοσαν άγρια καταστολή. Το μνημόνιο τελικά ψηφίστηκε από 155 βουλευτές (154 του ΠΑΣΟΚ και 1 της ΝΔ). Από το ΠΑΣΟΚ ψήφισε κατά μόνο ο Παναγιώτης Κουρουμπλής ενώ από τη ΝΔ ψήφισε υπέρ μόνο η Έλσα Παπαδημητρίου.

21 Ιουλιου 2011 – Συνοδος Κορυφης ΕΕ. Διαπιστωθηκαν αποκλίσεις από τους στόχους και αποφασιστηκε νέο δανειο και νέο μνημονιο με μέτρα λιτότητας. Παραλληλα αποφασιστηκαν και μετρα για ελαφρυνση του χρεους (κουρεμα ιδιωτικου χρεους και επαναγορα ομολογων και επιμήκυνση από 15 έως και 30 χρόνια των ομολόγων που λήγουν από το άμεσο διάστημα έως το 2020). Οι αποφασεις αυτές υλοποιηθηκαν αργοτερα στο πλαισιο του Δευτερου Μνημονιου (βλ. επομενο κεφαλαιο).

Μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας οι οίκοι αξιολόγησης Fitch και Moody’s υποβάθμισαν την Ελλάδα σε καθεστώς περιορισμένης χρεοκοπίας.

Το καυτο Φθινοπωρο 2011 του Γ. Παπανδρεου

soible2Σε συναντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του, Ευάγγελο Βενιζέλο, στο περιθώριο συνεδριάσεων του Ecofin και του Eurogroup στο Βρότσλαβ στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Γερμανός υπουργός των Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε πρότεινε την εθελοντική έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, πρόταση που απορρίφθηκε αμέσως από το Βενιζέλο. Η κατάσταση αυτή συνεπικουρούμενη και από την απειλή της τρόικας για την μη καταβολή της έκτης δόσης του δανείου του πρώτου πακέτου διάσωσης, οδήγησε την κυβέρνηση σε μία σειρά έκτακτων συμπληρωματικών μέτρων τα οποία ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Νεα Μετρα και κινητοποιησεις

Στα μέτρα που ανακοινώθηκαν περιλαμβάνονται τα εξής:
- Διεύρυνση του μέτρου της εργασιακής εφεδρείας και σε οργανισμούς που δεν καταργούνται, - Νέος έκτακτος φόρος στην ηλεκτροδοτούμενη δομημένη επιφάνεια ακινήτων που θα καταβάλλεται μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ, - Περικοπή συντάξεων και μεγάλες περικοπές στο εφάπαξ, - Νέες περικοπές μισθών στο δημόσιο και εφαρμογή ενιαίου μισθολογίου, - Μείωση του αφορολόγητου ορίου από τις 8.000€ στις 5.000€, - Άνοιγμα όλων των κλειστών επαγγελμάτων

Η επιβολή του έκτακτου ειδικού τέλους ηλεκτροδοτούμενων δομημένων επιφανειών (ΕΕΤΗΔΕ) μέσω τον λογαριασμών της ΔΕΗ, ανακοινώθηκε από τον υπουργό οικονομικών Ευάγγελο Βενιζέλο στα πλαίσια της διεθνούς έκθεσης Θεσσαλονίκης και προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις.

3 Οκτ 2011 – Θεσπιση του θεσμου του Εισαγγελεα Διαφθορας

11 Οκτ 2011, ανακοινώθηκε ότι η τράπεζα Proton Bank ζήτησε κεφαλαιακή ενίσχυση από την Ελληνική Κυβέρνηση και εντάχθηκε στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Η απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών πάρθηκε έπειτα από απαίτηση της Τράπεζας της Ελλάδος. Ουσιαστικά πρόκειται για την πρώτη κρατικοποίηση που προέκυψε κατά την διάρκεια της κρίσης χρέους.

Κινητοποιήσεις. Από τις αρχές Σεπτεμβρίου η Ελλάδα σαρώθηκε από απεργιακό κύμα διαρκείας με πραγματοποίηση απεργιών από διαφορετικούς κλάδους, σχεδόν σε καθημερινή βάση. Είναι χαρακτηριστικό πως στο διάστημα από 1 Σεπτεμβρίου έως 20 Οκτωβρίου, μόνο τρεις μέρες δεν σημειώθηκε κάποια απεργιακή κινητοποίηση. Οι ανακοινώσεις και οι εξαγγελίες των νέων μέτρων οδήγησαν σε μία σειρά μεγάλων απεργιών, διαδηλώσεων και καταλήψεων σε δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς.

Παράλληλα από τα τέλη Σεπτεμβρίου ξεκίνησε ένα κύμα καταλήψεων σε διάφορα υπουργεία. Αφορμή του υπήρξε η άφιξη του κλιμακίου της τρόικας για ελέγχους της πορείας εκτέλεσης του προϋπολογισμού και των μεταρρυθμίσεων. Κύριοι λόγοι για τον ξεσηκωμό των υπαλλήλων υπουργείων, υπήρξαν το μέτρο της εργασιακής εφεδρείας και η θέσπιση του ενιαίου μισθολογίου, δύο μέτρα που έπλητταν σοβαρά τους εργαζομένους του δημοσίου τομέα.

5 Οκτωβρίου 2011  – Γενικη Απεργια. Κατά τη διάρκειά της οργανώθηκε συλλαλητήριο στο σύνταγμα, που υπήρξε ογκώδες. Η πορεία κατέληξε σε σοβαρά επεισόδια με τις δυνάμεις καταστολής να πραγματοποιούν επιθέσεις κατά των διαδηλωτών ακόμα και μέσα στον σταθμό του Μετρό του Συντάγματος.

19,20 Οκτωβρίου 2011  – Γενική 48ωρη απεργία - Ψηφιση Πολυνομοσχεδιου με τα μετρα στη Βουλη. Οργανώθηκαν συλλαλητήρια σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας. Στις 19 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε μεγάλη πορεία στην Αθήνα που χαρακτηρίστηκε ως μία από τις μεγαλύτερες ιστορικά. Σημειωθηκαν βιαια επεισοδια με καταστροφες και εμπρησμους. Στις 20 Οκτωβρίου το σκηνικό της μεγαλειώδους πορείας στο Σύνταγμα επαναλήφθηκε. Η διαδήλωση της 20ης Οκτωβρίου όμως, σκιάστηκε από τον θάνατο ενός 53χρονου διαδηλωτή, μέλους του ΠΑΜΕ, από εμφραγμα.

Τιτλοι τελους για τον Παπανδρεου

23 – 27 Οκτωβρίου 2011  - Εκτακτη σύνοδος κορυφής της ΕΕ – οι βασεις για το Δευτερο Μνημονιο. Εξειδικευτηκαν οι αποφασεις της Συνοδου του Ιουλιου για νέο δανειο και κουρεμα ιδιωτικου χρεους. Επι πλεον αποφασιστηκε πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής με διάρκεια μέχρι το 2021 και δημιουργία μηχανισμού μόνιμης εποπτείας της Ελλάδας για την συνεχή παρακολούθηση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα αποφασίστηκε η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών με ποσό ύψους 30 δις €. Δηλαδη διαπιστωθηκε η αποτυχια του πρωτου μνημονιου και μπηκαν οι βασεις για το δευτερο.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα από τη Σύνοδο Κορυφής της 27ης Οκτωβρίου ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου βρήκε την κατάσταση εκτός ελέγχου.

28 Οκτωβρίου 2011 – Ματαιωση παρελασης.

papuliasΣτη Θεσσαλονίκη διαδηλωτές προκάλεσαν τη ματαίωση της στρατιωτικής παρέλασης της και την αποχώρηση του πρόεδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια.

31 Οκτωβρίου 2011  – Αποφαση για Δημοψηφισμα. Ο Παπανδρέου ανακοίνωσε την απόφαση του για διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, άλλα και στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος. Οι αγορες αντεδρασαν αρνητικα προβλεποντας κινδυνους για τη συνοχη της ΕΕ. Στις αγορές, το κόστος δανεισμού της Ελλάδας αλλά και άλλων χωρών της Ευρωζώνης αυξήθηκε αλματωδώς· η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου της Ιταλίας π.χ. ξεπέρασε το 6%. Ο Πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί συμφώνησε με την καγκελάριο της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ να καλέσουν τον Παπανδρέου στις Κάννες όπου θα διεξαγόταν η σύνοδος των G20 για να τον πείσουν να θεσει σαν θέμα του δημοψηφίσματος την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.

2 Νοεμβρίου 2011- Ο Παπανδρεου στο G20

g20.2g20Ο Παπανδρεου καλειται από Γαλογερμανους στο G20 σχετικα με το δημοψηφισμα.  Εδώ εγιναν τερατα και σημεια, όπως τα περιγραφει ο παρισταμενος μαζι με τον προεδρο Ομπαμα, υπουργος των οικονομικων της Αμερικης. Ο Παπανδρεου υπεστη μπουλινγκ κυριολεκτικα από τους ευρωπαιους και κυριως από το Σαρκοζί, που φοβονταν πως ενδεχομενη εξοδος της Ελλαδας από το ευρω και χρεοκοπια της θα κατεστρεφε τις εκτεθειμενες στα ελληνικα ομολογα γαλλογερμανικες κυριως τραπεζες με οδυνηρες συνεπειες στους πολιτες και στις οικονομιες των χωρων τους (και ακομα χειροτερα στους ιδιους και στις προοπτικες επανεκλογης τους).

Ετσι ο Σαρκοζι μια ώρα πριν τη συνάντηση με τους Παπανδρέου και Βενιζέλο, συνάντησε τη Μέρκελ, τον πρόεδρο του Γιούρογκρουπ Ζαν-Κλωντ Γιουνκέρ, τη διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ και τους προέδρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρόμπει και συμφώνησαν να τηρήσουν μία κοινή στάση έξι σημείων απέναντι στον Παπανδρέου που προέβλεπε ότι το δημοψήφισμα θα αφορούσε την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και ότι δε θα πραγματοποιούνταν η εκταμίευση της έκτης δόσης του πρώτου πακέτου διάσωσης μέχρι τη διενέργεια του δημοψηφίσματος. Στη συνάντηση ο Σαρκοζί επιτέθηκε στον Παπανδρέου και τον κάλεσε να αποφασίσει τι θα κάνει όταν επιστρέψει στην Αθήνα. Μετά το τέλος της συνάντησης η Μέρκελ και ο Σαρκοζί έδωσαν κοινή συνέντευξη τύπου στην οποία έκαναν δηλώσεις με αυτό το περιεχόμενο.

Πριν τη σύνοδο ο Μπαρόζο, δίχως να ενημερώσει τους υπολοιπους συμμετέχοντες, είχε επικοινωνήσει με το Σαμαρά, ο οποιος τον είχε πληροφορήσει ότι ήταν πλέον διατεθειμένος να στηρίξει μια κυβέρνηση συνεργασίας μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠαΣοΚ για να αποφύγει το δημοψήφισμα. Μετά τη λήξη της συνάντησης με την ελληνική αντιπροσωπεία ο Μπαρόζο, που ανησυχούσε για τη μετάδοση της κρίσης από την Ελλάδα στην υπόλοιπη Ευρωζώνη και για την αστάθεια που θα προκαλούνταν το μήνα που θα μεσολαβούσε μέχρι τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, παρότρυνε το Βενιζέλο να δράσει για την ακύρωση του δημοψηφίσματος.

3 Νοεμβρίου 2011 – ο Βενιζελος «αδειαζει» τον Παπανδρεου.

venizelosΌταν τα ξημερώματα της Πέμπτης η ελληνική αποστολή επέστρεψε στην Αθήνα, δημοσιεύτηκε δήλωση του Βενιζέλου κατά της διεξαγωγής δημοψηφίσματος, στην οποία ισχυριζόταν ότι η θέση της Ελλάδας μέσα στο ευρώ είναι μια ιστορική κατάκτηση της χώρας που δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Το κεκτημένο αυτό του ελληνικού λαού δεν μπορεί να εξαρτηθεί από την διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Με τη στάση του Βενιζέλου συντάχθηκαν πολλοί υπουργοί και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος.

4 Νοεμβρίου 2011 – Ψηφος εμπιστοσυνης στον Παπανδρεου. Έχοντας παραιτηθεί από την ιδέα του δημοψηφίσματος, ο πρωθυπουργός προκαλει και παιρνει ψήφο εμπιστοσύνης από τη βουλή.

6 Νοεμβρίου 2011 – προς κυβερνηση συνεργασιας. O Παπανδρεου συναντήθηκε στο προεδρικό μέγαρο με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αντώνη Σαμαρά, ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας Κ. Παπουλια. Στην συνάντηση υπήρξε συμφωνία μεταξύ των δύο πολιτικών αρχηγών για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Ακολούθησαν τετραήμερες διαβουλεύσεις με συμμετοχή των κομματικών επιτελείων του ΠΑΣΟΚ, της Νέας Δημοκρατίας και του ΛΑΟΣ, για την επιλογή του προσώπου που θα ηγηθεί στο νέο κυβερνητικό σχήμα.

10 Νοεμβριου - Νεα Κυβερνηση Παπαδημου.

papadimos2Οι διεργασίες ολοκληρώθηκαν την Πέμπτη 10 Νοεμβρίου οπότε επιλέχτηκε ο Λουκάς Παπαδήμος, επιφανης οικονομολογος τ. δ/της της ΤτΕ και αντιπροεδρος της ΕΚΤ, ως νέος πρωθυπουργός. Η νέα κυβέρνηση που ορκίστηκε την επόμενη μέρα, 11 Νοεμβριου 2011 περιλάμβανε έξι στελέχη από τη Νέα Δημοκρατία, τέσσερα από το ΛΑΟΣ, ενώ παρέμεναν σχεδόν όλα τα στελέχη της κυβέρνησης Παπανδρέου.

10 Νοεμβρίου 2011  - Συλλαλητηριο ΠΑΜΕ.

Δεκεμβριος 2011

Ο Δεκέμβριος ξεκίνησε με μία μεγάλη απεργία που πραγματοποιήθηκε την 1η του μηνός, με συμμετοχή του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Παράλληλα συνεχίστηκαν και αυτό το μήνα οι κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα εναντία στο τέλος ακινήτων.

Η επιδείνωση της οικονομίας αποτυπώνεται στα όλο και συχνότερα περιστατικά υποσιτισμού μαθητών που παρουσιάζονταν σε σχολεία. Στα τέλη Ιανουαρίου του 2012 το υπουργείο παιδείας ανακοίνωσε πρόγραμμα συσσιτίων για μαθητές, για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Προς το Δευτερο Μνημονιο

Μετα τις τελευταιες εξελιξεις, την επικρατηση των Ευρωπαιων με την ακυρωση του δημοψηφισματος του Παπανδρεου, την πτωση του και τη νεα κυβερνηση Παπαδημου ανοιξε ο δρομος για το δευτερο Μνημονιο με το οποιο διασφαλιζονταν τα συμφεροντα των Ευρωπαιων και η διασωση των τραπεζων τους και η θωρακιση των οικονομιων τους από ενδεχομενη ανοιχτη χρεοκοπια της Ελλαδας.

 

Και τωρα ο ισολογισμος του Πρωτου Μνημονιου: Τι κερδισαμε και τι χασαμε

Τι χασαμε!

Ας ξεκινησουμε με αυτά που χασαμε. Ο λογαριασμος είναι μεγαλος. Ανθρωπινα θυματα και όχι μονο τα φανερα αυτοι που καηκαν ζωντανοι στη Μαρφιν, ή που πηγαν από καρδια στις διαδηλωσεις αλλα και οσοι από απελπισια εβαλαν τελος στη ζωή τους. Οσοι καταστραφηκαν και μειναν αστεγοι και ζητιανοι. Οσοι ψαχναν στα σκουπιδια και καναν ουρες σε εκκλησιες και δημους για ένα πιατο φαί. Οσοι μπηκαν σε λιστες ανεργιας και σε κοκκινες λιστες με το αγχος να χασουν ο,τι ειχαν  και δεν ειχαν.

Αλλα και ολοι εμεις, άλλος πολύ άλλος λιγο, που σφιξαμε το ζωναρι και ακομα το σφιγγουμε ζωντας στην ανασφαλεια για το τι θα μας ξημερωσει.

Τι μας κοστισαν τα μετρα

Φορολογικη αφαιμαξη (επι πλεον φοροι) : 12 δις

Περικοπες (σε συνταξεις, κοιν επιδοματα, δημοσια εργα κλπ) : 11 δις. (Huffington Post, Γκιοκας).

Ενδεικτικα αναφερουμε:

Αυξηση εσοδων – Φοροι κλπ

  • Αύξηση ΦΠΑ: υψηλός από 19% στο 21% και λίγο αργότερα στο 23%. Μεσαίος από το 9% στο 11% και μετά στο 13%. Χαμηλός από το 4,5% στο 5% και τελικά στο 6,5%
  •  Μετάβαση σε ανώτερη κλίμακα ΦΠΑ προϊόντων και υπηρεσιών εστίασης,
  • Αυξηση σε ΦΠΑ, καυσιμα, τσιγαρα, ποτα, αυτοκινητα
  • Αύξηση αντικειμενικών τιμών ακινήτων
  • Αύξηση φόρου εισαγωγής αυτοκίνητων
  • Μείωση αφορολόγητου ορίου αρχικά στα €8.000
  • Έκτακτη εισφορά για εισοδήματα άνω των €12.000
  • Τέλος επιτηδεύματος στους ελεύθερους επαγγελματίες
  • Επιβολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας ύψους 2%
  • Φόρος ακινήτων μέσω ΔΕΗ – ΕΕΤΗΔΕ
  • Επιβολή Ειδικής Εισφοράς Συνταξιούχων Επικουρικής Ασφάλισης που θα παρακρατείται μηνιαία,
  • Αύξηση του ποσοστού παρακράτησης ΛΑΦΚΑ (Λογαριασμος Αλληλεγγυης Φορεων Κοιν Ασφαλισης) σε όλες τις συντάξεις άνω των 1450 ευρώ, από 4% έως 10%, που ίσχυε μέχρι τότε, σε 6% έως 14%.

Μειωση Δαπανων – Περικοπες

  • Αντικατάσταση 13ης και 14ης σύνταξης με επίδομα 800 Ευρώ για συντάξεις ως 2500 Ευρώ και για συνταξιούχους άνω των 60 ετών και κατάργηση τους για τους κάτω των 60 ετών.
  • Περικοπές επιδομάτων, υπερωριών, οδοιπορικών δημοσίων υπαλλήλων.
  • Παρακράτηση στις επικουρικές συντάξεις
  • Περικοπές σε εφάπαξ και συντάξεις
  • Πλαφόν τα 4.000 Ευρώ, στις μικτές αποδοχές των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ και μείωση 10% σε αμοιβές που ξεπερνούν τα 1.800 Ευρώ.
  • Μεσα σε δυο χρονια γιναμε τουλαχιστον 23 δις πιο φτωχοι. Και παρολα αυτά τα οικονομικα ελαχιστα βελτιωθηκαν. Οποτε επεται συνεχεια…

Περιορισμος εργατικων δικαιωματων

  • Για την επιδιωκομενη βελτιωση της ανταγωνιστικοτητας:
  • Θεσπίζεται μέτρο εργασιακής εφεδρείας για οργανισμούς που καταργούνται. Επίσης, αλλαγές στα εργασιακά με αύξηση του ορίου απολύσεων και μείωση του κατώτατου μισθού.
  • Επιπλέον, στο ασφαλιστικό προέβλεπε αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των γυναικών στον δημόσιο τομέα στα 65 χρόνια έως το τέλος του 2013
  • Ρυθμίσεις για υπερίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων έναντι των κλαδικών με σκοπό την περαιτέρω μείωση των μισθών δίχως τον σκόπελο των κλαδικών συμβάσεων, με μόνο περιορισμό το ύψος του βασικού μισθού της εθνικής συλλογικής σύμβασης.
  • Όσοι προσλαμβάνονται χωρίς επαγγελματική εμπειρία θα αμείβονται με μισθό χαμηλότερο κατά 20% από το όριο της Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης,
  • Θεσπίστηκε η δοκιμαστική περίοδος εργασίας με διάρκεια 12 μηνών, στο διάστημα των οποίων η σύμβαση μπορεί να καταγγελθεί χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση απόλυσης

 

Τι κερδισαμε

Κερδισαμε μια αυτογνωσια και την αισθηση της αλληλεγγυης που στα χρονια της ευφοριας ειχαμε χασει. Συλλογικοτητες ξεπηδησαν από το πουθενα, κοινωνικα παντοπωλεια, συσσιτια. Εκει που όταν ειχαμε δεν διναμε ουτε πρασινο φυλλο τωρα που δεν ειχαμε διναμε από το υστερημα μας.

Σε πιο συγκεκριμενους ορους κερδισαμε μια πιο υγιη δημοσιονομικη εικονα και απαραιτητες μεταρρυθμισεις των μεσαιωνικων δομων του κρατους μας με νεους θεσμους και δομες που αρχισαν να μας φερνουν πιο κοντα στην Ευρωπη.  Εκσυγχρονισμο που οι πολιτικοι μας όλα αυτά τα χρονια απεφευγαν να κανουν για το περιφημο πολιτικο κοστος.

 

Α. Βελτιωμενη δημοσιονομικη εικονα και αλλοι δεικτες στο τελος του Πρωτου Μνημονιου

Τα μετρα που παρθηκαν όπως ειδαμε παραπανω ηταν σκληρα, δημοσιονομικα όμως ειχαν τα προσδοκωμενα αποτελεσματα:

Διδυμα ελλειμματα:

Πρωτογενες ελλειμμα: 2,4% ραγδαια πτωση από το τεραστιο 10,5% του 2009 (Συνολικο ελλειμμα προυπολογισμου: επεσε στο 9,4% του ΑΕΠ (από το ρεκορ του 15,4% το 2009)

Ισοζυγιο Τρεχουσων Συναλλαγων (Εξαγωγες – Εισαγωγες): -10% χαμηλο αλλα σημαντικα βελτιωμενο από το ναδιρ -14,5% του 2008-09

 

Υφεση! Τα στοιχεια είναι ευγλωττα:

ΑΕΠ: 208 δις, εχασε πανω απο 30 δις από τα 240 δις περιπου που ειχε φτασει το 2009 δηλ εχασε 11%

Χρεος: 355 δις δηλ 55 δις παραπανω από τα 300 δις του 2009

αναλογια χρεος/ΑΕΠ (%) : 170%, 40 μοναδες απανω από το 130% του 2009

Πιστοληπτικη ικανοτητα:

Spreads:

 

Δηλωθεν εισοδημα: 89 δις (από 100,3 δις το 2009)

Τραπεζικες Καταθεσεις: Μειωση καταθεσεων (περιπου 175 δις από τα 237,5 δις του 2009)

 

Ανεργια: 20,9% από τα μικρα ποσοστα του 10% προ κρισης με τασεις ανοδου.

Ισοζυγιο Εργασιακων Ροων (Προσληψεις – Απολυσεις): ρεκορ – 126000 από -10000 το 2008 την τελευταια χρονιά της ανυποψιαστης ευφοριας

 

Εσοδα από Ιδιωτικοποιησεις μεσω του ΤΑΙΠΕΔ περι το 1,5 δις (Δικαιωματα χρησης ραδιοσυχνοτητων 393,5εκ – Πωληση αδειας για παιγνιομηχανες vlt 560 εκ, επεκταση διαρκειας συμβασης από ΟΠΑΠ 375 εκ).

Μειωση φαρμακευτικου κοστους μεσω Ηλεκτρονικης Συνταγογραφησης: 1,35 δις (από το ποσό ρεκορ των 5,1 δις το 2009 στα 3,75 δις το 2011)

 

Β. Μεταρρυθμισεις

Μια συνοπτικη περιγραφη των κυριοτερων νεων δομων που εισηγαγε το Μνημονιο.

Τραπεζικο Συστημα

Νομος Κατσελη για την προστασια της  πρωτης κατοικιας. Αντιμετωπιση του προβληματος των κοκκινων δανειων

Ελληνικο ΤΧΣ – Ταμειο Χρηματοπιστωτικης Σταθεροτητας για την εποπτεια και αναδιαταξη του τραπεζικου συστηματος.

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις

Αγορα εργασιας και ανθρωπινο κεφαλαιο.

Αγορες και επιχειρηματικο περιβαλλον Προσπαθειες για απελευθερωση αγορων και επαγγελματων και για αυτοματοποιηση της διαδικασιας αδειοδοτησεων, one-stop shop

Ιδιωτικοποιησεις. Ιδρυση ΤΑΙΠΕΔ - οργανισμός αποκρατικοποιήσεων (Ταμείο Αξιοποιησης Ιδιωτικης Περιουσίας του Δημοσιου) με σκοπό την πώληση της δημόσιας περιουσίας και τα εσοδα να πηγαινουν στην αποπληρωμη του χρεους. Τελικος στόχος σε βαθος χρονου είναι έσοδα 50 δις από αποκρατικοποιήσεις.

Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης

Δεδομενου πως στην κατασταση που βρισκοταν η ελληνικη οικονομια το πρωτευον ηταν η δημοσιονομικη προσαρμογη δεν δοθηκε μεγαλη εμφαση στις διαρθρωτικες μεταρρυθμισεις. Παρολα αυτά εγιναν αρκετα και σημαντικα για τη διαφανεια στο δημοσιο, την παταξη της διαφθορας και της φοροδιαφυγης, τον περιορισμο του κοστους στο χωρο της υγειας:

Νεοι θεσμοι και δομες στο κρατος

Δημοσια Διοικηση: Διαυγεια για τη διαφανεια στο δημοσιο τομεα. Ολες οι αποφασεις της διοικησης αναρτωνται στο διαδικτυο και ειναι προσβασιμες από ολους

Ασφαλιση/Υγεια: Ηλεκτρονικη Συνταγογραφηση για τον ελεγχο του φαρμακευτικου κοστους.

Υγεια: ΕΟΠΥΥ – Εθνικος Οργανισμος Παροχης Υπηρεσιων Υγειας (Ν 3918/2.3.11), που ουσιαστικα ενοποιησε τους κλαδους περιθαλψης των ασφαλιστικων ταμειων

Οικονομια: επεκταση και αξιοποιηση του TAXIS για την υποβολη ηλεκτρονικων φορογικων δηλωσεων

Μηνιαια δημοσιευση των οικονομικων στοιχειων του κρατους (εσοδα, εξοδα, οφειλες κλπ)

Ενιαια Αρχη Πληρωμων

Εισαγγελεας οικονομικων εγκληματων, για την αντιμετωπιση της φοροδιαφυγης

Εισαγγελεας Διαφθορας

 

Μια αξιολογηση του πρωτου μνημονιου

Εντυπωσιακη δημοσιονομικη προσαρμογη με μειωση των ελλειμματων. Όπως αντιλαμβανομαστε ένα μεγαλο μερος από αυτην την επωδυνη και αποτομη προσαρμογη οφειλεται βασικα σε υφεσιακα μετρα αφενος για αυξηση των εσοδων (μεσω της αυξημενης φορολογιας κατά 12 δις) και αφετερου για μειωση των κρατικων δαπανων (μειωσεις σε μισθους και συνταξεις και σταση εσωτερικων πληρωμων -οφειλων του κρατους σε ιδιωτες κατά 11 δις).

Μετρα που οδηγησαν σε μειωμενη καταναλωση, λουκετα σε μαγαζια και επιχειρησεις και ανεργια. Αναγκαια η μειωση των ελλειμματων, η ραγδαια όμως αυτή αποκλιμακωση (θεραπεια του σοκ!) επρεπε να αποφευχθει γιατι εφερε την κοινωνικη καταστροφη που βιωσαμε (και πολλοι συνανθρωποι μας βιωνουν ακομη), και όπως γνωριζουμε η επιστροφη από μια καταστροφη είναι εξαιρετικα δυσκολη.

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ

 

papadimosΠότε: 13 Φεβρουαριου 2012

Διαρκεια: 3 χρονια – μεχρι Φεβρουαριο του 2015

προβλεπομενη χρημ/ση: 172 δις (144 από την Ευρωζωνη -EFSF και 28 από ΔΝΤ)

τελικα απορροφησαμε: 154 (142 και 12 αντιστοιχα)

Συντομο ιστορικο

Το Δανειο συναφθηκε επι «συμμαχικης» κυβερνησης Παπαδημου που διαδεχθηκε την κυβερνηση Παπανδρεου σε εφαρμογη της αποφασης της εκτακτης συνοδου κορυφης της 23 Οκτωβριου 2011.

Στο προγραμμα αυτο ελαβε μερος η ΕΕ και το ΔΝΤ. Εδω η δανειοδοτηση απο την ΕΕ αλλαξε. Τα χρηματα δεν τα δινουν οι κυβερνησεις της Εζ οπως στο 1ο προγραμμα αλλα το Ευρωπαικο Ταμειο Χρεοπιστωτικης Σταθεροτητας, το γνωστο σαν EFSF (βλ Παραρτημα).

Το προγραμμα προεβλεπε και κουρεμα των ομολογων  που κρατουσαν ιδιωτικοι φορεις κατά 50%, το γνωστο PSI (Private Sector Involvement) που θα δουμε αμεσως μετα.

Από τα 144 δις που προβλεπονται απο το EFSF τα 35 προοριζονται για το «κουρεμα» του PSI, 61 για τις κρατικες αναγκες μας και 48 για ανακεφαλαιωση τραπεζων.

Θα πρεπει να σημειωθει ότι το μεγαλυτερο μερος αυτων των χρηματων του δανειου, χρησιμοποιηθηκε για αποπληρωμη προηγουμενων δανειων ομολογων που εληγαν κυριως σε τραπεζες του ευρωσυστηματος. Με τον τροπο αυτό το χρεος μεταφερθηκε στους φορολογουμενους των κρατων μελων και διασωθηκαν οι τραπεζες του ευρωσυστηματος από το κουρεμα του PSI που σχεδιαζοταν από το 2011 και επληξε όπως θα δουμε παρακατω κυριως ελληνες (τραπεζες, ασφαλιστικα ταμεια, ιδιωτες) αλλα και ξενους επενδυτες.

Ο Παπαδημος ολοκληρωσε την ψηφιση του 2ου Μνημονιου και τη επιτυχη διεξαγωγη του PSΙ αλλα τελικα «επεσε» τον Ιουνιο του 2012, όταν η ΝΔ απεσυρε την εμπιστοσυνη της.

Μετα δυο εκλογικες αναμετρησεις η ΝΔ αναδειχθηκε πρωτη χωρις αυτοδυναμια και εκανε κυβερνηση με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ  (που αποχωρησε γρηγορα) υπο τον Σαμαρα.

Η συγκυβερνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ προσπαθησε να βγαλει τα καστανα από τη φωτια του δευτερου μνημονιου. Εγινε καποια προοδος αλλα ο στοχος της επιτυχημενης ολοκληρωσης του Μνημονιου δεν επετευχθη. Η κυβερνηση επεσε το Δεκεμβριο του 2014.

Στις εκλογες του Ιανουαριου 2015 ηρθε πρωτος ο ΣΥΡΙΖΑ με τον Α. Τσιπρα, αλλα χωρις αυτοδυναμια και εκανε κυβερνηση με την ΑΝΕΛ του Π. Καμενου. Αλλαγη φιλοσοφιας και γραμμης πλευσης στις διαπραγματευσεις για τη συνεχιση της υλοποιησης του μνημονιου, από το νέο υπουργο Οικονομικων Γ. Βαρουφακη. Οι νεες θεωριες του Βαρουφακη δεν επεισαν τους ομολογους του στο Eurogroup και τελικα το μνημονιο εγκαταλειφθηκε τον Ιουνιο 2015 και αντικατασταθηκε μετα από συμφωνια με την ΕΕ από το τριτο μνημονιο τον Αυγουστο του 2015.

 

Μαρτιος 2012 - Μετρα για την ανακουφιση του χρεους ώστε να γινει βιωσιμο

Κουρεμα – PSI (Private Sector Involvement)

Ο πιο αμεσος και αποτελεσματικος τροπος μειωσης του χρεους είναι προφανως να το κουρεψεις. Το ΔΝΤ αλλα και η τοτε ελληνικη κυβερνηση του Παπανδρεου, ειχε πιεσει για κουρεμα πολυ νωριτερα απο το 2011 αλλα οι ευρωπαιοι αντιδρουσαν για να διασωσουν τις τραπεζες του ευρωσυστηματος που ηταν εκτεθειμενες σε ελληνικα ομολογα. Ειναι χαρακτηριστικο οτι ο Τρισε τοτε προεδρος της ΕΚΤ με επιστολη του στον τοτε πρωθυπουργο ΓΑΠ του «απαγορεψε» να ζηταει  κουρεμα απειλωντας με διακοπη της χρηματοδοτησης των τραπεζων. Τελικα αφου εξασφαλισαν τις τραπεζες τους όπως ειδαμε παραπανω, εδωσαν το πρασινο φως το Μαρτη του 12 αμεσως μετα το 2ο δανειο. Ετσι το Μαρτη του 2012 επι κυβερνησης Παπαδημου μπηκε μπροστα το «κουρεμα» των ομολογων που ηταν στα χερια του ιδιωτικου τομεα, το γνωστο σαν PSI (PrivateSectorInvolvement).

Δηλαδή οι τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία, τα φυσικά πρόσωπα και όλοι οι άλλοι κάτοχοι ελληνικών ομολόγων εκτός από τα κράτη της ευρωζώνης, το ΔΝΤ και την ΕΚΤ θα αποδέχονταν τη μείωση της αξίας των ομολόγων τους κατά 53,5%. Για το υπόλοιπο ποσό θα επαιρναν το 15% σε διετή ομόλογα του ευρωπαϊκού ταμείου EFSF (που ισοδυναμούν με μετρητά αφού μπορούν να τα πουλήσουν ανά πάσα στιγμή στην ονομαστική τους αξία) και το υπόλοιπο 31,5% σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου που λήγουν σε 10-30 χρόνια. Δηλ θα παιρνουν τοκους (με χαμηλο επιτοκιο) αλλα το κεφαλαιο θα αρχισει να αποπληρωνεται από το 2023.

Τελικα και μετα από συντονισμενες πιεσεις της ΕΕ η εθελοντικη συμμετοχη ανηλθε στο 87%.

Με την ανταλλαγή των ομολόγων οι ιδιώτες πιστωτές πήραν ομόλογα με ημερομηνία λήξης από το 2023. Ως τότε θα λήγουν μόνο ομόλογα του λεγόμενου επίσημου τομέα, δηλαδή των κρατών της ευρωζώνης, του ΔΝΤ ή της ΕΚΤ. Ως εκ τούτου πλέον σε περίπτωση που η χώρα βρεθεί σε αδυναμία πληρωμής ομολόγων, η παραμονή της στην ευρωζώνη θα εξαρτάται αποκλειστικά από τις διαθέσεις των ευρωπαίων εταίρων μας (όπως π.χ. το Μαρτιο 2015 που επρεπε να πληρωσουμε 4 δις σε ΔΝΤ και ΕΚΤ και δεν τα είχαμε και εκεινοι αποδεχτηκαν μια παραταση). Πάντως, πέρα από την πίεση των πολιτικών, οι αγορές αποδέχθηκαν την προσφορά της Ελλάδας κυριως λογω του ως ανω 15% σιγουρα χρηματα, διότι γνώριζαν πολύ καλά ότι αν δεν την έπαιρναν η επόμενη μερα θα ήταν χειρότερη. Η Ελλάδα μπορούσε να χρεοκοπήσει μονομερώς οποτε θα τα εχαναν όλα.

Μεγαλες ζημιες ειχαν οι ελληνικες τραπεζες και τα ασφαλιστικα ταμεια που (αναγκαστικα) ειχαν μεγαλον ογκο ελληνικων ομολογων και ειδαν τη ρευστοτητα και τα αποθεματικα τους να μειωνονται δραματικα. Ειδικα για τις τραπεζες που ηταν ιδιαιτερα επιβαρυμενες με τα «κοκκινα» δανεια λογω της λιτοτητας, υπηρχε κινδυνος καταρρευσης που θα παρεσυρε και ολοκληρο το χρηματοπιστωτικο συστημα. Για την ανακεφαλαιωση των τραπεζων αποφασιστηκε να διατεθουν 30 δις του 2ου δανειου στο για το σκοπο αυτό ιδρυθεν ελληνικο Ταμειο Χρηματοπιστωτικης Σταθεροτητας (ΤΧΣ).

Το οφελος για το δημοσιο χρεος. Ονομαστικα γυρω στα 100 δις. Αν αφαιρεσουμε όμως τα 30 δις που μας στοιχισε το 15% που πηραν οι ιδιωτες, το ουσιαστικο κερδος ηταν της τάξης των 70 δις. Και αν αφαιρεσουμε και τα αλλα 30 δις του ΤΧΣ για την ανακεφαλαιοποιηση των τραπεζων (που σε μεγάλο βαθμο οφειλεται στο PSI) μενουμε στα 40 δις.

3 Δεκεμβριου 2012 - Επαναγορα ομολογων

Εκμεταλευομενη η Ελλαδα τη πτωση της αξιας των νεων ομολογων μετα το κουρεμα κινηθηκε με πρωτοβουλια των δανειστων της να τα επαναγορασει για να ελαφρυνει το χρεος της (κεφαλαια και τοκους). Οι δανειστες μας δανεισαν περι τα 12 δις από το EFSFγια να υλοποιηθει η εξαγορα. Μεγαλο μερος των ομολογιουχων ανταποκριθηκαν και παρολη τη (φυσιολογικη) ανοδο τιμων των ομολογων, επετυχαμε μια περαιτερω καθαρη μειωση του χρεους κατά 20 δις συμφωνα με καποιες εκτιμησεις (αν αφαιρεσουμε και το ως ανω δανειο των 12 δις του EFSF).

Συμπληρωματικα Μετρα

Σαφως ο πιο αποτελεσματικος τροπος να καταστει το χρεος βιωσιμο είναι να κουρευτει το χρεος που βρισκεται στα χερια του λεγομενου επισημου τομεα (δηλ της ΕΚΤ και των πιστωτων κρατων μελων). Αυτό υποστηριζει το ΔΝΤ και φυσικα και η ελληνικη κυβερνηση αλλα το απορριπτουν οι πιστωτες. Η προφανης δικαιολογια είναι πως τα δανεια είναι διμερη και οι λαοι των κρατων δανειστων και ιδιως των πτωχοτερων εξ αυτων αντιδρουν στην προοπτικη να χαρισουν χρηματα.

Αντι αυτου ελαβαν καποια μετρα ελαφρυνσης. Μειωσαν τα επιτοκια και παρατειναν τη διαρκεια αναχρηματοδοτησης του χρεους. Επισης δεχτηκαν να μας επιστρεψουν τους υπερβαλλοντες τοκους που εισεπραξαν (λογω αυξημενων επιτοκιων του 1ου δανειου) δηλ ένα ποσο γυρω στα 2 δις.

Υποσχεθηκαν ακομα περαιτερω σημαντικη μειωση των επιτοκιων και επιμηκυνση αποπληρωμης ισοδυναμη με σημαντικο «κουρεμα» στην περιπτωση που περατωσουμε επιτυχως το μνημονιο δηλ επιτυχουμε πρωτογενες πλεονασμα και υλοποιησουμε τις προβλεπομενες μεταρρυθμισεις.

Συμπερασματικα

Τα δανεια ουσιαστικα χρησιμοποιηθηκαν για την εξαγορα ομολογων που κατειχαν ιδιωτες και τραπεζες και εληγαν, με αποτελεσμα το χρεος να μεταφερθει απο τους επενδυτες στα κρατη της ΕΕ.

 

Το Μνημονιο

Αυστηρή λιτότητα, σαρωτικές ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις και τους μισθούς, νέα φορολογική επιδρομή και δραστικές περικοπές στον δημόσιο τομέα, προβλέπει, μεταξύ άλλων, το νέο Μνημόνιο με τα σκληρά μέτρα που η τρόικα θεωρεί αναγκαία προκειμένου να εγκρίνει το πακέτο βοήθειας προς την Ελλάδα και να υλοποιηθεί το σχέδιο για την αναδιάρθρωση του χρέους (PSI).

Η διάρκεια του προγράμματος στήριξης επεκτείνεται μεχρι τα μεσα του 2015, με την ελπίδα ότι έως τότε η ελληνική οικονομία θα σταθεί ξανά στα πόδια της και θα κερδίσει το στοίχημα της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης.

Τι προβλεπει το μνημονιο:

Οι στοχοι του μνημονιου διαρθρωνονται σε τεσσερις αξονες:

1. Δημοσιονομικη προσαρμογη και βιωσιμότητα. Η προσπαθεια να πεσει ακομα περισσοτερο το πρωτογενες ελλειμμα συνεχιζεται με τα γνωστα από το προηγουμενο μνημονιο υφεσιακα μετρα (φοροι και περικοπες).

Η κυβέρνηση δεσμεύεται να επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα στον προϋπολογισμό 2013 ύψους 4,5% του ΑΕΠ και στη συνεχεια το ιδιο μεχρι το 2015. Αν θεωρησουμε ότι το 2012 το ΑΕΠ ειχε πεσει στα 180 δις, σημαινει ότι τα 4,5% αντιπροσωπευαν 180x4,5% = περίπου 10 δισ. ευρώ ετησιως έως το 2015. Για το 2012, αναθεωρείται ο στόχος για πλεόνασμα και εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί πρωτογενές έλλειμμα 1% του ΑΕΠ (δηλ όπως το υπολογισαμε παραπανω 1,8 δις), ενώ επεκτείνεται η περίοδος της προσαρμογής (του προγράμματος στήριξης δηλαδή) έως το πρωτο εξαμηνο του 2015.

Για το ρυθμό ανάπτυξης, προβλέπεται σωρευτική συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά 4% με 5% την περίοδο 2012-2013, ενώ για το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αναφέρεται ότι θα πάρει καιρό μέχρι να υποχωρήσει σε επίπεδο που θα επιτρέπει τη σταθερή μείωση του δημοσίου χρέους.

Δηλαδη με αλλα λογια θα πρεπει να γινει αφαιμαξη του λαου με τα αντιστοιχα ποσα, μεσω απολυσεων δημοσιων υπαλληλων, μειωσης μισθων, συνταξεων, αυξησης φορων, καταργησης πολλων δημοσιων οργανισμων, περικοπων κοινωνικων επιδοματων, δημοσιων επενδυσεων και αμυντικων δαπανων κλπ

Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η κυβέρνηση είναι δεσμευμένη να παίρνει πρόσθετα μέτρα, όταν τα μέτρα που ήδη λαμβάνονται «υπο-αποδίδουν.

2. Χρηματοπιστωτικη σταθεροτητα. Μεγαλη σημασια δινεται στην αξιοπιστη λειτουργια των τραπεζων που εχασαν χρηματα από το PSI, τα κοκκινα δανεια κλπ. Οι τραπεζες θα πρεπει να υποβαλουν σχεδια για την κεφαλαιακη του ενισχυση. Ολες οι τράπεζες θα πρέπει να έχουν βασικό δείκτη ιδίων κεφαλαίων (core tier 1) 9% έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2012 και 10% μέχρι τον Ιούνιο του 2013.

Η Τράπεζα της Ελλάδος θα αξιολογήσει τις κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών, με βάση τα επιχειρηματικά σχέδια που θα καταθέσουν οι τράπεζες, τις επιπτώσεις από το PSI και τη μελέτη της εταιριας ελεγχου Blackrock στα δανειακά χαρτοφυλάκια τους. Οι τράπεζες θα πρέπει να βρουν κεφάλαια από την αγορά και η ΤτΕ θα ορίσει συγκεκριμένες προθεσμίες για κάθε τράπεζα ξεχωριστά έως τα τέλη Απριλίου. Η προθεσμία αυτή θα λήξει το αργότερο στα τέλη Σεπτεμβρίου 2012.

Την αμεση εποπτεια της λειτουργιας  των τραπεζων εχει αναλαβει το ιδρυθεν με το πρωτο μνημονιο ελληνικο Ταμειο Χρηματοπιστωτικης Σταθεροτητας (ΤΧΣ). 

3. Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις . Μεταρρυθμισεις στην αγορα εργασιας και προιοντων,

Ανταγωνιστικοτητα. να μειωθούν οι ονομαστικοί μισθοί και να επιταχυνθούν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας,

Ιδιωτικοποιησεις. Στοχος να μειωθεί το μέγεθος της παρέμβασης της κυβέρνησης στην οικονομία μέσω και της προώθησης των ιδιωτικοποιήσεων / αποκρατικοποιησεων. Τα εσοδα θα πηγαινουν για την εξυπηρετηση του χρεους.

4. Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης. Να ενισχυθεί η ικανότητα της κυβέρνησης να εφαρμόζει πολιτικές μέσω μίας ευρείας μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης.

Ανασυνταξη και εκσυγχρονισμος του συστηματος Ασφαλισης, Υγειας, Δικαιοσυνης, Φορολογιας με στοχο περιορισμο του κοστους λειτουργιας αφενος και προσφορα βελτιωμενων υπηρεσιων προς τους πολιτες. Παταξη της φοροδιαφυγης και της διαφθορας.

 

Υλοποιηση του Μνημονιου

 Συνοπτικο χρονικο των παθων του Δευτερου Μνημονιου

2012

Ιαν 2012- Η επιδείνωση της οικονομίας αποτυπώνεται στα όλο και συχνότερα περιστατικά υποσιτισμού μαθητών που παρουσιάζονταν σε σχολεία. Στα τέλη Ιανουαρίου του 2012 το υπουργείο παιδείας ανακοίνωσε πρόγραμμα συσσιτίων για μαθητές, για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

10 Φεβ 2012 - Νομοσχεδιο υλοποιησης μνημονιου. Καταρτισθηκε από την κυβερνηση Παπαδημου Τα νέα μέτρα που συνόδευαν το δεύτερο Μνημόνιο οδήγησαν σε παραίτηση στελεχών της Κυβέρνησης και αποχώρηση του ΛΑΟΣ λίγες μέρες πριν την ψήφισή του.

12,13 Φεβ 2012  – Συζητηση και Ψηφιση στη Βουλη.

… και αντιδρασεις …

attikon1attikon2Βιαιες συγκεντρωσεις και συλλαλητηρια – πυρπολησεις κτιριων στη Σταδιου – Απολλων, Αττικον. Πραγματοποιήθηκαν πολυπληθείς συγκεντρώσεις ενάντια στην ψήφιση του δεύτερου Μνημονίου που γρήγορα εξελίχθηκαν σε πολύωρες συγκρούσεις δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών με τα ΜΑΤ. Πυρπόληση δέκα περίπου κτηρίων μεταξυ των οποιων το  επιβλητικο νεοκλασικο κτιριο που στεγαζε τα εμβληματικα σινεμα Απολλων και Αττικον στη Σταδιου.

 

25 Μαρ 2012 – Μαθητικες παρελασεις.

matitesΕκδηλωσεις περιφρονησης προς επισημους. Μαθητες εστρεψαν το κεφαλι προς την αντιθετη πλευρα από την εξεδρα των επισημων.

4 Απρ 2012 – Αυτοκτονια συνταξιουχου και διαδηλωσεις. Στην πλατεία Συντάγματος, διαμαρτυρόμενος για την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας. Το βράδυ της ίδιας ημέρας πραγματοποιήθηκε διαδήλωση με αφορμή το γεγονός, η οποία αντιμετωπίστηκε βίαια από την αστυνομία, με συνέπεια τον τραυματισμό μιας δημοσιογράφου.

 5 Απρ 2012  – Νεες διαδηλωσεις – Τραυματισμοι. Με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίστηκε και η διαδήλωση της επόμενης μέρας κατά την οποία τραυματίστηκε σοβαρά φωτορεπόρτερ. Το γεγονός αυτό προκάλεσε εισαγγελική παρέμβαση.

Δημιουργικοι τροποι αντιδρασης – κινηματα.

Ένας διαφορετικός τρόπος αντίδρασης στην οικονομική κρίση υπήρξε το αποκαλούμενο κίνημα της πατάτας. Πρόκειται για ένα κίνημα αυτοοργάνωσης των παραγωγών αγροτικών προϊόντων με τους καταναλωτές, με σκοπό την απευθείας διάθεση των αγροτικών προϊόντων στους τελευταίους χωρίς την μεσολάβηση εμπόρων. Το κίνημα ξεκίνησε από την Κατερίνη και επεκτάθηκε σταδιακά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. Γνώρισε προβολή και σε μεγάλα ειδησεογραφικά δίκτυα του εξωτερικού, όπως το BBC το οποίο αφιέρωσε εκτενές ρεπορτάζ γι αυτό.

Επισης αναπτυχθηκαν δικτυα αλληλεγγυης από την Εκκλησια, ιδιωτικους οργανισμους, πρωτοβουλιες ιδιωτων αυτοοργανωσης κλπ με συσσιτια, κοινωνικα παντοπωλεια

Πολιτικες εξελιξεις

11 Απριλίου 2012  – παραιτηση Παπαδημα. Εν τω μεταξυ ο Σαμαρας βιαζοταν να γινει πρωθυπουργος. Ελεγε κι αυτος πως θα σκισει τα  μνημονια με λογους στο Ζαππειο. Εδινε ελπιδες πως υπηρχε διαφορετικος δρομος για την ανακαμψη κλπ. Ετσι απεσυρε την υποστηριξη της ΝΔ στην κυβερνηση και προκαλεσε την πτωση της. Προκηρυξη εκλογων για 6 Μαίου

6 Μαίου 2012 – Εκλογες. Το αποτέλεσμα των εκλογών οδήγησε σε ριζική αλλαγή του πολιτικού τοπίου. Τα ποσοστά των κομμάτων της συγκυβέρνησης συρρικνώθηκαν σημαντικά ενώ εντυπωσιακή υπήρξε η αύξηση των ποσοστών των κομμάτων (κυριως του Συριζα) που εξέφραζαν την εναντίωση τους στην κυβερνητική πολιτική. Από το κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό δεν προέκυψε τελικά κυβέρνηση.

pikramenos16 Μαΐου 2012 – Υπηρεσιακη κυβερνηση Πικραμενου.  Προκηρυξη νεων εκλογων για τις 17 Ιουνίου από υπηρεσιακη κυβερνηση υπο τον Π. Πικραμενο, προεδρο του ΣτΕ. 

 

 17 Ιουνιου 2012 – Εκλογες – Νεα Κυβερνηση υπο Σαμαρα.

samarasvenizelosΑναδειχθηκε η Νέα Δημοκρατία πρώτο κόμμα, χωρίς όμως αυτοδυναμία. Με την συνεργασία του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ, επιτεύχθηκε σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας με πρωθυπουργό τον Αντώνη Σαμαρά και αντιπροεδρο και υπουργο οικονομικων τον Βαγγ. Βενιζελο. Με το που ανελαβε πρωθυπουργος ο Σαμαρας ξεχασε τα Ζαππεια και ανελαβε να υλοποιησει τα μετρα που ειχε αναλαβει η προηγουμενη κυβερνηση ώστε να εκταμιευτει

η νέα δόση του πακέτου βοήθειας προς την Ελλάδα. Ακομη να διαπραγματευτει και στη συνεχεια να ψηφισει το νεο Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα 2013-2016, και τελος να καταρτισει και ψηφισει τον προϋπολογισμο για το 2013.

Λαικες αντιδρασεις

29 Σεπτ 2012 – Πανελλαδικη απεργια

9 Οκτ 2012 – Διαδηλωσεις εναντιον Μερκελ. Για την επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 9 Οκτωβρίου, εγιναν πολυπληθεις διαδηλωσεις και λήφθηκαν από την αστυνομία δρακόντεια μέτρα που περιλάμβαναν αποκλεισμούς δρόμων και περιοχών, με σκοπό την ασφαλή διέλευση της καγκελαρίου προς το κέντρο της Αθήνας

18 Οκτ 2012 – Απεργια και βιαιη διαδηλωση.  Κατά τη διάρκεια της  έχασε τη ζωή του ένας ναυτεργατης από ανακοπή καρδιάς.

Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016 – Νεα μετρα λιτοτητας

5 Νοε 2012 – Πολυνομοσχεδιο για το Μεσοπροθεσμο. Οι διαπραγματεύσεις διαρκείας της κυβέρνησης με την τρόικα κατέληξαν στην κατάρτιση του μεσοπρόθεσμου πλαισίου δημοσιονομικής στρατηγικής 2013-2016. Το πολυνομοσχέδιο κατατέθηκε στη βουλή στις 5 Νοεμβρίου, σε ένα άρθρο 216 σελίδων, με τη διαδικασία του κατεπείγοντος. Προέβλεπε μέτρα ύψους 18,9 δις Ευρώ, από τα οποία τα 9,4 δις αφορούν το έτος 2013.

Στο πακέτο μέτρων λιτότητας περιλαμβάνονταν μεταξύ άλλων: Κατάργηση της καθολικότητας της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, Κατάργηση των Δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα, όπως και των επιδομάτων αδείας για τους δημοσίους υπαλλήλους και συνταξιούχους που εχουμε εκθεσει παραπανω

7 Νοε 2012 - Η Ψηφιση του Πολυνομοσχεδιου στη Βουλη. Υπερψηφίστηκε στις 7 Νοεμβρίου με 153 ψήφους από τις κοινοβουλευτικές ομάδες της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ, στις οποίες υπήρξαν και βουλευτές που διαφοροποιήθηκαν.

7 Νοε 2012  – Συγκεντρωση κατά του πολυνομοσχεδιου. Διαλυθηκε από την αστυνομια όταν αρχισαν να γινονται επεισοδια.

22 Δεκεμβρίου 2012  – Ο Προυπολογισμος 2013. ψηφίστηκε ο προϋπολογισμός για το 2013, χωρίς διαρροές για την κυβέρνηση.

2013

28 Απρ 2013- Πολυνομοσχεδιο Υπουργείου Οικονομικών – Επιστρατευση εκπαιδευτικων . Ψηφίστηκε από τη βουλή το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών που περιείχε σημαντικές αλλαγές σε μία σειρά επαγγελματικών κλάδων. Το πολυνομοσχέδιο υπερψηφίστηκε από 168 βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας, άλλα και ανεξάρτητους. Αντιδράσεις για διατάξεις του πολυνομοσχεδίου σημειώθηκαν κυρίως στο χώρο της εκπαίδευσης που οδήγησαν την κυβέρνηση στην απόφαση της επιστράτευσης των εκπαιδευτικών. Αυτή υπήρξε η 4η επιστράτευση επαγγελματικού κλάδου τον τελευταίο χρόνο.

11 Ιουν 2013 –Απολυσεις στο δημοσιο - « Μαυρο» στην ΕΡΤ – Αποχωρηση ΔΗΜΑΡ από τη συγκυβερνηση.

ert1ert2Σημαντικη μνημονιακη υποχρεωση ηταν ο περιορισμος δαπανων μεσω απολυσεων στο δημοσιο τομεα. Ο στοχος που ειχε τεθει ηταν για 15000 απολυσεις το 2013, 2014. Η κυβερνηση αποφασισε το προσωρινο κλεισιμο της ΕΡΤ απολυοντας τους 2656  εργαζομενους προκειμενου να προχωρησει σε αναδιοργανωση της με λιγοτερους από 1000 εργαζομενους. Το κλεισιμο ενταχθηκε στη μνημονιακη υποχρεωση απολυσεων, σημαντικο ρολο όμως επαιξε και η ακραια αντιπολιτευτικη συμπεριφορα του σωματειου των εργαζομένων με τις συνεχεις απεργιες και στασεις εργασιας που διεκοπταν το προγραμμα.

neritΣτις 12 Ιουνίου 2013, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τον φορέα που θα αντικαθιστούσε την ΕΡΤ, τη Νέα Ελληνική Ραδιοφωνία, Ίντερνετ και Τηλεόραση (ΝΕΡΙΤ). Η ενεργεια αυτή της κυβερνησης πυροδοτησε πολιτικες εξελιξεις (αποχωρηση της ΔΗΜΑΡ από τη κυβερνηση) αλλα και γενικοτερες συνδικαλιστικες και λαικες αναταραξεις. Καθημερινες σχεδον συγκεντρωσεις πολιτων στο προαυλιο της ΕΡΤ και συναυλιες ολο το καλοκαιρι. (Η κυβερνηση τελικα απετυχε να υλοποιησει την περιφημη αναδιοργανωση και η ΕΡΤ επανηλθε δριμυτερη επι ΣΥΡΙΖΑ το 2015)

 

16 Σεπτ 2013 – Απολυσεις Καθαριστριων Υπ. Οικονομικων.

kataristries2Οι απολυσεις συνεχιζονται. Σημαια της αντιδρασης κατά των απολυσεων εγιναν οι δυναμικες κινητοποιησεις των απολυμενων 393 καθαριστριων του Υπ. Οικονομικων. [Δικαιωθηκαν και επανηλθαν επι ΣΥΡΙΖΑ το 2015]

23 Σεπτ 2013 – Ιδρυση ΚΕΑΟ – Κεντρο Εισπραξης Ασφαλιστικων Οφειλων. Η εκθετικη αυξηση των οφειλων προς το ΙΚΑ προκαλεσε την αναγκη για τη θεσπιση ειδικου κεντρου στο οποιο διαβιβαζονταν οι ληξιπροθεσμες οφειλες για ελεγχο και εισπραξη.

2014

9 Απρ 2014– Εξοδος στις Αγορες. Δοκιμαστικη εξοδος στις Αγορες για πρωτη φορα από την αρχη της κρισης για δανεισμο 3 δις ευρω (5-ετες ομολογο). Ο στοχος επιτευχθηκε και το επιτοκιο σχετικα χαμηλο στα 4,75%

Ιουν 2014 - Απολυσεων συνεχεια. Το 2013 έγιναν 3.600 απολύσεις ενώ άλλες 5.000 έγιναν το πρώτο εξάμηνο του 2014 και προήλθαν από επιόρκους (500), σχολικούς φύλακες (1.400), εργαζομένους στον ΕΟΠΥΥ (2.500), δημοτικούς αστυνομικούς (200), εκπαιδευτικούς των ΕΠΑΛ (100), καταργήσεις 21 Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου (100) καθώς και από καταργήσεις θέσεων σε διάφορα υπουργεία (100). Για το δευτερο εξαμηνο του 2014 ειχαν προγραμματιστει άλλες 6500 για να συμπληρωθει η μνημονιακη απαιτηση των 15000 απολυσεων μεχρι το τελος του 2014.

Στις αντιδρασεις των κομματων της αντιπολιτευσης η κυβερνηση απαντουσε ότι στο ιδιο διαστημα 1 εκ εργαζομενοι στον ιδιωτικο τομεα εχασαν τις δουλειες τους χωρις να επιδειχθει αναλογη ευαισθησια.

Αυγουστος 2014– Το προγραμμα «κολλησε».

xarduvelis2xarduvelis3Κουτσα στραβα το προγραμμα ετρεχε, με 4 αξιολογησεις και την εκταμιευση ισαριθμων δοσεων, αλλα κολλησε στην 5η αξιολογηση τον Αυγουστο το 2014. Εκανε πολλες προσπαθειες η τοτε κυβερνηση Σαμαρα να ξεκολλησει τη διαπραγματευση (μέιλ Χαρδουβελη τοτε υπ. Οικονομικων, κλπ) αλλα δεν τα καταφερε.

7 Σεπτ 2014 – Συναντηση στο Παρισι με την τροικα. Ελληνικη αντιπροσωπεια με ελαφρο καπελλωμα του υπουργου Οικονομικων από τον εμπιστο συμβουλο του Σαμαρα το Σταυρο Παπασταυρου προσπαθει να ξεπερασει το αδιεξοδο με την 5η αξιολογηση. Η τροικα επισημαινει δημοσιονομικο κενο κοντα στα 2,5 δις. Η ελληνικη πλευρα προβαλλει τη δικη της εκδοχη. Ακαρπη η συναντηση αλλα και υποσχεση επαναληψης της συναντησης τον προσεχη Νοεμβριο.

25,26 Νοε 2014 – Ακαρπη τελικη συναντηση. Η κυβερνηση τα «σπαει» με τους δανειστες γεγονος που σηματοδοτει σε σημαντικο βαθμο και τις μετεπειτα πολιτικες εξελιξεις.

Μεχρι το Δεκεμβριο του 2014 που επεσε η κυβερνηση δεν ειχε καταφερει να εκταμιευσει την πεμπτη δοση.

Πολιτικες εξελιξεις

Δεκεμβριος 2014– Προεδρικη εκλογη – Σαμαρας τελος. Ατυχεις πρωτοβουλιες της κυβερνησης τον τελευταιο χρονο προκαλεσαν τη δυσπιστια των δανειστων. Η κυβερνηση υπεγραφε συμφωνιες με την τροικα, τις νομοθετουσε αλλα δεν τις εφαρμοζε. Οι αξιολογησεις καρκινοβατουσαν προκαλωντας εκνευρισμο και συνεχεις αντιπαραθεσεις με τους δανειστες. Το γεγονος είναι πως οι δανειστες δεν πειστηκαν από το success story, εχασαν την υπομονη τους με το Σαμαρα και επι πλεον οι αναμενομενες συντομα εκλογες (λογω προεδρικης εκλογης) που όπως εθεωρειτο σιγουρο θα εφερναν το ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσια, σημανε το τελος του Σαμαρα και της ΝΔ.

Δεκεμβριος 2014-  Προκηρυξη εκλογων για τις 25 Ιαν 2015

2015

Στα χρονια του ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ

 

25 Ιαν 2015 – Εκλογες – Νεα Κυβερνηση Συριζα- Ανελ.

tsipras.kamenospavlopulosΣτις βουλευτικές εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε με 36,34% και 149 έδρες υποσχόμενος να τερματίσει την λιτότητα, την ανεργία και τα μνημόνια και σχημάτισε κυβέρνηση συνεργασίας με τους Ανεξάρτητους Έλληνες.

18 Φεβρ 2015 – Εκλογη Προεδρου Δημοκρατιας. Η νεα κυβερνητικη πλειοψηφια εξελεξε τον Πρ. Παυλοπουλο νέο Προεδρο.

 

Επανεκκινηση διαπραγματευσεων σε νεες βασεις

varufakisΜε το προγραμμα του Μνημονιου να ληγει σε κοντα ένα μηνα και τις πολλες εκκρεμοτητες και τις βαρειες υποχρεωσεις που ειχαν αναληφθει, η νεα κυβερνηση επιδιωξε επαναδιαπραγματευση σε ριζικα νεα βαση με ένα πρωτοποριακο αλλα ασαφες σχεδιο του νεου υπουργου Οικονομικων Γ. Βαρουφακη. Ο ανορθοδοξος τροπος και η  συμπεριφορα εξω από τα πλαισια της ευρωπαικης  νοοτροπιας κ δεοντολογιας ενωσαν του υπουργους στο συμβουλιο υπουργων οικονομικων της ευρωζωνης εναντιον της Ελλαδος, με αποτελεσμα ολες οι συζητησεις να καταληγουν σε αδιεξοδο.

25 Ιουνίου 2015– Τελεσιγραφο ΕΕ. Αποκορυφωμα των ατελεσφορων συζητησεων ηταν το τελεσιγραφο της ΕΕ προς την κυβερνηση να αποδεχθει τους ορους για τη συνεχιση των διαπραγματευσεων του 2ου μνημονιου.

26 Ιουν 2015 – Εξαγγελια δημοψηφισματος. Την επόμενη μέρα, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε στο υπουργικό συμβούλιο την πρόθεσή του για διεξαγωγή δημοψηφίσματος στις 5 Ιουλίου με το ερώτημα: " Πρέπει να γίνει αποδεκτό το σχέδιο συμφωνίας, το οποίο κατέθεσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο eurogroup της 25.06.2015 και αποτελείται από δύο μέρη, τα οποία συγκροτούν και την ενιαία πρότασή τους; Το πρώτο έγγραφο τιτλοφορείται "Reforms for the completion of the current program and beyond" ("Μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση του τρέχοντος προγράμματος και πέραν αυτού") και το δεύτερο "Preliminary debt sustainibility analysis" ("Προκαταρκτική ανάλυσης βιωσιμότητας χρέους")". Μετά την εξαγγελία του δημοψηφίσματος, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ, η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ και ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, σε κοινή τους δήλωση ξεκαθάρισαν ότι το δημοψήφισμα θα αφορά την παραμονή ή όχι της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.

capital controlscapital controls229 Ιουν 2015 – Κλεινουν οι τραπεζες – capital controls -  αυξηση χρησης πιστωτικων καρτων. Η πολιτικη αβεβαιοτητα, η κοντρα με τους Ευρωπαιους και η εξαγγελια του δημοψηφισματος, εφερε ένα νέο κυμα αναληψεων από τις τραπεζες. Η μεγαλύτερη εκροή καταθέσεων, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, συνέβη από τον Σεπτέμβριο του 2009 έως τον Ιούνιο του 2012, οπότε έφυγαν από τις ελληνικές τράπεζες, κυρίως με προορισμό τράπεζες του εξωτερικού, 87 δισ. ευρώ περίπου (ήτοι το 36,2% των καταθέσεων). Το δίμηνο Δεκεμβρίου 2014 - Ιανουαρίου 2015 (με το φοβο της επικρατησης του ΣΥΡΙΖΑ), οι καταθέσεις μειώθηκαν κατά 16,2 δισ. Ευρώ. Eνώ στη διαρκεια των διαπραγματευσεων Βαρουφακη,από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο του 2015, μειώθηκαν κατά 25,9 δις. Το γεγονος αυτό σε συνδυασμο με το κλεισιμο της στροφιγγας ρευστοτητας των ελληνικων τραπεζων από την ΕΚΤ κατεστησε αναποφευκτο το κλεισιμο των τραπεζων μας για λιγες μερες και την επιβολη στη συνεχεια περιορισμων στην αναληψη χρηματων.

Παραπλευρη ωφελεια η εκθετικη αυξηση της χρησης πλαστικου χρηματος και ο κατά συνεπεια περιορισμος της φοροδιαφυγης.

pollspolls25 Ιουλ  2015– Δημοψηφισμα - Νικη του Τσιπρα και του ΟΧΙ. Το δημοψήφισμα είχε σαν αποτέλεσμα να γινει αποδεκτη η προταση της κυβερνησης για την καταψήφιση της συμφωνίας-μνημονίου (ΟΧΙ) με ποσοστό 61,31%

tsakalotos6 Ιουλίου 2015 – παραιτηση Βαρουφακη – Τσακαλωτος. παραιτήθηκε ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης και αντικαταστάθηκε από τον Ευκλείδη Τσακαλώτο.

 

 

Προς το Τριτο Μνημονιο

13 Ιουλ 2015 – Τιτλοι Τελους για το Δευτερο Μνημονιο - Συμφωνια για νέο Μνημονιο. Η κυβέρνηση, παρά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, συνέχισε τις συζητήσεις για ένα νέο μνημόνιο (κωλοτουμπα μεν, δικαιολογημενη δε), που κατέληξαν τελικά σε συμφωνία για το τριτο μνημονιο στις 13 Ιουλίου 2015.

Θα πρεπει να σημειωθει  οτι η χωρα μας ειχε ενα χρονο να χρηματοδοτηθει (απο τον Αυγουστο του 2014 επι Σαμαρα). Στο διαστημα αυτο και ιδιως τους τελευταιουςμηνες τρωγαμε κυριολεκτικα τις σαρκες μας σαρωνοντας τα αποθεματικα Ταμειων και οργανισμων του κρατους για να κραταμε τη διαπραγματευση ζωντανη χωρις δανειοδοτηση.

6 μήνες αβεβαιότητας και ατέρμονων διαπραγματεύσεων στοίχισαν στην οικονομία σχεδόν €60 δις: €25 δις λόγω της επικείμενης ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, €15 δις από την κεφαλαιακή πτώση των μετοχών του ΧΑ, €11 δις από τον εσωτερικό δανεισμό των ασφαλιστικών ταμείων, €4 δις από τη στάση πληρωμών του δημοσίου και €3 δις από το πάγωμα των ήδη δρομολογημένων ιδιωτικοποιήσεων.

Οδήγησαν συνεπώς σε ένα μεγάλο πισωγύρισμα: το πρωτογενές πλεόνασμα μετατράπηκε σε έλλειμμα, η ανάπτυξη εξανεμίστηκε, η πτωτική πορεία της ανεργίας έχει ανασχεθεί, ο δείκτης οικονομικού κλίματος έχει επιδεινωθεί αισθητά, ενώ τα επιτόκια δανεισμού της χώρας σκαρφάλωσαν εκ νέου σε δυσθεώρητα ύψη.

Τα αίτια που οδήγησαν την Ελληνική κυβέρνηση να αναδιπλωθεί από τις αρχικές θέσεις της και να υπογράψει νέο 3ετές πρόγραμμα συνολικού ύψους €86 δις είναι τα εξής:

  • Η μη επιτυχής ολοκλήρωση της τελευταίας αξιολόγησης του 2ου μνημονίου σε συνδυασμό με τη λήξη του προγράμματος στις 30/6.
  • Οι υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας, άνω των €16 δις μόνο για το 2015.
  • Το «κλείσιμο» των υπό κατάρρευση τραπεζών με τη μαζική φυγή €42 δις από το Δεκέμβριο, παράλληλα με τη ραγδαία επιδείνωση όλων των οικονομικών μεγεθών.
  • Η αδυναμία δανεισμού από τις αγορές και η έλλειψη εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης.
  • Η ψύχραιμη αντίδραση των Ευρωπαϊκών αγορών στο ενδεχόμενο Ελληνικής χρεοκοπίας, παρά τις περί του αντιθέτου προσδοκίες της κυβέρνησης μέσω της διενέργειας δημοψηφίσματος ως μοχλού πίεσης.

Πολιτικες εξελιξεις

17 Ιουλ 2015– Ανασχηματισμος – Αποπομπη υπουργων. Η συμφωνια θεωρηθηκε προδοσια από πολλα στελεχη της κυβερνησης (Λαφαζανης, Κωνσταντοπουλου κλπ) που αναγκασαν τον πρωθυπουργο να τους αντικαταστησει.

meimarakis14 Αυγ 2015 – Ψηφιση του Τριτου Μνημονιου από τη Βουλη. Τελικα ψηφιστηκε με τη συνδρομη της ΝΔ και αλλων κομματων της αντιπολιτευσης (222 ΝΑΙ, 64 ΟΧΙ, 11 ΠΑΡΩΝ) για να μην πεσει η χωρα στα βραχια χωρις χρηματοδοτηση.

20 Αυγ 2015– Παραιτηση κυβερνησης. Οι απωλειες όμως για την κυβερνητικη κοινοβουλευτικη πλειοψηφια (Συριζα) ηταν σημαντικες με αποτελεσμα να υποχρεωθει η κυβερνηση σε παραιτηση εισηγουμενη νεες εκλογες. Οι αποχωρησαντες βουλευτες του Συριζα συγκροτησαν νέο κομμα, τη Λαικη Ενοτητα – ΛΑΕ υπο τον Λαφαζανη.

thanu25 Αυγ 2015 – Υπηρεσιακη κυβερνηση υπο την Β. Θανου και εκλογες. Μετα τη διαδικασια των διερευνητικων εντολων που δεν οδηγησαν σε αποτελεσμα, ο Προεδρος της Δημοκρατιας Πρ. Παυλοπουλος, ανεθεσε στην Β.Θανου, εισαγγελεα του Α. Παγου το σχηματισμο κυβερνησης και προκηρυξη εκλογων για τις 20 Σεπτ 2015

tsiprasB20 Σεπτ 2015 – Εκλογες. Πρωτο κομμα παλι ο Συριζα χωρις αυτοδυναμια και παλι κυβερνηση με τους Ανελ

Ο δρομος για την εφαρμογη του Τριτου Μνημονιου ηταν πλεον ανοιχτος … Καλη τυχη.

 

Και τωρα ο ισολογισμος του Δευτερου Μνημονιου: Τι κερδισαμε και τι χασαμε

Θα το εξετασουμε κυριως στην περιοδο Σαμαρα Φεβ 2012 - τελος του 2014

 Τι χασαμε!

Ας ξεκινησουμε με αυτά που χασαμε. Ο λογαριασμος είναι μεγαλος και ισχυει ο,τι ειπαμε και στο προηγουμενο κεφαλαιο για το πρωτο μνημονιο. Η κριση συνεχιστηκε, ανθρωπινη, κοινωνικη, οικονομικη.

Α. Τι μας κοστισαν τα μετρα

Φορολογικη αφαιμαξη (επι πλεον φοροι) : 6 δις Περικοπες (σε συνταξεις, κοιν επιδοματα, δημοσια εργα κλπ) : 6 δις. Ενδεικτικα αναφερουμε:

Αυξηση εσοδων – Φοροι κλπ

  • Αύξηση φόρου στο υγραέριο και έκτακτη εισφορά στα φωτοβολταϊκά
  • Αύξηση αντικειμενικών αξιών και ενοποίηση φόρων στα ακίνητα
  • Αύξηση των εισιτηρίων στις Αστικές Συγκοινωνίες και στον ΟΣΕ κατά 25%,
  • Κατάργηση φοροαπαλλαγών και χαμηλού ΦΠΑ στα νησιά.

Μειωση Δαπανων – Περικοπες

  • Κατάργηση 13ου και 14ου μισθού στους δημοσίους υπαλλήλους
  • Κατάργηση 13ης και 14ης σύνταξης
  • Περικοπές στα ειδικά μισθολόγια
  • Κατάργηση των πολυάριθμων οικογενειακών επιδομάτων και αντικατάστασής τους από το ενιαίο επίδομα στήριξης τέκνων
  • Μείωση αμυντικών δαπανών
  • Περικοπές στη φαρμακευτική δαπάνη
  • Μείωση στο πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων
  • Μείωση στις συντάξεις από 5 έως και 15%, από τα 1.000 ευρώ και άνω,
  • Μειώσεις στο εφάπαξ έως 83%
  • Κλείσιμο 200 εφοριών,
  • Κατάργηση των Οργανισμών Εργατικής Κατοικίας και Εστίας
  • Αντίτιμο 25 ευρώ για εισαγωγή σε νοσοκομείο

Β. Περιορισμος εργασιακων δικαιωματων για αυξηση της ανταγωνιστικοτητας

  • Κατάργηση της καθολικότητας της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, Ατομικές ή επιχειρησιακές συμβάσεις εργασίας
  • Μείωση βασικού μισθού κατά 22% από €751 σε €586 και σε €490 (-35%) για τους νέους κάτω των 25 ετών
  • Προβλεψη για κατάργηση 150.000 θέσεων εργασίας από το δημόσιο τομέα έως το 2015, εκ των οποίων 15.000 μέσα στο 2012 (τελικα αποχωρησαν 7500)
  • Εφαρμογή διαθεσιμότητας ενός έτους, με μειωμένο μισθό σε μόνιμους υπαλλήλους του δημοσίου, οι θέσεις των οποίων καταργούνται
  • Άρση μονιμότητας σε ΔΕΚΟ και υπό κρατικό έλεγχο τράπεζες,
  • Αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης κατά 2 έτη, από 1-1-2013
  • Μείωση χρόνου προειδοποίησης για απολύσεις σε 4 αντί 6 μήνες

 

Τι κερδισαμε

Ισχυουν οσα γραψαμε για το πρωτο μνημονιο.

Η δημοσιονομικη εικονα συνεχισε να βελτιωνεται και μαλιστα το 2014 παρατηρηθηκαν και καποια σημαδια ανακαμψης. Αντιθετα στον τομεα των μεταρρυθμισεων δεν υπηρξε σημαντικη προοδος.

Α. Βελτιωμενη δημοσιονομικη εικονα και αλλοι δεικτες στο τελος του Δευτερου Μνημονιου

Το εμβληματικο Διδυμο - προοδος:

-Πρωτογενες πλεονασμα: 0,4% του ΑΕΠ το 2014 μετα από χρονια ελλειμματων, σημαντικα όμως υπολειπομενο του προβλεπομενου από το μνημονιο 1,5% (Συνολικο ελλειμμα προυπολογισμου (περιλαμβανονται και οι τοκοι για προηγουμενα δανεια): επεσε στο 3,7% του ΑΕΠ. Παρατηρουμε μια σημαντικη αποκλιμακωση του ελλειμματος σε σχεση με το τεραστιο ελλειμμα 15,4% του 2009)

-Ισοζυγιο Τρεχουσων Συναλλαγων (Εξαγωγες – Εισαγωγες): 0,9% του ΑΕΠ, θετικο από το 2013 για πρωτη φορα εδώ και 20 χρονια, σημαντικη αυξηση από το -12% του 2009

 Σημαδια αναπτυξης

ΑΕΠ: 183,5 δις σημαντικα μειωμενο από τα 240 π.Κ (προ Κρισης) αλλα ελαφρα αυξημενο κατά 0,8% από τον προηγουμενο χρονο 2013 για πρωτη φορα από την αρχη της κρισης. Πρωτα δειλα σημαδια ανακαμψης. Το ερωτημα είναι αν είναι απλα ευκαιριακη δεδομενου ότι σημαντικες μεταρρυθμισεις όπως θα δουμε παρακατω δεν εγιναν.

Χρεος: Σημαντικη ελαφρυνση λογω PSI

Εξωτερικο: 349 δις αυξημενο από τα 300 δις του 2009. Θα ηταν πολύ μεγαλυτερο αν δεν ειχε προηγηθει το PSI το 2012.

Εσωτερικο : κοντα 200 δις (σε τραπεζες κοκκινα: 100 δις, στις εφοριες 73,7 δις, στα ασφαλιστικα ταμεια - ΚΕΑΟ 12,67 δις)

αναλογια χρεος/ΑΕΠ (%) : 179,7%, εξακολουθει την ανοδικη του πορεια από το 130% του 2009.

Δηλωθεν εισοδημα: 76 δις μεγαλη βουτια από τα 97,9 δις του 2009. Αλλα το 2014 ηταν η πρωτη χρονια που υπηρξε αυξηση από τα 71,2 δις του 2013 στα 76 δις δηλ περιπου 7%.

 

Ανεργια: 26,1% τεραστιο σε σχεση με τη χαμηλη ανεργια γυρω στο 10% προ κρισης, αλλα δειχνει τασεις αποκλιμακωσης σε σχεση με τον προηγουμενο χρονο (το 2013 ηταν στο 27,8%).

Νεες θεσεις εργασιας / Απολυσεις: Συμφωνα με τα στοιχεια του Εργανη (10-μηνα), ειχαμε θετικο ισοζυγιο ροων και για το 2013 (περιπου 131000) και για το 2014 (120.000) για πρωτη φορα στην περιοδο της κρισης.

Τραπεζες

Καταθεσεις: 160 δις τεραστια πτωση από τα περιπου 240 δις το 2009 αλλα αυξημενα σε σχεση με τα 150 δις που ειχαν πεσει το πρωτο 6-μηνο του 2012. Καποια ταση επιστροφης κεφαλαιων.

Μειωθηκε η εξαρτηση από τον ακριβο δανεισμο (ELA) της ΕΚΤ: σχεδον μηδενιστηκε το 2014 από 121 δις τον Ιουνιο 2012

Ανακεφαλαιοποιηση. Το EFSF διεθεσε 48 δις στο ΤΧΣ για τις τραπεζες. Η πρωτη ανακεφαλαιοποιηση εγινε το 2012/2013 (Σαμαρας) με 25,5 δις και το ΤΧΣ (δηλ το Δημοσιο που δανειστηκε αυτά τα χρηματα) ελαβε αντιστοιχες μετοχες. Η δευτερη ανακεφαλαιοποιηση εγινε το 2014 υψους 8,3 δις αλλα μονο από ιδιωτες επενδυτες. Το προβλημα είναι πως οι τραπεζες ειχαν απαξιωθει και οι μετοχες τους ειχαν πεσει οποτε και το ΤΧΣ δηλ το Δημοσιο δηλ εμεις χασαμε μεγαλο μερος από τα χρηματα που ειχαμε βαλει στην προηγουμενη ανακεφαλαιοποιηση.

 

Εσοδα από Ιδιωτικοποιησεις:  ----

Μειωση φαρμακευτικου κοστους μεσω Ηλεκτρονικης Συνταγογραφησης: περαιτερω μειωση 1,5 δις σε κατι πανω από τα 2 δις (από τα 3,75 δις του 2011 και του ποσου ρεκορ των 5,1 δις το 2009)

 

Β. Μεταρρυθμισεις

Μια συνοπτικη περιγραφη των κυριοτερων νεων δομων που εισηγαγε το Μνημονιο.

Τραπεζικη ρευστοτητα

Τεσσερις Συστημικες Τραπεζες: Η κριση ειχε σημαντικες επιπτωσεις στη ρευστοτητα των τραπεζων. Η φυγη κεφαλαιων που ειδαμε παραπανω, το PSI που τους κουρεψε τα κρατικα ομολογα που ειχαν υποχρεωθει να αγορασουν, τελος τα κοκκινα δανεια που συνεχως αυξανονταν εφεραν τις τραπεζες σε κατασταση ασφυξιας. Χρειαζονταν ανακεφαλαιοποιηση. Οι δανειστες πιεσαν να ξεκαθαρισει το τοπιο και να καθοριστουν με συνεργασια της ΤτΕ και του ΤΧΣ ποιες τραπεζες είναι βιωσιμες ώστε να ανακεφαλαιοποιηθουν. Ετσι το Μαιο του 2012 (επι Παπαδημου) καθοριστηκαν οι 4 μεγαλες συστημικες τραπεζες: Εθνικη, Alpha, Eurobank, και Πειραιως.

 

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις

Αγορα εργασιας και ανθρωπινο κεφαλαιο.

Αγορες και επιχειρηματικο περιβαλλον Προσπαθειες για απελευθερωση αγορων και επαγγελματων και για αυτοματοποιηση της διαδικασιας αδειοδοτησεων, one-stop shop

Ιδιωτικοποιησεις. Ιδρυση ΤΑΙΠΕΔ - οργανισμός αποκρατικοποιήσεων (Ταμείο Αξιοποιησης Ιδιωτικης Περιουσίας του Δημοσιου) με σκοπό την πώληση της δημόσιας περιουσίας και τα εσοδα να πηγαινουν στην αποπληρωμη του χρεους. Τελικος στόχος σε βαθος χρονου είναι έσοδα 50 δις από αποκρατικοποιήσεις.

Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης

Δεδομενου πως στην κατασταση που βρισκοταν η ελληνικη οικονομια το πρωτευον ηταν η δημοσιονομικη προσαρμογη δεν δοθηκε μεγαλη εμφαση στις διαρθρωτικες μεταρρυθμισεις. Παρολα αυτά εγιναν αρκετα και σημαντικα για τη διαφανεια στο δημοσιο, την παταξη της διαφθορας και της φοροδιαφυγης, τον περιορισμο του κοστους στο χωρο της υγειας:

Νεοι θεσμοι και δομες

Υγεια: ΠΕΔΥ – Πρωτοβαθμιο Εθνικο Δικτυο Υγειας, που ουσιαστικα φερνει επι τελους την Πρωτοβαθμια Φροντιδα Υγειας (ΠΦΥ) στο ΕΣΥ. Με το νόμο αυτό αφαιρειται η ΠΦΥ- Πρωτοβαθμια Φροντιδα Υγειας (δομες κα προσωπικο) από τον ΕΟΠΥΥ (που παρεμεινε σαν «αγοραστης» υπηρεσιων υγειας) και την ενεταξε σε ένα καινουριο οργανισμο το ΠΕΔΥ. Επι πλεον επετυχε την ενταξη των πολυιατρειων του ΙΚΑ και των γιατρων τους στο ΕΣΥ.

Ο περιφημος αυτος νομος προεβλεπε και αλλα χρησιμα που κατοχυρωναν και διευρυναν την ΠΦΥ: οικογενειακο γιατρο, κεντρα υγειας και τον ΑΗΦΥ–Ατομικο Ηλεκτρονικο Φακελο Υγειας για κάθε πολιτη. Βηματα προς μια ουσιαστικη ΠΦΥ. Ο ΕΟΠΥΥ παρεμενε σαν «αγοραστης» υπηρεσιων υγειας (ιδιωτες γιατροι, κλινικες, διαγν κεντρα, φαρμακεια μπορουσαν να συμβληθουν στο συστημα ).

Ασφαλιση: ΗΛΙΟΣ, ΕΡΓΑΝΗΣ, ΕΡΜΗΣ – Σημαντικα συστηματα για τη ενισχυση των υποδομων του ασφαλιστικου συστηματος: Αξιοποιηθηκε η μηχανοργανωση και ενισχυθηκε η ΗΔΙΚΑ με τα κονδυλια του ΕΣΠΑ για αναπτυξη μηχανογραφικων εφαρμογων. Δεν επετευχθη όμως η ριζικη αναδιαταξη του ασφαλιστικου τοπιου προς ένα ενιαιο ορθολογικο και δικαιο με ισα δικαιωματα και υποχρεωσεις από ολους τους πολιτες συστημα για το οποιο πιεζαν οι δανειστες. Εκει η κυβερνηση φοβουμενη το πολιτικο κοστος από την εκλογικη πελατεια της δεν μπορεσε να προχωρησει.

ΚΕΑΟ-Κεντρο Εισπραξης Ασφαλιστικων Οφειλων, με αποκλειστικο αντικειμενο την εισπραξη των εκθετικα αυξανομενων ληξιπροθεσμων οφειλων ασφαλισμενων προς τα ασφαλιστικα ταμεια.

Προνοια: Ελαχιστο Εγγυημενο Εισοδημα - Καταβολη μηνιαιου βοηθηματος σε δικαιουχους ακραιας φτωχειας

Οικονομια: Γενικη Γραμματεια Εσοδων – Ανεξαρτησια της φορολογικης διοικησης μεσω της δημιουργιας της ΓΓΕ. Με πιεση των δανειστων προωθηθηκε μετα από πολλες αναβολες με ορισμο προισταμενου μετα από διαγωνισμο και εξασφαλισμενη διαρκεια θητειας. Θεσμος που υπονομευτηκε στη συνεχεια από την ιδια την κυβερνηση με την αυθαιρετη απολυση του προισταμενου (Χ.Θεοχαρη) τον Ιουνιο 2014 προκαλωντας την οργη των δανειστων.

Δυνατότητα άρσης τραπεζικού απορρήτου – οπλο για την αντιμετωπιση της διαφθορας και της φοροδιαφυγης.

 

Μια αξιολογηση του Δευτερου μνημονιου

Στα δημοσιονομικα υπηρξε καποια προοδος. Ειδικα το 2014 σε σχεση με τον προηγουμενο χρονο 2013 υπηρξαν σημαδια πως «γυριζε» η οικονομια. Μεγαλη επιτυχια θεωρηθηκε η αυξηση του ΑΕΠ κατά 0,8% δηλ μια μικρη αναπτυξη για πρωτη φορα επειτα από 6 χρονια υφεσης. Αντιθετα το πρωτογενες πλεονασμα στο 0,4% ηταν σημαντικα κατωτερο από το στοχο του 1,5%. Το μειγμα μετρων που υιοθετησε η κυβερνηση εδινε εμφαση στη μειωση των δαπανων εναντι της αυξησης των φορων. Αυτό ευνοησε την επιχειρηματικη και τη μεση αστικη ταξη (που πληρωνουν φορους …).

Ακομη υπηρξε μια μικρη αποκλιμακωση της ανεργιας και του εργασιακου ισοζυγιου (προσληψεις-απολυσεις).

Επισης επετευχθη θετικο ισοζυγιο τρεχουσων συναλλαγων.

Στις τραπεζες υπηρξε μια μικρη επιστροφη των καταθεσεων και σχεδον μηδενιστηκε η εξαρτηση τους από την ακριβη (με υψηλα επιτοκια) επειγουσα χρηματοδοτηση (ELA) της ΕΚΤ.

Τα παραπανω σε συνδυασμο με μια σχετικα επιτυχημενη δοκιμαστικη εξοδο στις αγορες εδωσαν την ευκαιρια στην κυβερνηση να επαιρεται για το success story της και μαλιστα να το επικαλειται συνεχως εκτοτε η ΝΔ σαν αποδειξη ότι αν εμενε στην κυβερνηση θα ολοκληρωνε με επιτυχια το 2ο μνημονιο και θα μας εβγαζε από τα μνημονια από τοτε. Η θεωρια Σαμαρα ηταν ότι με τα μετρα που εφαρμοζε, το θετικο κλιμα θα ενισχυε την επιχειρηματικη δραστηριοτητα με νεες επενδυσεις και περαιτερω επιταχυνση της αναπτυξης. Θεωρησε πως ο Τσιπρας με ψεματα και εκμεταλλευομενος τη συγκυρια της προεδρικης εκλογης του «υπεκλεψε» την εξουσια και την ευκαιρια να αποδειξει την ορθοτητα της πολιτικης του.

Ο ισχυρισμος αυτος εχει πεισει πολύ κοσμο και αποτελει ισχυρο οπλο στην προσπαθεια της ΝΔ να ανακτησει την εξουσια στις επομενες εκλογες.

Κανείς βεβαια δεν μπορει να προβλεψει με ασφαλεια το μελλον. Αλλα από την άλλη μερια δεν μπορει να αγνοει και καποια αρνητικα σημαδια που πειθουν ότι ενδεχεται η επιτυχια αυτή να ηταν συγκυριακη.

Πιστευω πως η αναπτυξιακη επιτυχια οφειλονταν στο γεγονος ότι ο Σαμαρας προτιμησε να περιορισει το πρωτογενες πλεονασμα που προβλεπε το μνημονιο κατά 1,1%  (εφερε 0,4% αντι 1,5% που προεβλεπε το μνημονιο) και να ριξει χρηματα στην καταναλωση και στις επιχειρησεις (πληρωνοντας ληξιπροθεσμα χρεη του δημοσιου προς αυτές) αυξανοντας ετσι την αναπτυξη (ΑΕΠ) κατά 0,8%.

Θα πρεπει να σημειωσουμε ότι η τροικα ειχε επισημανει αυτή τη δημοσιονομικη αποκλιση (στις συναντησεις του Παρισιου – βλ παραπανω).

Επισης θα πρεπει να τονισουμε ότι η αρνητικη σταση των δανειστων εναντι του Σαμαρα δεν περιοριζονταν στα δημοσιονομικα αλλα περιελαμβανε ένα ευρυ φασμα θεματων με εμφαση στα μεταρρυθμιστικα.

Ο Σαμαρας υστερουσε στο μεταρρυθμιστικο επιπεδο (με εξαιρεση στην Υγεια με το ΠΕΔΥ). Υπεγραφε τις μνημονιακες υποχρεωσεις αλλα δεν τις εφαρμοζε με αποτελεσμα να τρεναρουν οι αξιολογησεις και να εκνευριζονται οι δανειστες οι οποιοι εχαναν την εμπιστοσυνη τους.

Σε πολλα σημεια που ηταν ιδιαιτερης σημασιας για τους δανειστες ο Σαμαρας φαινοταν σαν να ειχε «αυτονομηθει».

Εχω την εντυπωση ότι οι δανειστες εδιναν ιδιαιτερη σημασια στο φορολογικο (φοροδιαφυγη), ασφαλιστικο (ενιαιο φορεα), διαφθορα/διαπλοκη. Στα περισσοτερα από αυτά ο Σαμαρας δεν μπορουσε να δωσει λυσεις. Πιστευω πως οι πελατειακες δεσμευσεις του κομματος του τον εμποδιζαν να προχωρησει.

Στο ασφαλιστικο δεν καταφερε να φερει τη ριζικη αναδιαταξη του ασφαλιστικου τοπιου προς ένα ενιαιο ορθολογικο και δικαιο με ισα δικαιωματα και υποχρεωσεις από ολους τους πολιτες συστημα για το οποιο πιεζαν οι δανειστες. Εκει η κυβερνηση φοβουμενη το πολιτικο κοστος από την εκλογικη πελατεια της επαιρνε ημιμετρα. Θυμαμαι την αγωνια του τοτε υπουργου Εργασιας Βουρτση να συμβιβασει αφενος τις απαιτησεις της τροικας και αφετερου την πιεση των ευγενων ταμειων και αλλων ενδιαφερομενων να μην αλλαξει τιποτα. Εκοβε εραβε, ασκησεις επι χαρτου με αναλογιστικες μελετες και επιτροπες σοφων για να κερδισει χρονο και οι δανειστες στα καγκελα. Αυτο δεν σημαινει οτι δεν εκανε σημαντικη δουλεια, ο Βουρτσης στον ασφαλιστικο χωρο, τουλαχιστον στο πεδιο των υποδομων και της μηχανοργανωσης. Διορισε ενα ικανο μανατζερ στην ΗΔΙΚΑ και ξεκινησε την οριστικη λυση του χρόνιου στεγαστικου της προβληματος

Αλλο σημαντικο προβλημα ηταν οτι δεν μπορεσε να ελεγξει τη φοροδιαφυγη και τη διαφθορα. Πώς να μπορεσει αλλωστε. Πολλα από τα στελεχη του κομματος του μετα από τα πολλα χρονια στην εξουσια ηταν μερος του προβληματος. Υποχρεωθηκε να θεσπισει μετα από πολλες πιεσεις την ανεξαρτητη Γενικη Γραμματεια Δημοσιων Εσοδων και στη συνεχεια την υπονομευσε υποχρεωνοντας τον προισταμενο της σε παραιτηση.

Επισης δεν μπορεσε να παρει μετρα για να αντιμετωπισει το συνεχως διογκουμενο ιδιωτικο χρεος (τα κοκκινα δανεια των τραπεζων και τα ληξιπροθεσμα χρεη προς την εφορια και τα ασφαλιστικα ταμεια).

Ηταν σαφες ότι δεν ηταν στις προτεραιοτητες του να προχωρησει σε ουσιαστικο εκσυγχρονισμο των δομων του κρατους.

Το ερωτημα είναι αν η αναπτυξη όπως ειχε επιτευχθει θα ηταν διατηρησιμη. Αφου δεν θα στηριζοταν σε υγιεις σταθερες βασεις και δομες που θα εγγυονταν αξιοπιστη συνεχεια.

Με αλλα λογια το ερωτημα είναι αν είναι προτιμοτερη η όπως όπως αναπτυξη και μετα βλεπουμε για τις μεταρρυθμισεις ή η συντηρητικη προσεγγιση πρωτα βαζουμε τις βασεις και στη συνεχεια προχωραμε στην αναπτυξη σιγα αλλα σταθερα.

Είναι σαφες ότι οι δανειστες λογω κουλτουρας και πιθανως συμφεροντος προτιμουν τη δευτερη λυση, ο πολυς ο κοσμος όμως με τα πιεστικα οικονομικα προβληματα μπορει να προτιμουσε αναπτυξη και λεφτα εδώ και τωρα εστω και με τον κινδυνο να ξαναπεσει στα βραχια αργοτερα.

Σε αντιθεση με το Σαμαρα, η κυβερνηση Τσιπρα φαινεται να ακολουθησε τελικα την δευτερη συντηρητικη προσεγγιση, οπως θα δουμε στο επομενο κεφαλαιο, προκαλωντας την εκπληξη των δανειστων και αποσπωντας τους επαινους τους και παραλληλα μπερδευοντας την "Μενουμε Ευρωπη" αντιπολιτευση.

Ισως αυτό θα είναι το διακυβευμα των προσεχων εκλογων.

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ

 

 

tsipras1Ποτε:  20 Αυγουστου 2015

Διαρκεια: 3  χρονια Αυγ 2015 - Αυγ 2018

Προβλεπομενη Χρηματοδοτηση: μεχρι 86 δις. Στο προγραμμα αυτο προς το παρον συμμετεχει μονο η ΕΕ μεσω του νεου Ταμειου του ΕΜΣ - Ευρωπαϊκου Μηχανισμου Σταθερότητας - ESM (European Stability Mechanism που αντικαταστησε το EFSF. To ΔΝΤ επιφυλλασσεται μεχρις οτου εξασφαλιστει η βιωσιμοτητα του χρεους για την οποια εχει μια διαφορά αποψης με τους ευρωπαιους. Η εκταμιευση θα γινεται με την ιδια μεθοδο και ορους οπως στα προηγουμενα δηλ σε δοσεις μετα απο αξιολογηση.

Επιπλέον, το ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής που χρειάζεται για την Ελλάδα θα μπορούσε να μειωθεί εάν η Ελλάδα αποκτήσει και πάλι πρόσβαση στον δανεισμό από τις κεφαλαιαγορές κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος. Το ύψος του ποσού επηρεάζεται επίσης από την επιτυχία των μεταρρυθμιστικών μέτρων της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικοποιήσεων περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου.

Στοχος: Η επιτευξη πρωτογενους πλεονασματος 3,5% του ΑΕΠ στο τελος του προγραμματος  το 2018 και διατηρηση του μεχρι το 2022 (δηλ μεχρι τη ληξη του Μεσοπροθεσμου 2019-22) και στη συνεχεια θα πεσει στο 2%. Και φυσικα μια σειρα απο μεταρρυθμισεις στο ασφαλιστικο, φορολογικο, δικαστικο κλπ που δεν ολοκληρωθηκαν με τα προηγουμενα μνημονια

Προβλημα Η διατηρηση υψηλων πλεονασματων για πολλα χρονια

Ελπιδα: η επιτευξη καλυτερων ορων αποπληρωμης του χρεους που θα το καταστησει βιωσιμο μετα απο επιμονη και του ΔΝΤ .

 

Οι βασικες προδιαγραφες του Μνημονιου

Το Μνημονιο έχει στόχο να αμβλύνει τις μεγάλες διαρθρωτικές αδυναμίες του Ελληνικού κράτους, οι οποίες κρατούν κατ' επέκταση δέσμια και την οικονομία. Υποδεικνύει την εφαρμογή ενός πακέτου μεταρυθμίσεων, πολλές εκ των οποίων θα έπρεπε από μόνοι μας εδώ και χρόνια να είχαμε ολοκληρώσει. Τη βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, την επιτάχυνση της δικαιοσύνης, τη φοροδιαφυγή, το ασφαλιστικό, τις στρεβλώσεις της αγοράς, τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας, την αδειοδότηση νέων επενδύσεων, τα κόκκινα δάνεια κτλ.

Οι προτεραιοτητες του νεου μνημονιου:

  • να αντιμετωπισει τη φοροδιαφυγη και τη διαπλοκη
  • να εισαγαγει μεταρρυθμισεις στην αγορα
  • μεταρρυθμισεις στο ασφαλιστικο (συνταξεις)
  • να αντιμετωπισει την ανεργια με επενδυσεις αξιοποιωντας τα κονδυλια του ESIF (European Structural and Investment Fund)
  • να αναπτυξει δομες προνοιας: κοινωνικες δομες αλληλεγγυης, υγεια για ολους χωρις αποκλεισμους.

Τεχνικη Υποστηριξη. Συνδρομη στο σχεδιασμο και υλοποιηση των μεταρρυθμισεων από την SRSS – Structural Reforn Support Service

Σχεδιο Στρατηγικη αναπτυξης

Η Ελλαδα θα πρεπει να παρουσιασει οριστικο Σχεδιο Στρατηγικης για  την αναπτυξη. Συγκεκριμενα η Ελλαδα αναλαμβανει να δημιουργησει μεσα στα επομενα 2-3 χρονια:

  • ένα πιο ελκυστικο περιβαλλον για τις επιχειρησεις,
  • να ενισχυσει τις ευκαιριες αναπτυξης βελτιωνοντας τις υποδομες,
  • να βελτιωσει το εκπαιδευτικο συστημα, καθως και το ανθρωπινο δυναμικο με την καταλληλη επαγγελματικη εκπαιδευση,
  • να ενισχυσει τη χρηματοδοτηση των επιχειρησεων και
  • να αναπτυξει τη R&D και τη Καινοτομια.

Ακομα να βοηθησει στο σχεδιασμο επι μερους προτεραιοτητων σε πεδια όπως η πληροφορικη, ο τουρισμος, τα φαρμακευτικα, την εφοδιαστικη αλυσιδα (λοτζιστικς), ο αγροτικος τομεας.

Τεχνικη βοηθεια. Η χωρα θα χαραξει τη στρατηγικη με τη βοηθεια του ηδη λειτουργουντος Συμβουλιου Επιστημονικης Αναπτυξης όπως επισης και με τη βοηθεια του υπο συσταση Συμβουλευτικου Γραφειου  για τους ξενους επενδυτες.

Χρηματοδοτηση. Βοηθεια από τον προυπολογισμο της ΕΕ και την Ευρωπαικη Τραπεζα Επενδυσεων (EIB – European Investment Bank). Για την περιοδο 2007-13 ειχαν διατεθει 38 δις € για το 2014-20  35 δις €. Η Ελλαδα θα πρεπει να σπευσει να τα απορροφησει.

Άλλες πηγες χρηματοδοτησης της Αναπτυξης είναι το European Commission’s Investment Plan for Europe το EBRD – European Bank for Reconstruction and Development, κ.ά.

 

Το Μνημονιο

όπως συμπληρωθηκε με τη Συμπληρωματικη Νεα Συμφωνια της 26 Μαίου 2016

Διαβαζοντας το μνημονιο στο πρωτοτυπο, δεν μπορουσα να μη θαυμαζω το ποσο καλη δουλεια εκαναν οι δανειστες μας. Μελετησαν το συστημα με το οποιο λειτουργει η χωρα μας και εκαναν τις οποιες δομες του, φυλλο και φτερο, κανονικη αναλυση συστηματος που λεμε εμεις οι αναλυτες. Εντοπισαν τα απειρα λειτουργικα προβληματα και συνεταξαν ένα εμπεριστατωμενο σχεδιο αντιμετωπισης αυτων των προβληματων σε ολους τους τομεις. Η διαφορά με άλλες μελετες που κατά καιρους εχουν κανει για μας οι ξενοι π.Μ. (προ Μνημονιου) είναι ότι τωρα μας εχουν στο χερι και αυτή η διαφορα κανει την απλη μελετη, Μνημονιο.

Στο κεφαλαιο αυτό θα αναφερθουμε στα βασικα στοιχεια του μνημονιου και θα διαπιστωσουμε πως οι δανειστες μας περιελαβαν στο μνημονιο και δομες από τις πιο συγχρονες που ισχυουν στις προηγμενες ευρωπαικες χωρες. Το ευχαριστο είναι πως η κυβερνηση καταφερε να υλοποιησει σε μεγαλο μερος τις εν πολλοις ευλογες απαιτησεις του μνημονιου όπως αποδεικνυεται από τις πετυχημενες τρεις μεχρι τωρα αξιολογησεις και τις ευνοικες προοπτικες για την επικειμενη τεταρτη και τελευταια, προς εκπληξη και ικανοποιηση τοσον των δανειστων μας οσο και ημων των ιδιων.

Οι μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν στο μνημόνιο διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις άξονες:

  • αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας
  • διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
  • εφαρμογή μεταρρυθμίσεων για την ανάπτυξη και την απασχόληση
  • εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα

Μεταξύ άλλων προϋποθέσεων, η Ελλάδα δεσμεύθηκε να αξιοποιήσει στο έπακρο την τεχνική συνδρομή που παρέχει η ΕΕ για τον σχεδιασμό των μεταρρυθμίσεων. Τον συντονισμό της τεχνικής συνδρομής έχει αναλάβει η νέα Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας

Πρωτογενες πλεονασμα. Η κυβέρνηση θεωρείται ότι έχει επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα όταν τα τρέχοντα έσοδα είναι υψηλότερα από τις τρέχουσες δαπάνες (εκτός τόκων επί του χρέους). Με την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων μεσοπρόθεσμα, είναι δυνατόν να μειωθεί το χρέος και να αποκατασταθεί η δημοσιονομική βιωσιμότητα, πράγμα ουσιαστικό για την επιστροφή της οικονομίας στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Αναμένεται από την Ελλάδα να επιτύχει μεσοπρόθεσμο πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ. Αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί προοδευτικα:

  • -0,25% το 2015
  • 0,5% το 2016
  • 1,75% το 2017
  • 3,5% το 2018

Διαχειριση δημοσιων οικονομικων. Οι αρχες της Ελλαδας αναλαμβανουν να συνεχισουν τις μεταρρυθμισεις που σκοπον εχουν να εκλογικευσουν και βελτιωσουν τη διαδικασια του προυπολογισμου, ελεγχο δαπανων,να ξεκαθαρισουν εξοφλησουν τις υποχρεωσεις προς τριτους και να ενισχυσουν τη διαχειριση των χρηματων.

Δημοσιες Προμηθειες. Ευθυγραμμιση της ελληνικης νομοθεσιας με το Σχεδιο Δρασης της ΕΕ για τις προμηθειες. Δημιουργια Σωματος Ελεγχου Ενστασεων (Remedies Review Body) – πρωτος βαθμος ελεγχου. Βελτιωση των διαδικασιων για την εγκαιρη διεκπεραιωση των ενδικων μεσων – δευτερος βαθμος ελεγχου

Διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας

Αφορα στην ενισχυση της βιωσιμοτητας του τραπεζικου συστηματος. Η κυβερνηση θα πρεπει να κανονικοποιησει τη ρευστοτητα και να ενισχυσει το κεφαλαιο των τραπεζων, να αντιμετωπισει τα μη εξυπηρετουμενα δανεια, να προγραμματισει με την ΤτΕ την σταδιακη ελαφρυνση των capital controls.

Οι όροι που συμφωνήθηκαν στο μνημόνιο συνεννόησης περιλαμβάνουν τα εξής:

  • Αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) στον τραπεζικό τομέα
  • Διαδικασια για αναδομηση χρεων και χρηση του εξωδικαστικου συμβιβασμου
  • Για οσες υποθεσεις εκκρεμουν στα δικαστηρια αλλα και τις καινουριεςθα πρεπει να προσληφθουν υπαλληλοι μεσω ΑΣΕΠ που θα βοηθησουν την εκκαθαριση των υποθεσεων.
  • Με το σκοπο να ενισχυσουν το διοικητικο πλαισιο των μη εξυπηρετουμενων δανειων θα νομοθετηθει η ιδρυση Κτηματολογιου και Μητρωου Συναλλαγων (transactions).
  • Κόκκινα δάνεια:
    • Νέο θεσμικό πλαίσιο για τις υπερχρεωμένες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
    • Δημιουργία υπηρεσίας πίστωσης και πλούτου, η οποία θα αξιολογεί τις δυνατότητες πληρωμής των οφειλετών.
    • Πρόσληψη 140 ειρηνοδικών και σύσταση ειδικών δικαστικών τμημάτων για την εκδίκαση των υποθέσεων μέσα σε αυστηρές προθεσμίες ολοκλήρωσης των διαδικασιών με προτεραιότητα στους μεγαλοοφειλέτες.
    • Ευνοϊκή ρύθμιση οφειλών έως €20,000 για οφειλέτες με μικρή κινητή και ακίνητη περιουσία κ.αλ.

Ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Η συνολική αξιολόγηση και ο έλεγχος της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού των μεγάλων ελληνικών τραπεζών διεξήχθησαν από την ΕΚΤ το φθινόπωρο του 2015. Μετά από την αξιολόγηση, έγινε ανακεφαλαιοποίηση των θιγόμενων τραπεζών, όπως συμφωνήθηκε στη δήλωση της Ευρωομάδας στις 14 Αυγούστου 2015. Προς τούτο, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας κατέβαλε 5,4 δισ. € στο Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, προς συμπλήρωση των ιδιωτικών κεφαλαίων που άντλησαν οι τράπεζες, κατόπιν των απαιτούμενων αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις.

Ενίσχυση της λειτουργιας του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) και των τραπεζών

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις

  • Μεταρρυθμισεις στην αγορα εργασιας και προιοντων,
  • Ρυθμισμενες Δικτυακες Επιχειρησεις  (Ενεργεια, Νερο, Μεταφορες),
  • Ιδιωτικοποιησεις (δημιουργια Υπερταμειου Αξιοποιησης Δημοσιας Περιουσιας), Αναπτυξιακο Σχεδιο και επενδυσεις

Αγορα εργασιας και ανθρωπινο κεφαλαιο. Ανασυνταξη της σχετικης εργατικης νομοθεσιας που θα προσδιορισουν τους ορους για απολυσεις, κηρυξη απεργιων κλπ για τα οποια υπηρξαν αντιδρασεις από τα συνδικατα. Μετρα για παταξη της αδηλωτης εργασιας

Μηχανισμος για τη διαγνωση των αναγκων στην αγορα εργασιας. Προγραμματα επαγγελματικης καταρτισης σε συνεργασια με τις αρμοδιες υπηρεσιες αλλα και μεγαλες εταιριες.

Αγορες και επιχειρηματικο περιβαλλον. Προβλεπεται η απελευθερωση αγορων και επαγγελματων που θα βοηθησουν στην προσελκυση επενδυσεων και στη μειωση των τιμων των προιοντων. Σχετικα με τον ανταγωνισμο ζητειται η υιοθετηση και εφαρμογη των εισηγησεων της εργαλειοθηκης Ι, ΙΙ, ΙΙΙ του ΟΟΣΑ που οριζει την τυποποιηση των οικοδομικων υλικων, την προωθηση των γενοσημων φαρμακων, το ανοιγμα καταστηματων τις Κυριακες. Επισης τον περιορισμο της γραφειοκρατιας σχετικα με το περιβαλλον (αδειοδοτησεις επιχειρησεων), την αυτοματοποιηση της διαδικασιας αδειοδοτησεων, one-stop shop. Εκσυγχρονισμος του επιχειρηματικου νομου (συγχωνευσεις επιχειρησεων, αγοραπωλησιες επιχειρησεων) με στοχο την προσαρμογη στα ευρωπαικα δεδομενα.

Αγορές:

  • Άρση περιορισμών σε επαγγέλματα, όπως μηχανικοί, αναλογιστές, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, δικαστικοί επιμελητές κτλ.
  • Απελευθέρωση αγοράς ενέργειας. Ας μη ξεχνάμε ότι λόγω του μονοπωλίου της ΔΕΗ το κόστος ηλεκτρισμού έχει αυξηθεί για νοικοκυριά και επιχειρήσεις κατά 44% τα χρόνια της κρίσης.
  • Χρήση εργαλειοθήκης ΟΟΣΑ για προϊόντα και υπηρεσίες, όπως και για τους κλάδους εμπορίου, κατασκευών κτλ.

 Ενισχυση των εξαγωγων η κυβερνηση θα πρεπει να παρουσιασει σχεδιο μεχρι Απρ 2017

Για τη αγροτικη οικονομια, να προωθησει σχεδιο για την οργανωση των αγροτων σε ομαδες παραγωγων, προωθηση της αγροτικης ανταγωνιστικοτητας που θα επεκταθει σε ολη την υπαιθρο χωρα.

 Ρυθμισμενες Δικτυακες Επιχειρησεις (Ενεργεια, Νερο, Μεταφορες)

 Ενεργεια

Απαιτειται ευρεια δομικη μεταρρυθμιση για τη συμμορφωση με την ευρωπαικη νομοθεσια, να την καταστησει συγχρονη και ανταγωνιστικη, να μειωσει το μονοπωλιακο της χαρακτηρα και τις παθογενειες, να στηριξει την υιοθετηση ανανεωσιμων πηγων ενεργειας και τελικα να προσφερει χειροπιαστα ωφελη (ποιοτητα, οικονομια) στους καταναλωτες. Για να επιτευχθουν τα ανω θα πρεπει:

  • Να διατεθουν για πωληση λιγνιτικες μοναδες  της ΔΕΗ (περιπου το 40%) σε ανεξαρτητες εταιριες με τις οποιες η ΔΕΗ δεν θα εχει καμια σχεση
  • ΝΟΜΕ (Nouvelle Organisation du Marché de l’Electricité), δημοπρασιες με στοχο το μεριδιο της αγορας ΗΕ της ΔΕΗ να πεσει κατω από το 50% μέχρι το έτος 2020 (Ν. 4336/2015). Η δημοπρασία τύπου ΝΟΜΕ  συνιστά έναν εναλλακτικό μηχανισμό υποβοήθησης της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Στη χώρα μας υιοθετήθηκε ως κύριος μηχανισμός συμμόρφωσης με τις δεσμεύσεις του τρίτου Μνημονίου
  • Δεδομενης της οικονομικης καταστασης της ΔΕΗ η κυβερνηση θα πρεπει να καταρτισει σχεδιο για την εξυγιανση της εταιριας και να εισπραξει τα χρεη των καταναλωτων (περιπου 3 δις!)
  • Πωληση του 24% του ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) που αυτή τη στιγμη ανηκει στη ΔΕΗ, σε στρατηγικο επενδυτη μεχρι τον Απρ 17. Η ΔΕΗ θα διαθεσει το 51% των μετοχων της στην ΑΔΜΗΕ στο Χρηματιστηριο. Αν  δεν υπαρξει ενδιαφερον θα διατεθει το 100% με στοχο ο ΑΔΜΗΕ να ιδιωτικοποιηθει πληρως μεσα στο 2017.

Αεριο

Μετα την υιοθετηση από τη ΡΑΕ – Ρυθμιστικη Αρχη Ενεργειαςτων τιμολογιων διανομης αεριου η υιοθετηση νομοθεσιας για την περαιτερω διαχωρισμο παροχηςκαι διανομης . Ανοιγμα της αγορας. Το σχεδιο ακομα περιλαμβανει την καταργηση ολων των conflicts μεταξυ της ΔΕΠΑ – Δημοσια Επιχειρηση Αεριου και των κατά τοπους ΕΠΑ – Εταιριων Παροχης Αεριου.

ΑΠΕ- Ανανεωσιμες Πηγες Ενεργειας.

Η κυβερνηση θα προωθησει το νέο πλαισιο για τη στηριξη των ΑΠΕ

Νερο 

Απαιτειται ένα σταθερο ρυθμιστικο σχεδιο για να εξευρεθουν οι απαραιτητοι ποροι για εκσυγχρονισμο του δικτυου υδροδοτησης αλλα και της προστασιας των καταναλωτων ως προς την τιμολογιακη πολιτικη. Η κυβ θα νομοθετησει τιμολογιακους κανονες λαμβανοντας υποψη τις προτασεις της Ειδικης Γραμματειας Υδατων η οποια θα πρεπει να στελεχωθει καταλληλα για τη ρυθμιστικη της αρμοδιοτητα.

Μεταφορες και logistics

Η κυβερνηση αναλαμβανει (1) να καταρτισει ένα γενικο master plan για τις μεταφορες στην Ελλαδα που να καλυπτει ολες τις μορφες μεταφορας (οδικες, σιδηροδρομικες, ακτοπλοικες, αεροπορικες καθως τα αντιστοιχα logistics) (2) να ορισει μεχρι το Μαη 2017 μια επιτροπη για την καταρτιση γενικου σχεδιου για τις μεταφορες.

Για τα logistics (εφοδιαστικη αλυσιδα) η κυβερνηση θα ενεργοποιησει το σχετικο νομο και θα υιοθετησει τη στρατηγικη logistics με συγκεκριμενο σφιχτο χ/δ που θα ξεκινησει να υλοποιει από το Μαη 2017

Ενισχυση της ΡΑΕΜ – Ρυθμιστικης Αρχης

Ιδιωτικοποιησεις

Οι ιδιωτικοποιησεις προσφερουν το μεσο για πιο αποτελεσματικη οικονομια, προκληση επενδυσεων, εκσυγχρονισμος υποδομων και συμβαλουν στη μειωση του δημοσιου χρεους. Μεχρι τωρα η κυβερνηση μεσω του ΤΑΙΠΕΔ προχωρησε σημαντικα (περιφερειακα αεροδρομια, ΟΛΠ, Εγνατια Οδος, Αστερας) και εχει αναλαβει να προχωρησει. Η εφαρμογη του προγραμματος αποσκοπει στην δημιουργια ετησιων εσοδων (εκτος από τραπεζικες μετοχες) 2,2 Δις € για το 2017 και 2,3δις για το 2018 επι πλεον από τα 0,3 δις του 2015 και 0,5 δις του 2016. Το ΤΑΙΠΕΔ θα προχωρησει για την ιδιωτικοποιηση των Ελληνικων Πετρελαιων, της ΔΕΗ, της ΔΕΠΑ, της ΕΥΑΘ και ΕΥΔΑΠ, του ΟΤΕ και τη 30% συμμετοχη της στον Αερολιμενα Αθηνων και του 66% της ΔΕΣΦΑ

Για το Ελληνικο θα πρεπει η κυβερνηση να επιλυσει τα προβληματα με το Αρχαιολογικο Συμβουλιο και να προχωρησει στις υπολοιπες διαδικαστικες εκκρεμοτητες για να εγκριθει το σχεδιο της εταιριας και να ξεκινησουν οι εργασιες.

Ελληνικη Εταιρια Συμμετοχων και Περιουσιας. Είναι ένα νέο Υπερταμειο το οποιο θα εχει την ιδιοκτησια πολυτιμων περιουσιακων στοιχειων της Ελλαδας με σκοπο την αξιοποιηση τους και τη μετεπειτα πωληση τους υπο ορους που θα συμβαλουν στην αναπτυξη. Σε αυτήν υπαγονται δημοσιοι οργανισμοι που ελεγχουν περιουσιακα στοιχεια του δημοσιου : το ΤΑΙΠΕΔ, Το ΤΧΣ, το ΕΔΗΣ (Ετ. Δημ Συμμετοχων (όπου ανηκουν οι SOE – State Owned Enterprises και η ΕΤΑΔ – Εταιρια Ακινητων Δημοσιου. Το Υπερταμειο αυτό εδρευει στη Ελλαδα και διοικειται από τις ελληνικες αρχες υπο την εποπτεια των ευρωπαικων θεσμων. Το Ταμειο θα διοικειται από το Συμβουλιο των Διευθυντων και θα εποπτευεται από το Εποπτικο Συμβουλιο, δυο μελη του ΕΣ προτεινονται από την Ευρωπαικη Επιτροπη και το ESM  και διοριζονται από τον Υπουργο Οικον της Ελλαδας και τρια μελη οριζονται από τον Υπουργο.

Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης

Ο εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης συγκαταλέγεται στις κύριες προτεραιότητες του προγράμματος. Ένας ιδιαίτερα σημαντικός στόχος είναι η ενίσχυση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα όσον αφορά την παροχή βασικών δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της αποδοτικότητας του δικαστικού συστήματος και για την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς. Απαιτείται, επίσης, ενίσχυση της θεσμικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας εθνικών θεσμικών οργάνων, όπως η εφορία και η στατιστική υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ).

Δημοσια Διοικηση

Εκσυγχρονισμος και αποκομματικοποιηση της δημοσιας διοικησης. Καποιες μεταρρυθμισεις εχουν ηδη προχωρησει στο πλαισιο του 3ου προγραμματος, τωρα θα πρεπει να ολοκληρωθουν:

κινητικοτητα. Η κυβ θα νομοθετησει την εισαγωγη ενός μονιμου μηχανισμου mobility των υπαλληλων του δημοσιου τομεα που θα αρχισει να εφαρμοζεται από το Σεπτ. 17

Αποκομματικοποιηση. Καλυψη με διαγωνισμο των θεσεων Γενικων και Ειδικων Γραμματεων. Όπως επισης Γεν Δ/ντων, Δ/ντων και Προισταμενων

Επι πλεον ενεργειες : Νεα οργανογραμματα, κλαδοι, περιγραφη, μισθολογιο, κινητρα, συντονισμος, τριετες σχεδιο μεταρρυθμισεων 2017-2019 θα καταρτισθει μεχρι το Μαη 2017 με την τεχνικη βοηθεια του SRSS με στοχο, την αναδιοργανωση των δομων διοικησης, τον εξορθολογισμο των διαδικασιων, την καλυτερη αξιοποιηση των ανθρωπινων πορων, την ενισχυση της διαφανειας και της ηλεκτρονικης διακυβερνησης). Προσβαση στη νομοθεσια από τους πολιτες. Από το Σεπτ 2017 η κυβ θα προχωρησει στην κωδικοποιηση των βασικων νομων που θα ολοκληρωθει μεχρι το τελος του 2018 και θα αναρτηθει στο διαδικτυο προσβασιμο από τους πολιτες

Άμβλυνση της μισθολογικής διαφοράς μεταξύ στενού δημόσιου τομέα και ΔΕΚΟ.

Νέα νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις.

Μείωση δαπανών και οικονομίες κλίμακας μέσω της ενοποίησης των υπεράριθμων δημόσιων οργανισμών (σήμερα υπάρχουν πάνω από 1.600 ΝΠΔΔ).

Ανεξαρτητες Αρχες. Να ενισχυσει την ανεξαρτησια τους: ΕΛΣΤΑΤ, Ελληνικη Αρχη Ανταγωνιστικοτητας, ΡΑΕ-Ρυθμιστικη Αρχη Ενεργειας, ΡΑΕΜ – Ρυθμιστικη Αρχη Επιβατικης Μεταφορας

Οικονομια - Δημοσια Εσοδα

  • Συσταση της Ανεξαρτητης Αρχης Δημ Εσοδων – ΑΑΔΕ σε αντικατασταση της Γενικης Γραμματειας Δημοσιων Εσοδων .
  • Χρηση καταλληλου λογισμικου για την αυτοματοποιηση της διαδικασιας εισπραξης. Νομοθετικο ξεκαθαρισμα των μη-εισπραξιμων χρεων.
  • Δημοσιευση λιστας μεγαλων οφειλετων. Δημιουργια Μοναδας Μεγαλων Οφειλετων στο ΚΕΑΟ. Μεχρι τον Ιουνιο 2017 να εχει ετοιμαστει σχεδιο για την εισπραξη των χρεων.
  • Αγωνας εναντια στο λαθρεμποριο και βελτιωση της τελωνειακης αποτελεσματικοτητας

Φοροδιαφυγη

Συνεργασια μεταξυ δικαστικης εξουσιας και φορολογικης διοικησης. Αξιοποιηση του θεσμου του οικονομικου εισαγγελεα με την καταλληλη δομη και στελεχωση που ασχολειται μονο με εξεχουσες περιπτωσεις φοροδιαφυγης. Παραπεμπει τις επεξεργασμενες περιπτωσεις στην ΑΑΔΕ για καταλογισμο.

Επεκταση στη χρηση πιστωτικων καρτων

Ιδρυση ως Ανεξαρτητη Αρχη, ενος Γραφειου Πιστεως που θα περιλαμβανει μια ασφαλη και πιστοποιημενη Τραπεζα Πληροφοριων σχετικα με όλα τα βεβαιωμενα χρεη προς το Δημοσιο και τους ασφαλιστικους οργανισμους προσβασιμη από ολους τους νομιμα ενδιαφερομενους

Δικαιοσυνη

Η κυβερνηση θα υλοποιησει 3ετες σχεδιο για τη βελτιωση του δικαστικου συστηματος επιταχυνση της απονομης δικαιοσυνης, υποστηριξη πληροφορικης, αναπτυξη εναλλακτικων μεσων για επιλυση διαφορών.

Ηλεκτρονικοι πλειστηριασμοι.  Η κυβερνηση  θα νομοθετησει τους ΗΠ και θα παρει όλα τα απαραιτητα μετρα ώστε το συστημα να είναι λειτουργικο μεχρι τον Ιουλιο 2017.

Μεχρι το Σεπτ 2017 η κυβ θα ενημερωσει τον κωδικα πολιτικης δικονομιας, το πτωχευτικο δικαιο και αλλους σχετικους νομους για να ενισχυσει τη θεση των πιστωτων με κατοχυρωμενα δικαιωματα.

Εξωδικαστικος συμβιβασμος. Να μελετησει τροπους για να μειωθουν οι εκκρεμεις υποθεσεις. Να συμφωνησει με τους θεσμους με τεχνικη βοηθεια για σχεδιο δρασης προς βελτιωση της ηλεκτρονικης δικαιοσυνης, της διαμεσολαβησης

Ηλεκτρονικη Δικαιοσυνη. Υποστηριξη της πληροφορικης για τον εκσυγχρονισμο της λειτουργιας και τη διασυνδεση των δικαστηριων,

Δικαστικες στατιστικες που θα διαθετει στους δικηγορους και στους πολιτες. Με τον τροπο αυτό θα γνωριζουν ολοι τη διαθεσιμοτητα των μηχανισμων αυτων.

Παταξη της διαφθορας

Η κυβερνηση θα επιφερει διορθωσεις στο νομικο πλαισιο για τη χρηματοδοτηση των πολιτικων κομματων και επισης θα νομοθετησει την προστασια των ανακρισεων για υποθεσεις διαφθορας από πολιτικες παρεμβασεις. Η κυβερνηση θα συνεχισει να υλοποιει το το στρατηγικο σχεδιο για την καταπολεμηση της διαφθορας. Η κυβερνηση αναλαμβανει να υλοποιησει πληρως τους νομους για τις δηλωσεις περιουσιακων στοιχειων από τους φορολουμενους, ενώ παραλληλα θα ολοκληρωσει την επεξεργασια των δηλωσεων προηγουμενων ετων. Η ενημερωση του Εθνικου σχεδιου εναντιον της διαφθορας, θα περιλαμβανει και τροποποιηση του κωδικα δεοντολογιας της Βουλης αν διαπιστωθει πως απαιτειται.

Ασφαλιση

  • Ενοποίηση όλων των ταμείων κοινωνικών ασφαλίσεων, διαδικασία που όντως είναι δύσκολη, αλλά αν επιτευχθεί θα οδηγήσει σε μεγάλη εξοικονόμηση πόρων. Επίσης, υπαγωγή στο ΕΤΕΑ όλων των επικουρικών ταμείων.
  • Κατάργηση των πρόωρων συντάξεων και σταδιακή αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης στα επίπεδα που είναι όλες οι υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες.
  • Στενότερη σύνδεση των ασφαλιστικών εισφορών με τις συνταξιοδοτικές παροχές. Επιπλέον, ο υπολογισμός των εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών θα γίνεται βάσει του εισοδήματος τους.
  • Κατάργηση φόρων υπέρ τρίτων.
  • Σταδιακή ευθυγράμμιση εισφορών και συντάξεων ΟΓΑ με τα άλλα ταμεία.
  • Σταδιακή αντικατάσταση του ΕΚΑΣ μέχρι το 2019 από το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το οποίο πρέπει επιτέλους να εφαρμοστεί, όπως έγινε και στην Πορτογαλία ή στην Κύπρο.
  • Σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας.
  • Δημιουργια Μητρωου Μεγαλων Οφειλετων στο ΚΕΑΟ – Κεντρο Εισπραξης Ασφαλιστικων Οφειλων

Υγεια

Συνεχιση των μεταρρυθμισεων με στοχο γενικη, ισοτιμη και αποτελεσματικη υγειονομικη καλυψη ολοκληρου του πληθυσμου.

Νέο Συστημα Πρωτοβαθμιας Περιθαλψης. Στο πλαισιο αυτό  ο ΕΟΠΥΥ θα μεταβαλει τον τροπο που παρεχει πρωτοβαθμια περιθαλψη με την:

    • εισαγωγη του θεσμου του οικογενειακου γιατρου (ιδιωτες που θα υπογραφουν σχετικες συμβασεις με τον ΕΟΠΥΥ και υποχρεωτικης εγγραφης κάθε πολιτη σε οικογενειακο γιατρο που θα είναι υπευθυνος για την παραπομπη του ασθενη στους ειδικους γιατρους.
    • Παραλληλα θα θα ξεκινησει η αναπτυξη των Τοπικων Μοναδων Υγειας (ΤοΜΥ) στελεχωμενες με τις βασικες ιατρικες ειδικοτητες, νοσηλευτικο και διοικητικο προσωπικο /Ιουν 2017 με τελικο στοχο τις 240  ΤοΜΥ.
    • Θεσπιση του ηλεκτρονικου φακελου του ασθενη.
    • Εξορθολογισμος των δαπανων υγειας. Παρακολουθηση του νοσοκομειακου κοστους (Εφαρμογη των ΚΕΝ – DRG με την αρωγη της Τεχνικης Βοηθειας,
    • Δημοσιευση τριμηνιαιων/ετησιων εκθεσεων της παραγωγικης λειτουργιας των νοσοκομειων με βαση δεικτες.
    • Μειωση του φαρμακευτικου κοστους (Παρακολουθηση της τιμης των φαρμακων με εξαμηνιαιες λιστες τιμολογησης, Ενισχυση των προσπαθειων για χρηση των generic φαρμακων με κινητρα προς τους φαρμακοποιους να τα προωθουν, συντονισμενη προσπαθεια για πιεση μειωσης της τιμης των φαρμακων).
    • Αναπτυξη ετησιας εκθεσης για το ανθρωπινο δυναμικο για ολοκληρο το τομεα υγειας (για σχεδιασμο καλυψης αναγκων κλπ). Πρωτη Εκθεση Μαης 17.
    • Σχεδιασμος με τους αρμοδιους εκπαιδευτικους φορεις για την παραγωγη περισσοτερων γιατρων γενικης ιατρικης.

Κοινωνικη Προνοια – Αλληλεγγυη - Δικτυο Κοινωνικης Αλληλεγγυης

      • Βασικο εργαλειο το λεγομενο Κοινωνικο Εισοδημα Αλληλεγγυης (ΚΕΑ) για οσους ζουν κατω από το οριο της φτωχειας με βαση συγκεκριμενα εισοδηματικα και περιουσιακα κριτηρια.
      • Μεχρι το Νοεμβρη 17 νομοθετηση νεας οικογενειακης επιδοματικης πολιτικης και για οικογενειες και αναπηρους που θα περιλαμβανει νεες απλοποιημενες διαδικασιες απονομης, διευκολυνσεις στα μεσα μεταφορας, στην εκπαιδευση.
      • Σημαντικο για την υλοποιηση των δομικων προνοιακων μεταρρυθμισεων θα συσταθει ο Εθνικος Οργανισμος για το Συντονισμο, την Παρακολουθηση και την Αξιολογηση των νεων προνοιακων δομων που θα περιλαμβανει 3 μητρωα (ευεργετουμενων, παροχων υπηρεσιων προνοιας και προνοιακων προγραμματων ).

 Εκπαιδευση

Σαν προαπαιτουμενο η κυβερνηση θα αναθεσει στον ΟΟΣΑ τη νεα εκθεση για το ελληνικο εκπαιδευτικο συστημα δινοντας του όλα τα απαραιτητα στοιχεια με προοπτικη να υπαρχει μια προχειρη τελικη εκθεση μεχρι το Νοε 2017. Εν τω μεταξυ μεχρι το Μαη 2017 θα προβει στη νομοθεσια αλλαγων στο εκπαιδευτικο συστημα, τη καταρτιση των διδασκοντων στην 1-βαθμια και 2-βαθμια εκπαιδευση, την ενισχυση της αξιολογησης τους, τον ανασχεδιασμο των δυο τελευταιων ταξεων του Λυκειου καθως και των εισαγωγικων εξετασεων για την 3-βαθμια εκπαιδευση με πρωτη εφαρμογη το 2019-20

 Λοιπα

Δασικοι χαρτες που εχουν ηδη ολοκληρωθει από την ΕΚΧΑ θα ανεβουν στο Διαδικτυο. Οπου δεν υπαρχουν ενστασεις θα οριστικοποιηθουν μεχρι Σεπτ 2017, οπου υπαρχουν θα ακολουθηθει η διαδικασια και θα ολοκληρωθει μεχρι Μαρ 2018

Κτηματολογιο. Σχεδιο για την αναπτυξη δικτυου γραφειων κτηματολογιου σε ολη τη χωρα με την τεχνικη βοηθεια της Παγκοσμιας τραπεζας και της ΕΕ που θα διασφαλισουν την οικονομικη και διοικητικη αυτοτελια του θεσμου.

Περιβαλλον, η κυβερνηση αναλαμβανει να εκπονησει σχεδιο μεχρι τον Ιουλιο 2017 σχετικα με την κωδικοποιηση των υπαρχοντων περιβαλλοντικων νομων σε ένα Περιβαλλοντικο Νομο, Μητρωο ολων των τοπικων και περιβαλλοντικων περιβαλλοντικων ρυθμισεων, ψηφιοποιηση των χαρτων που συνοδευουν την περιβαλλοντικη νομοθεσια,

Σαφεις προδιαγραφες για τον χαρακτηρισμο αρχαιολογικων χωρων και χρονικα ορια ληψης αποφασεων

 

Τα υπερ και τα κατά του νεου Μνημονιου

Τα Υπερ (κατά την κυβερνηση)

Η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, ήπια προσαρμογή και αφήνει χώρο στην ανάπτυξη, διέπεται από το Ευρωπαϊκό και όχι από το Αγγλικό Δίκαιο, αποφεύγεται πλήρως ο κίνδυνος ενός κουρέματος καταθέσεων, τα κόκκινα δάνεια δεν θα πωληθούν σε εταιρείες και δεν επιστρέφει το εισιτήριο των 5 ευρώ στα δημόσια νοσοκομεία.

Αναλυτικά για τη συμφωνία, κύκλοι του Μεγάρου Μαξίμου, διευκρινίζουν:

1. Η συμφωνία στα δημοσιονομικά προβλέπει ήπια προσαρμογή, δεν είναι καθόλου ασφυκτική αφήνοντας χώρο στην ανάπτυξη. Προβλέπει πρωτογενη πλεονασματα:

- 0,25% (2015) , + 0,50% (2016), + 1,75% (2017) και + 3,5% (2018).

Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία που είχε υπογράψει η κυβέρνηση Σαμαρά / Βενιζέλου προέβλεπε πρωτογενή πλεονάσματα 3% για το 2015, 4,5% για το 2016 και 2017 καθώς και 4,2% για το 2018. Πλεονάσματα που δεν άφηναν κανένα περιθώριο για ανάπτυξη.

Με την παρούσα συμφωνία, οι υποχρεώσεις της Ελλάδας για πλεονάσματα στην 3ετία είναι μειωμένες κατά ποσοστό 11% του ΑΕΠ, δηλαδή αποφεύγονται μέτρα ύψους περίπου 20 δισ.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι με την παρούσα συμφωνία δεν θα υπάρξει καμία νέα δημοσιονομική επιβάρυνση –δηλαδή νέα μέτρα- κατά το προσεχές διάστημα.

2. Η συμφωνία διέπεται από το Διεθνές Ευρωπαϊκό Δίκαιο και όχι από το Αγγλικό, όπως είχε συμφωνήσει η κυβέρνηση ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, και δεν προβλέπει κατάργηση της κρατικής ασυλίας, όπως προέβλεπαν οι προηγούμενες συμφωνίες.

3. Η συμφωνία προβλέπει όχι μόνο την αναχρηματοδότηση του χρέους μέχρι το α’ εξάμηνο του 2018 αλλά και αρκετά χρήματα προκειμένου να εξοφληθούν ληξιπρόθεσμες οφειλές του δημοσίου προκειμένου να υπάρξει «φρέσκο» χρήμα στην αγορά. Κίνηση που θα αναζωογονήσει τον εμπορικό κόσμο.

4. Οι τράπεζες θα ανακεφαλοποιηθούν μέχρι το τέλος του 2015 και άμεσα θα ενισχυθούν τουλάχιστον με 10 δισ. ευρώ. Έτσι δεν υπάρχει, πλέον, κανένας απολύτως κίνδυνος για «κούρεμα» καταθέσεων, όπως προβλέπει η κοινοτική οδηγία για ανακεφαλοποιήσεις τραπεζών μετά την 01.01.2016.

5. Η κυβέρνηση δεν δέχθηκε να πωλούνται τα «κόκκινα δάνεια» σε εταιρείες, ενώ με νομοθεσία έχει προστατεύσει την πρώτη κατοικία από τους πλειστηριασμούς, έως το τέλος του 2015. Μέσα στο φθινόπωρο θα υπάρξουν κυβερνητικές πρωτοβουλίες ώστε να τακτοποιηθούν οριστικά, όσο αυτό μπορεί να γίνει σε μια «αγορά» περίπου 95 δισ. ευρώ, όσα και τα «κόκκινα δάνεια». Γι’ αυτό το λόγο θα υπάρξει ομάδα διαβούλευσης με τους θεσμούς.

6. Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει δημόσιο αγαθό, ενώ δεν υπήρξε καμία αναφορά σε «μικρή ΔΕΗ». Υπάρχει, βέβαια, δέσμευση για απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου, που αποτελεί όμως, ούτως ή άλλως, υποχρέωση προσαρμογής στις ευρωπαϊκές οδηγίες.

7. Θυμίζουμε ότι η συμφωνία προβλέπει ακόμα αναπτυξιακό πακέτο 35 δισ. ευρώ, γνωστό και ως «πακέτο Γιουνκέρ».

8. Στο τραπέζι των διαβουλεύσεων μπήκαν τα εργασιακά. Μετά από πρόταση της κυβέρνησης, στη διαπραγμάτευση αποφασίστηκε οι σχετικές διαβουλεύσεις με τους θεσμούς για την προώθηση νομοθετικής ρύθμισης, να ξεκινήσουν το επόμενο διάστημα. Σημειώνεται ωστόσο ότι οι διαβουλεύσεις θα γίνουν σε συνεργασία με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας - ILO καθώς και με διεθνούς κύρους εμπειρογνώμονες, γεγονός που διασφαλίζει ότι στην Ελλάδα δεν θα υπάρχει εξαίρεση από τα ισχύοντα στην Δυτική Ευρώπη.

9. Οι πολίτες θα εξακολουθήσουν να μην πληρώνουν τα 5 ευρώ για εξετάσεις στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων.

10. Τα μέτρα τα οποία προβλέπονται στην παρούσα συμφωνία είναι τα ίδια -με αρκετές βελτιώσεις, ωστόσο- τα οποία προβλέπονταν στην συμφωνία της κυβέρνησης ΝΔ/ ΠΑΣΟΚ η ποία δεν υλοποιήθηκε. Στην συμφωνία εκείνη, η κυβέρνηση είχε υποχρέωση να υλοποιήσει τα μέτρα αυτά προκειμένου να ολοκληρωθεί η 5η αξιολόγηση και να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση 4 δισ.

Τα ίδια μέτρα, περίπου, επανήλθαν στην πρόταση που κατέθεσαν οι θεσμοί στην συνεδρίαση του Eurogroup της 25ης Ιουνίου, συνοδευόμενα από 5 μήνες παράταση του προγράμματος και χρηματοδότηση ύψους 7 δισ.

Σήμερα, με τα ίδια μέτρα, με σημαντικές όμως βελτιώσεις, μετά την διαπραγμάτευση, η χώρα εξασφαλίζει την κάλυψη των δανειακών της υποχρεώσεων καθώς και των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου για την επόμενη τριετία, με χρηματοδότηση περίπου 85 δισ.

11. Η συμφωνία προβλέπει το Ταμείο αποκρατικοποιήσεων μέσα από το οποίο η δημόσια περιουσία δεν πάει προς πώληση, όπως στο ΤΑΙΠΕΔ, αλλά αξιοποιείται.


Ο αντιλογος από την αντιπολιτευση

Αγροτες. Ο πελεκυς για τους αγροτες είναι διπλος: (1). Χανουν την απαλλαγη που ειχαν στο πετρελαιο καθως ο ειδικος φορος καταναλωσης αυξανεται από 1η Οκτ 2015 από τα 66 Ε στα 200 και στα 330 από 1.10.2016 (2) επανερχεται και μαλιστα αναδρομικα από 1.1.2014 η προκαταβολη φορου 55% από 27,5% που ειχε μειωθει προσφατα.

Ελευθεροι επαγγελματιες, ομορρυθμες και ετερορρυθμες εταιριες και εργαζομενους με μπλοκακια. Αυξανεται σταδιακα η προκαταβολη του φορου απο 55% στο 100%.

Επι πλεον μειωνεται από τα 1500 στα 1000 το οριο του μισθου/συνταξης που είναι ακατασχετο για χρεη προς το δημοσιο. Για τις καταθεσεις μειωνεται στα 1250 Ε για κάθε φυσικο προσωπο και για ένα πιστωτικο ιδρυμα.

Πλοιοκτητες. Αυξανονται 4% ετησιως από το 2016-20 οι συντελεστες φορου και εισφορας για τα πλοια Α κατηγ νηολογημενα με ελληνικη σημαια  καθως και των πλοιων ελληνικων συμφεροντων με ξενη σημαια. Επισης παρατεινεται από 2015-2019 η ειδικη εισφορα στις ναυτιλιακες εταιριες

 

Η υλοποιηση του Μνημονιου

Ενα συνοπτικο χρονικο της υλοποιησης - Αξιολογησεις, Εκταμιευσεις, Λαικες αντιδρασεις

Η μεχρι τωρα υλοποιηση του μνημονιου πηγε απροσδοκητα καλα με τη βασιμη πλεον προσδοκια ότι το μνημονιο θα ολοκληρωθει κατά το προγραμμα και η εξοδος θα γινει τον Αυγουστο του 2018.

Τωρα που γραφεται αυτό το κειμενο (Μαιος 2018) εχουν πραγματοποιηθει με επιτυχια 3 αξιολογησεις και οι αντιστοιχες εκταμιευσεις δοσεων και υπαρχει τεχνικη συμφωνια (staff level agreement) για την τεταρτη και τελευταια προκειμενου να ολοκληρωθει  τον Ιουνιο 2018 (μετα ξεκινανε οι θερινες διακοπες των ευρωπαιων).

Ας παρουμε τα πραγματα με τη σειρα:

20 Αυγ  2015 - Η πρώτη δόση δυνάμει του προγράμματος ανέρχεται σε 26 δισ. €· αποδεσμεύθηκε κατόπιν της έγκρισης του Συμβουλίου Διοικητών του ΕΜΣ (Ευρωπαικου Μηχανισμου Σταθεροτητας) στις 19 Αυγούστου 2015 και καταβλήθηκε στην Ελλάδα συνολικό ποσό ύψους 24,1 δισ. €. Η πρωτη εκταμιευση εγινε αμεσως μετα τη συμφωνια και την κυρωση της απο τη Βουλη υψους 13 δις στις 20 Αυγ. 2015 για να αντιμετωπιστουνοι αμεσες αναγκες. Θα πρεπει να σημειωθει  οτι η χωρα μας ειχε ενα χρονο να χρηματοδοτηθει (απο τον Αυγουστο του 2014 επι Σαμαρα). Στο διαστημα αυτο και ιδιως τους τελευταιουςμηνες τρωγαμε κυριολεκτικα τις σαρκες μας σαρωνονας τα αποθεματικα Ταμειων και οργανισμων του κρατους για να κραταμε τη διαπραγματευση ζωντανη χωρις δανειοδοτηση. Επισης προβλεφτηκε αμεσως μετα μια συμπληρωματικη χρημ/ση 10 δις για τη νεα ανακεφαλαιοποιηση των τραπεζων. 

Οι υπολοιπες εκταμιευσεις θα γινονταν σε δοσεις μετα από αντιστοιχες αξιολογησεις.

Αμεσως μετα ξεκινησαν οι ενεργειες της κυβερνησης για την προετοιμασια των προαπαιτουμενων για την πρωτη αξιολογηση με ιδιαιτερη εμφαση στο νεο ασφαλιστικο συστημα με τον ενιαιο φορεα ασφαλισης, στο οποιο οι δανειστες εδιναν πρωταρχικη σημασια. Υπευθυνος για το νέο ασφαλιστικο ο υπουργος κοινωνικων ασφαλισεων Γ. Κατρουγκαλος.

Πρωτη αξιολογηση: Νοεμβριος 2015 – Μαιος 2016

Χρειαστηκαν 7 μηνες για να ολοκληρωθει η αξιολογηση. Σοβαρα επεισοδια δεν ειχαμε, αλλα οι καθυστερησεις, οι αντιδικιες και οι ανατροπες μεταξυ κυβερνησης και «θεσμων» μας θυμισαν παλιες «δοξες».

Παραγωγικη όμως αυτή η αξιολογηση από πλευρας μεταρρυθμισεων με κυριοτερο την ιδρυση του ΕΦΚΑ.  Η επιτυχια της κυβερνησης να περασει ένα τοσο εμβληματικο και «δυσκολο» νομο επηρεασε θετικα τους ευρωπαιους. Από τοτε αρχισαν να παιρνουν τον Τσιπρα σοβαρα.

Οι αντιδρασεις αναμενομενες:

agrotikagravataΙαν 2016

      • Αγροτες. Κινητοποιησεις με μπλοκα και τρακτερ σε δρομους, λιμανια, συνοριακους σταθμους
      • Δικηγοροι, Γιατροι, Μηχανικοι, Δημοσιογραφοι - Το «κινημα της γραβατας» . Κινητοποιησεις με διαδηλωσεις διαμαρτυριας για τη διαλυση των ταμειων τους, των λεγομενων «ευγενων» που απολαμβαναν τους λεγομενους κοινωνικους πορους …

4 Φεβ 2016 – Γενικη Απεργια

efka12 Μαη 2016 – Δημιουργια του ΕΦΚΑ – Ενιαιου Φορεα Κοιν Ασφαλισης (Ν.4387/ΦΕΚ Α.85/12.5.16)

14/15 και 22/23 Μαη 2016 – Πολυνομοσχεδιο - ΝΟΜΟΣ 4389/ΦΕΚ Α 94/27.05.2016: Τι προβλεπει:

      • Ιδρυση ΑΑΔΕ – Ανεξαρτητη Αρχη Δημοσιων Εσοδων
      • Ιδρυση του Υπερταμειο Αξιοποιησης Δημ Περιουσιας – ΕΕΣΥΠ – Ελληνικη Εταιρια Συμμετοχων και Περιουσιας, Ν.4389/2016.,
      • Μηχανισμος δημοσιονομικης διορθωσης – Κοφτης,
      • Κοκκινα δανεια,
      • Αυξ ΦΠΑ από 23 σε 24%,  αυξηση σε τσιγαρα, ποτα,
      • Παραχωρηση 14 επαρχιακων αεροδρομιων,
      • Επισης επιβαλλεται τελος διαμονης για ξενοδοχεια, τελος σε συνδρομητικη τηλεοραση και σταθερη τηλεφωνια. Καταργειται ο μειωμενος συντελεστης ΦΠΑ σε όλα τα νησια του Αιγαιου πλην οσων εχουν πληγει από την προσφυγικη ροη.

Οι φοροι που επιβληθηκαν με τους νομους αυτους ανερχονται στο 3% του ΑΕΠ δηλ (3% * 180 δις=) 5,4 δις

24 Μαη 2016 – Συμφωνια στο Eurogroup: πρασινο φως για την εκταμιευση της δοσης

Κατά τη σύνοδο της 24ης Μαΐου 2016, η Ευρωομάδα συμφώνησε ως προς ορισμένα μέτρα για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού δημοσίου χρέους. Τα μέτρα διακρίνονται σε βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Ορισμένα θα πρέπει να εφαρμοσθούν πριν από την ολοκλήρωση ενώ άλλα μετά την επιτυχή έκβαση του προγράμματος. Η εμβέλεια των μέτρων αυτών θα καθορισθεί βάσει νέας ανάλυσης της βιωσιμότητας του χρέους.

Ιουνιος 2016 – Εκταμιευση δευτερης δοσης, 10,3 δις συνδρομής προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες εξυπηρέτησης του χρέους και να εκκαθαριστούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Τον Ιούνιο του 2016, κατά την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, υπεγράφη συμπληρωματικό μνημόνιο συνεννόησης. Με αυτό αναπροσαρμόσθηκαν τα προαπαιτούμενα μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2017 και προσδιορίσθηκαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στους τομείς του αρχικού μνημονίου.

8 Δεκ 2016 – Νομοσχεδιο για το Κοινωνικο Εισοδημα Αλληλεγγυης και το νέο οργανισμο κοιν προνοιας

Τα Παρασκηνια της αξιολογησης και της καθυστερησης

Εμπλοκη στις σχεσεις ΔΝΤ και Ευρωπαιων

lagardetomsen2Η αξιολογηση κρατησε κοντα 7 μηνες. Η κυβερνηση ισχυριζεται πως αυτό οφειλεται στις διαφωνιες μεταξυ των δανειστων σχετικα με τη βιωσιμοτητα του χρεους και τις προοπτικες επιτυχιας του προγραμματος.

Πραγματικα, ξαφνικα το ΔΝΤ ειδε το δικηο μας και ταβαλε με τους ευρωπαιους. Ειπε με λιγα λογια πως τα προβληματα του ελληνικου προγραμματος οφειλονται αφενος στην επιμονη των ευρωπαιων για περιορισμενης διαρκειας μνημονια-δανειοδοτησεις (το πρωτο μνημονιο ειχε διαρκεια μονο δυο χρονια και το δευτερο τρια το τριτο το σημερινο, 3 ετη) και αφετερου στην αρνηση τους να «κουρεψουν» το χρεος ώστε να γινει βιωσιμο. Δεν θελανε γιατι φοβοντουσαν το πολιτικο κοστος. Η κοινη γνωμη των χωρων τους ηταν αρνητικη στις μακροχρονες εκταμιευσεις χρηματων και ακομα περισσοτερο στο να χασουν λεφτα με κουρεματα και μαλιστα προς χαριν ενός «τεμπελικου» λαου.

Οι παραπανω αγκυλωσεις οδηγησαν σε ανεδαφικες απαιτησεις για πολλες και σκληρες μεταρρυθμισεις σε συντομο χρονικο διαστημα που η ελληνικη κοινωνια δεν ηταν ετοιμη να δεχτει και σε μεγαλα και συνεχη πλεονασματα που η οικονομια κανενος κρατους και μαλιστα στην κατασταση του δικου μας, δεν μπορει να αντεξει για πολλα συνεχομενα χρονια.

Ειδικοτερα θεωρησε πως για να επιτευχθουν οι στοχοι για τα πλεονασματα του προγραμματος θα επρεπε να παρουμε μετρα υψους 3% του ΑΕΠ δηλ 5,4 δις. Το ΔΝΤ προτεινε τα χρηματα αυτα να βρεθουνε απο περιορισμο κρατικων δαπανων κυριως (μισθοι, συνταξεις, απολυσεις) γιατι ο λαος δεν αντεχει νεες φορολογιες και στην περιπτωση που επιβληθουν δεν θα εισπραχθουν και ο στοχος δεν θα επιτευχθει. Η κυβερνηση θεωρησε πως δεν υπαρχουν μεγαλα περιθωρια για μειωσεις στις δαπανες και προτιμησε ενα μιγμα με το κυριο βαρος να πεφτει στην αυξηση των εσοδων (αμεση, εμμεση φορολογια). Πραγματικα αυτό εκανε με τα νομοσχεδια 14/15 και 21/22 Μαίου 2016.

Ερχονται τωρα οι τεχνοκρατες του ΔΝΤ και αμφισβητουν το προγραμμα της κυβερνησης. Θεωρουν πως τα εισπρακτικα μετρα δεν θα αποδωσουν τα αναμενομενα και ο στοχος δεν θα επιτευχθει (εχουν εμπειρια από το παρελθον, Σαμαρα κλπ) και πιεζουν για περιορισμο δαπανων. Απαιτουν να προβλεφθουν προσθετα μετρα 2% του ΑΕΠ δηλ 3,6 δις επι πλεον που θα εφαρμοστουν αν δεν επιτευχθουν οι στοχοι, και μαλιστα προκαταβολικα νομοθετημενα (για να είναι σιγουροι). Αιφνιδιασμος!

koftis3Και εγενετο … «κοφτης» ! Η κυβερνηση αιφνιδιαζεται. Ξερει ότι αυτό δεν μπορει να το περασει. Κανει λοιπον την εξυπνη κινηση να προτεινει το μηχανισμο αυτοματης δημοσιονομικης προσαρμογης το λεγομενο «κοφτη»: όταν ξεφευγει ο προυπολογισμος θα γινονται αυτοματα περικοπες δαπανων στο δημοσιο (μισθοι, συνταξεις κλπ). Αιφνιδιασμος νέος (για το ΔΝΤ τωρα)! Και το απορριπτει. Το δεχονται όμως οι ευρωπαιοι που βλεπουν τη μακροπροθεσμη χρησιμοτητα του «κοφτη» και διαπιστωνουν ουσιαστικη προοδο στις μεταρρυθμισεις (υπερταμειο Ασφαλισεων, υπερταμειο αποκρατικοποιησεων, υπερταμειο εσοδων κλπ) και στην τελικη θελουν να ξεμπερδευουν (εχουν και το BREXIT μπροστα τους). Και ανοιγει ο δρομος για τη συμφωνια στη πρωτη αξιολογηση, στο Γιουρογκρουπ της 24 Μαίου με τη σιωπηρη συγκαταθεση του ΔΝΤ (που τη «φυλαει» στους ευρωπαιους).

Το σχεδιο του ΔΝΤ για την ελαφρυνση του χρεους. Η καταρχην ενσταση του ΔΝΤ είναι ότι το 3,5 % που απαιτει το μνημονιο από το 2018 μεχρι το 2022, είναι υπερφιλοδοξο και απαιτει τεραστιες θυσιες που ενας λαος μετα από 6 χρονια λιτοτητας δεν μπορει να αντεξει και πολύ περισσοτερο να διατηρησει για πολλα χρονια και θα αποτυχει. Θεωρουν ότι 1,5% είναι πιο προσιτος στοχος. Εν παροδω να πουμε ότι και πολλοι αλλοι οικονομικοι παραγοντες ντοπιοι και ξενοι συνηγορουν για πιο συντηρητικα πλεονασματα. Ο δ/της της Τρ.Ε. Στουρναρας θεωρει ότι το πλεονασμα πρεπει να κατεβει στο 2%.

Για να πεσει όμως το πλεονασμα πρεπει να αναδιαρθρωθει το χρεος δηλ να μειωθει και να γινει βιωσιμο επιμενει το ΔΝΤ. Οι ευρωπαιοι κανουν το «κορόιδο» και το αφηνουν για το μελλον. Οι Γερμανοι κυριως που εχουν εκλογες το 2017 και δεν θελουν να ανακινηθει το θεμα τωρα. Τελικα η Λαγκαρντ, γενικη διευθυντρια του ΔΝΤ, εχασε την υπομονη της και απειλησε αποχωρηση του ΔΝΤ από το ελληνικο προγραμμα (αναθεμα για τους Γερμανους) αν δεν αρχιζε αμεσα η συζητηση για την αναδιαρθρωση του χρεους. Ετσι μπηκε το θεμα στο τραπεζι στο Γιουρογκρουπ της 9 Μαίου 2016.

Το σχεδιο προβλεπει: Χρονος χαριτος για τα χρεη στην ευρωζωνη (δηλ να μην πληρωνουμε τιποτα στο ESM που κατεχει το μεγαλυτερο μερος) μεχρι το 2040 και μετα εξοφληση σε 40 χρονια και μαλιστα με σταθερο επιτοκιο 1,5%. Στοχος οι ετησιες χρηματοδοτικες αναγκες μας να μη ξεπερνουν μακροπροθεσμα το 15% του ΑΕΠ (θα πρεπει να σημειωθει πως με τα σημερινα δεδομενα της δεκαετους περιοδου χαριτος που ισχυει, η εξυπηρετηση του χρεους ειναι ευκολη μεχρι το 2022 δεν απαιτει πανω απο το 4% του ΑΕΠ, απο κει και περα ομως ειναι πραγματικα δυσβαστακτη). Διαφορετικα καταληγει το ΔΝΤ, το χρεος της Ελλαδας συνεχως θα αυξανεται και θα φτασει το 300% του ΑΕΠ.

Συμφωνα με το σχεδιο το μεγαλυτερο μερος του χρεους (EFSF, ESM) θα το ξεχασουμε για πολλα χρονια. Μενουν τα διμερη χρεη δηλ τα χρεη που μας δανεισαν οι χωρες της Εζ με το πρωτο μνημονιο και τα χρεη προς ΔΝΤ. Τα χρεη αυτα εχουν και το μεγαλυτερο επιτοκιο και για το λογο αυτο το ESM προτεινε να τα «αγορασει» για λογαριασμο μας ωστε να τα χρωσταμε σε αυτο με το δικο του χαμηλο επιτοκιο (γυρω στο 1%).

 

Δευτερη Αξιολογηση: Οκτ 2016 – Ιουν 2017

Και εδώ καθυστερησεις και η 2η αξιολογηση μετα 9 μηνες ετεκεν την τριτη δοση.

Εδώ το κεντρο βαρους επεσε στα κοκκινα δανεια και κυριως στις διαπραγματευσεις για το Μεσοπροθεσμο 2019-2022 (ειχαμε πει στα προηγουμενα μνημονια πως μετα από κάθε μνημονιο υπηρχε ένα «συνεχομενο» μνημονιο για τα επομενα 3 χρονια που ονομαζονταν Μεσοπροθεσμο). Εδώ οι διαπραγματευσεις ηταν ιδιαιτερα σκληρες γιατι και τα μετρα του μεσοπροθεσμου ηταν σκληρα. Εξου και η καθυστερηση. Τελικα η κυβερνηση «καταφερε» να περασει για κάθε μετρο με οικονομικο κοστος και ένα αντιμετρο με αντιστοιχο οικονομικο οφελος για τις οικονομικα ασθενεστερες κοινωνικες ομαδες. Αυτό το «πουλησε» σαν επιτυχια. Η «νεκροψια» θα δειξει.

Στις 5 Δεκεμβρίου 2016, η Ευρωομάδα ενέκρινε την πλήρη δέσμη των βραχυπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης του χρέους για την Ελλάδα. Αυτά τα μέτρα θα έχουν σημαντική θετική επίδραση στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους της Ελλάδας. Περιλαμβάνουν:

      • την εξομάλυνση του χρονοδιαγράμματος αποπληρωμής εντός του πλαισίου της ισχύουσας σταθμισμένης μέσης ληκτότητας των δανείων έως και 32,5 έτη
      • τη μείωση του κινδύνου που αφορά τα επιτόκια με χρήση της στρατηγικής χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ), χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις για τις χώρες του προηγούμενου προγράμματος
      • παραίτηση από την προσαύξηση επιτοκίου («step-up interest rate margin») για το 2017, όσον αφορά τη δόση για την επαναγορά χρέους του 2ου ελληνικού προγράμματος

Τα Συμβούλια των Διευθυντών του ΕΜΣ και του ΕΤΧΣ ενέκριναν επισήμως τα μέτρα στις 23 Ιανουαρίου 2017 και άνοιξαν τον δρόμο για την εφαρμογή τους.

14,15 Μαίου 2017 – Πολυνομοσχεδιο - νόμος 4472/2017. Οι αλλαγές στους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς, στην εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών και στον Πτωχευτικό Κώδικα με το νέο πολυνομοσχέδιο

Προνομοθετηση πακετου μετρων για το μεσοπροθεσμο προγραμμα 2019-22:

      • Μετρο: εξοικονομηση 1% ΑΕΠ στο διαστημα 2019-21 από τις συνταξεις (μειωση συνταξεων) και άλλο 1% από τους φορους (μειωση αφορολογητου),
      • Αντιμετρο:
        • Από την άλλη μερια θα ενισχυθει η αναπτυξη κατά 1%: με μειωση των φορων κατά 0,8% μειωση του φορου επιχειρησεων  κατά 0,1% και του ΕΝΦΙΑ 0,1%.
        • Επισης επιδότηση ενοικίου ύψους 600 εκατ. ευρώ, δημιουργία νέων βρεφονηπιακών σταθμών, νέα επέκταση του προγράμματος σχολικών γευμάτων, δημιουργία προγραμμάτων ενεργητικής απασχόλησης μέσω του ΟΑΕΔ, πραγματοποίηση επενδύσεων σε υποδομές ενέργειας, αλλά και στον πρωτογενή τομέα.

Αλλα μετρα:  απλοποίηση πτωχεύσεων μικρών επιχειρήσεων, Κατάργηση της έκπτωσης φόρου Βουλευτών, Πρόστιμο Φ.Π.Α. για πλαστά, Εικονικά κ.α.

15 Ιουν 2017 – Εκταμιευση 3ης δοσης, 8,5 δις. Σύμφωνα με τη Συνθήκη ΕΜΣ, συνήθως το πρόγραμμα του ΕΜΣ συνοδεύεται και από πρόγραμμα του ΔΝΤ. Στην περίπτωση του τρίτου προγράμματος για την Ελλάδα, η απόφαση του ΔΝΤ να παράσχει περαιτέρω χρηματοδοτική στήριξη στην Ελλάδα θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση των μεταρρυθμίσεων πολιτικής που θα αναλάβει η χώρα και τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους της. Κατά τη συνεδρίαση της Ευρωομάδας της 15ης Ιουνίου 2017, το ΔΝΤ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συστήσει στο Εκτελεστικό του Συμβούλιο να εγκρίνει κατ’ αρχήν το αίτημα της Ελλάδας για 14μηνη συμφωνία stand-by.

25 Ιουλ 2017 – «Δοκιμαστικη» εξοδος στις αγορες. Εκδοση 5-ετους ομολογου. Αντληθηκαν 3 δις (οι προσφορες ανηλθαν σε 6,5 δις) με επιτοκιο 4,675%. Ικανοποιητικο το αποτελεσμα.

 

Τριτη Αξιολογηση: Οκτ 2017 – Ιαν 2018

Επι τελους και μια αξιολογηση με φυσιολογικη διαρκεια. Χρονος ρεκορ μονο 3 μηνες.

Τα κυρια σημεια της αξιολογησης ηταν:

  • η αποκομματικοποιηση της δημοσιας διοικησης. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το πολυνομοσχέδιο: Η νέα προθεσμία για επιλογή Διοικητικών και Αναπληρωτών Διοικητικών Γραμματέων καθώς και Τομεακών και Ειδικών Τομεακών Γραμματέων υπουργείων είναι η 30ή Ιουνίου 2018. Ενώ εντός τριμήνου από την τοποθέτηση των Διοικητικών και Τομεακών Γραμματέων, δηλαδή, έως 30 Σεπτεμβρίου 2018, παύονται από το καθήκοντα τους οι σημερινοί Γενικοί και Ειδικοί Γραμματείς υπουργείων.
  • Εργασιακα (προυποθεσεις για κηρυξη απεργιας)
  • Ηλεκτρονικοι πλειστηριασμοι
  • Ολοκληρωση της διαδικασιας για την επενδυση στο Ελληνικο

Νοε 2017 – Στις Αγορες και παλι. Ανταλλαγη ομολογων υψους 25,8 δις

15 Ιαν 2018 – Πολυνομοσχεδιο σχετικα με εργασιακα (Απεργιες), οικογενειακα επιδοματα, ηλεκτρονικοι πλειστηριασμοι. Ιδρυση Διευθυνσης Ερευνων Οικονομικου Εγκληματος που να πλαισιωνει τον οικονομικο εισαγγελεα.

22 Ιαν 2018 – Συμφωνια στο Eurogroup. Αναβολη εκταμιευσης μεχρι να ξεκινησουν οι ηλεκτρονικοι πλειστηριασμοι και να τελειωσουν οι διαδικασιες για το Ελληνικο

8 Φεβ 2018– Παλι στις αγορες, 7-ετες ομολογο. Αντληθηκαν 3 δις (προσφορα 6,8 δις) με επιτοκιο 3,5%. Επιτυχια!

Μαρτιος 2018 -  Εκταμιευση 4ης δοσης 6,7  δις σε 2 υποδοσεις.

 

Τεταρτη Αξιολογηση:  Μαρτιος 2018 –

7-9 Φεβ 2018 – Αφιξη Μοσκοβισι, επιτροπου οικονομικων της Κομισιον και Κοστελο εκπροσωπου της Κομισιον στο κουαρτετο των θεσμων (Κομισιον, ΕΚΤ, ESM, ΔΝΤ)  να συζητησουν για τα προαπαιτουμενα της τεταρτης αξιολογησης ενοψει της επικειμενης εναρξης της διαδικασιας μεσα στο Μαρτιο.

Μαρτιος 2018 – Αφιξη των επικεφαλης των θεσμων – επισημη εναρξη 4ης αξιολογησης.

Τα θεματα της αξιολογησης – 88 προαπαιτουμενα

Ο  υπουργος οικονομικων Ε.Τσακαλωτος δηλωσε πως θα είναι ευκολοτερη από τις προηγουμενες γιατι τα πιο δυσκολα προαπαιτουμενα εχουν υλοποιηθει στις προηγουμενες. Τα πιο σημαντικα θεματα θα είναι οι συνθηκες εξοδου από το μνημονιο και η ελαφρυνση του χρεους. Αυτό που επιδιωκει η κυβερνηση είναι η καθαρη εξοδος από το μνημονιο και δανεισμος από τις αγορες με τη βοηθεια ενός «κουμπαρα» με 20 δις που θα βαλει στην ακρη για να μην εκβιαζεται από τις αγορες. Απορριπτει την πολιτικη της προληπτικης γραμμης στηριξης από τον ESM  που φαινεται να προτιμουν καποιοι οικονομικοι παραγοντες.

Εν τουτοις μεταξυ των 88 προαπαιτουμενων υπαρχουν και τα αγκαθια. Καποιες εκκρεμοτητες με την ιδιωτικοποιηση λιγνιτικων μοναδων της ΔΕΗ, η ΑΔΜΗΕ, η απαιτηση του μεσοπροθεσμου προγραμματος  για πλεονασματα 3,5% που κατά το ΔΝΤ είναι δυσκολο να επιτευχθουν ιδιως το 2019 και θα χρειαστει εκτος από τις μειωσεις στις συνταξεις που ειχαν προγραμματιστει για το 2019, να μειωθει και το αφορολογητο από το 2019 αντι του 2020. Πολιτικα δυσκολο για την κυβερνηση, δυο μετρα που πονανε σε ετος εκλογικο.

Ερωτηματικο παραμενει  για το αν θα ικανοποιουνται οι προυποθεσεις για να συμφωνησουν οι θεσμοι να ενεργοποιηθεί το «καλό πακέτο» μέτρων του 2019 (τα αντιμετρα που ειδαμε παραπανω).

Απόφαση για το τελικό ποσό που θα εκταμιεύσει η Ελλάδα από το συνολικό πακέτο του τρίτου μνημονίου (86 δις), για το οποίο θα ληφθούν υπ’ όψιν οι ανάγκες για την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου, τα ταμειακά διαθέσιμα της χώρας, αλλά και το περιεχόμενο του «κουμπαρά», που θα πρέπει να φτιαχτεί προκειμένου να μπορεί η Ελλάδα να καλύψει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες μέχρι να επανέλθει πλήρως στις αγορές.

Αλλα προαπαιτουμενα εχουν να κανουν με τη Δημοσια Διοικηση: Αποκομματικοποιηση της ΔΔ. Η αλλαγή των Γενικών Γραμματέων είναι ένα από τα προαπαιτούμενα της τέταρτης αξιολόγησης, ενώ έως τον Ιούνιο 2018 θα πρέπει να έχουν επιλεγεί Γενικοί Διευθυντές και Διευθυντές υπουργείων. Η έκθεση προόδου για την αξιολόγηση στο Δημόσιο, με την επέκτασή της πλην των υπουργείων και σε άλλους φορείς όπως οι ΟΤΑ μέσω και της ηλεκτρονικής αξιολόγησης που έχει προαναγγείλει το ΥΠΔΑ.

EASΣτρατηγικο Σχεδιο Αναπτυξης ή Εθνικο Αναπτυξιακο Σχεδιο (ΕΑΣ). Το πιο βασικο κατά τη γνωμη μου είναι η υποχρεωση να παρουσιασει η κυβερνηση το ΕΑΣ που το μνημονιο όπως ειδαμε στην αρχη το προβλεπε να είναι ετοιμο μεχρι το Μαιο του 2017 αλλα προφανως πηρε παραταση για ένα χρονο. Όπως φαινεται η κυβερνηση το προετοιμαζει μεσω των περιφερειακων συνεδριων Αναπτυξης,  που λαμβανουν χωρα στις εδρες των περιφερειων παρουσια του πρωθυπουργου. Αναμενεται μετα την ολοκληρωση αυτων να γινει επεξεργασια και να διατυπωθει επι τελους ένα σχεδιο αναπτυξης με τη συμφωνια ολων των κομματων και των παραγωγικων ταξεων για να μπει επι τελους ενας μπουσουλας για το πώς θα κινηθει η χωρα μας στα χρονια που ερχονται.

Αλλα επιμέρους δύσκολα σημεία, όπως οι συντάξεις αναπηρίας, η πορεία των ιδιωτικοποιήσεων, θεματα ενεργειας (απελευθερωση της αγορας ενεργειας, πωληση λιγνιτικων μοναδων) θα απασχολήσουν επίσης τη διαπραγμάτευση, η οποία επιδιώκεται να ολοκληρωθεί τον Μάιο ή Ιούνιο. Το κλείσιμο της τέταρτης αξιολόγησης θα συνδυαστεί με τη διαμόρφωση του μεταμνημονιακού πλαισίου λειτουργίας της Ελλάδας, για το οποίο όλα δείχνουν ότι θα είναι κάτι περισσότερο δεσμευτικό από την «καθαρή έξοδο», χωρίς, όμως, νέο μνημόνιο.

18 Μαιου 2018 Ο υπουργος Οικονομικων Ε. Τσακαλωτος ανακοινωσε την επιτευξη τεχνικης συμφωνιας με τους θεσμους.

 

Και τωρα ο ισολογισμος του Τριτου Μνημονιου (μεχρι το Μαρτιο 2018): Τι κερδισαμε και τι χασαμε

Επειδη δεν εχει ολοκληρωθει ακομα το τριτο μνημονιο, θα εξετασουμε τη σημερινη κατασταση (με τα δεδομενα του 2017), επιφυλασσομενοι για την οριστικη αποτιμηση στο τελος του μνημονιου τον προσεχη Αυγουστο 2018.

Ας δουμε λοιπον τη σημερινη κατασταση της οικονομια αλλα και γενικοτερα των δομων και των υποδομων της χωρας σημερα, 8 χρονια από την αρχη των μνημονιων.

Ειμαστε πιο κοντα στην Ευρωπη ή όχι. Εχουμε φτιαξει κρατος με συγχρονες δομες πραγματικες που λειτουργουν και όχι όπως τον εκσυγχρονισμο του Σημιτη. Ειμαστε πιο κοντα σε μια οικονομικη κανονικοτητα που θα μας επιτρεπει να αναπνεουμε χωρις το …… των δανειστων μας; Με λιγα λογια εχουν πιασει τοπο οι θυσιες 8 χρονων; Και η οποια προοδος εχει συντελεστει υπο το φοβο των δανειστων θα συνεχιστει ή θα γυρισουμε στην γνωστη μας «κανονικοτητα», στον παλιο μας εαυτο και θα ξαναζησουμε την κριση;

Τι χασαμε!

Ας ξεκινησουμε με αυτά που χασαμε. Εδώ τα πραγματα αρχιζουν να ισορροπουν και ενώ ακομα είναι δυσκολα, καποιο φως φαινεται στην ακρη του τουννελ. Οι απαισιοδοξοι θα μας πουν ότι οι αριθμοι ευημερουν και οι ανθρωποι πασχουν, που είναι αληθεια. Οι αισιοδοξοι από την άλλη μερια θα πιστευουν ότι η δημοσιονομικη ευφορια θα μεταδοθει συντομα  στην πραγματικη οικονομια δηλ στη ζωη των ανθρωπων.

Τι μας κοστισαν τα μετρα

Για να επιτευχθουν τα προβλεπομενα από το μνημονιο πλεονασματα η κυβερνηση επελεξε ένα μιγμα μετρων δινοντας εμφαση στους φορους, περιοριζοντας στο ελαχιστο τη μειωση των δαπανων (αντιθετα η προηγουμενη κυβερνηση του 2ου μνημονιου ειχε επιλεξει το αντιθετο).

Πραγματικα οι επι πλεον φοροι ανηλθαν στα 7 δις εναντι 2 μολις δις σε περικοπες δαπανων.

Αυτό ερμηνευτηκε σαν πληγμα στη μεσαια ταξη (που πληρωνει φορους) ενώ αφηνει στο απυροβλητο το βαθυ και πολυδαπανο κρατος.

Όπως θα δουμε παρακατω στα αποτελεσματα, η πολιτικη αυτή παρα τις οποιες παρενεργειες (αυξηση των ληξιπροθεσμων οφειλων στην εφορια και τα ταμεια) επετυχε και ξεπερασε για πρωτη φορα τους στοχους του πρωτογενους πλεονασματος παρα τους ενδοιασμους και τις ενστασεις του ΔΝΤ.

Ενδεικτικα αναφερουμε τα μετρα που ληφθηκαν:

  • Η αύξηση του ΦΠΑ για τη συντριπτική πλειοψηφία των αγαθών στο 23% και στη συνεχεια 24%.
  • Η διατήρηση του ΕΝΦΙΑ, χωρίς μάλιστα αναπροσαρμογή των αντικειμενικών αξιών.
  • Η αύξηση της έκτακτης εισφοράς, όχι μόνο για καθαρά εισοδήματα ανώ των €1.700/μηνα, αλλά και για μικρότερα των €12.000 ετησίως, λόγω της ενσωμάτωσης της στον κώδικα φορολογίας εισοδήματος.
  • Η αύξηση του φορολογικού συντελεστή εταιρικών κερδών από 26% σε 29% και της προκαταβολής φόρου από 55% σε 75% και σταδιακά στο 100%.
  • Η αύξηση του συντελεστή φόρου για εισοδήματα από ενοίκια έως €12.000 ετησίως σε 15% από 11% σήμερα και σε 35% από 33% για υψηλότερα ποσά.
  • Η σταδιακή αύξηση του φόρου εισοδήματος στους αγρότες από 13% στο 20% το 2016 και στο 26% το 2017, παράλληλα με την ευθυγράμμιση του ΕΦΚ του πετρελαίου των αγροτών από τα €66 ανά χιλιόλιτρο στα €330 τον Οκτώβριο 2016.
  • Η αύξηση των εισφορών υπέρ ασφαλιστικών ταμείων κατά 2% στις κύριες συντάξεις και κατά 6% στις επικουρικές.

Τι κερδισαμε

Η δημοσιονομικη ανακαμψη φαινεται να παγιωνεται και οι προοπτικες είναι καλες. Επισης σημαντικες μεταρρυθμισεις με πολιτικο κοστος εχουν επιτευχθει όπως ο ενιαιος ασφαλιστικος φορεας.

Α. Βελτιωμενη δημοσιονομικη εικονα και αλλοι δεικτες

Τα πρωτογενη πλεονασματα (συμφωνα με τον ορισμο του προγραμματος) που επιτευχθηκαν ξεπερασαν τους μνημονιακους στοχους για όλα τα χρονια του τριτου μνημονιου:

  • 2015: 0,7% εναντι στοχου -0,25%
  • 2016: 3,8%  εναντι στοχου 0,5%
  • 2017: 4,2% εναντι στοχου 1,75%.
  • 2018: το πρωτο διμηνο ηταν 2,75% εναντι στοχου για ολοκληρο το χρον 3,5%.

Αυτή η υπεραποδοση επετρεψε την παροχη καποιων βοηθηματων στους οικονομικα αδυναμους στις γιορτες των Χριστουγεννων.

Αν μαλιστα δουμε και το συνολικο (δημοσιονομικο) πλεονασμα δηλ συμπεριλαμβανομενων και των τοκων που πληρωνουμε εχουμε για πρωτη φορα, εδω και πολλα χρονια, πλεονασμα 0,9% του ΑΕΠ (στοιχεια 2016)

Ισοζυγιο Τρεχουσων Συναλλαγων (Εξαγωγες – Εισαγωγες): αρνητικο -0,7% του ΑΕΠ σε αντιθεση με το θετικο +0,9% του ΑΕΠ το 2014. Ενθαρρυντικο σημαδι δειχνει εξισορροπηση σε αντιθεση με τα τεραστια ανοιγματα της ταξης του -10% προ κρισης.

Αλλοι σημαντικοι δεικτες ενδεικτικοι της πορειας της οικονομιας

ΑΕΠ: αυξηση σε σχεση με τον προηγουμενο χρονο δηλ. αναπτυξη κατά 1,6% συμφωνα με τους πρωτους υπολογισμους (το οριστικο θα ανακοινωθει από την ΕΛΣΤΑΤ στα μεσα του 2018). Το 2015 παρατηρηθηκε μειωση κατά 0,2% σε σχεση με αυτό του 2014, το 2016 αυξηθηκε κατά 0,3% . Για το 2018 προβλεπεται περαιτερω αναπτυξη κατά 2,5%

Χρεος:

  • Εξωτερικο: 314 δις το γ-τριμηνο του 2017 μειωμενο από τα 349 διςτου 2014.
  • Εσωτερικο (ιδιωτικο) : κοντα 230 δις σημαντικα  αυξημενο από τα 185 δις του 2014
    • σε τραπεζες κοκκινα: 95 δις, ελαφρα μειωμενο σε σχεση με το 2014
    • στις εφοριες 100 δις αυξημενο από τα 73,7 δις του 2014,
    • στα ασφαλιστικα ταμεια - ΚΕΑΟ 31 δις, δυομισυ φορες μεγαλυτερο από τα 12,67 δις του 2014)

αναλογια εξωτερικο χρεος/ΑΕΠ (%) : υπολογιζεται στο 181% αισθητα μειωμενο από τα 189% του 2014.

 

πληθωρισμος: 1,1%. Ενθαρρυντικο να υπαρχει ενας μικρος πληθωρισμος δειχνει αναπτυξιακα σημαδια ότι υπαρχει μια καταναλωτικη ταση, αυξηση ζητησης. Τα προηγουμενα χρονια αρνητικος πληθωρισμος που δειχνει υποτονικη αγορα.

Δηλωθεν εισοδημα: 75 δις λιγο αυξημενο σε συγκριση με τα 74 δις του προηγουμενου χρονου 2015 αλλα ελαφρως μικροτερο από τα 76 δις του 2014.

Ανεργια: 20,5% (Σεπτ 2017) σημαντικα μειωμενη από το 23,2% του 2016 και το 26,1% του 2014.

Εργασιακο Ισοζυγιο (Νεες θεσεις εργασιας – Απολυσεις): 136000 θεσεις εργασιας το θετικο ισοζυγιο το 2016 σημαντικα αυξημενο σε σχεση με το 2014

 

Τραπεζες – Καταθεσεις: 124 δις (Νοε 2017) μικρη επιστροφη καταθεσεων περι τα 3 δις σε σχεση με τον προηγουμενο χρονο (Δεκ 2016) αλλα δραματικη μειωση από τα 160 δις του 2014 (τοτε ειχαν αρχισει να επιστρεφουν καταθεσεις). Το κακο ξεκινησε το 2015 (ή μαλλον τα τελη του 2014) που λογω της αβεβαιοτητας σχετικα με την διαφαινομενη αλλαγη κυβερνησης και τη διαπραγματευση Βαρουφακη εφυγαν 37 δις σε λιγους μηνες καθιστωντας επιτακτικη την επιβολη των capital controls. Το αποτελεσμα είναι ότι σημερα οι καταθεσεις να είναι οι μισες από την αρχη της κρισης (240 δις το 2009).

Εξοδος στις αγορες: Δυο φορες με επιτυχια και χαμηλα επιτοκια.

ληξιπροθεσμες οφειλες προς ιδιωτες: 3 δις (Νοε 2017) από 6 δις που ηταν το 2014

πιστοποιηση:

 

Β. Μεταρρυθμισεις

Μια συνοπτικη περιγραφη των κυριοτερων νεων δομων που εισηγαγε το Μνημονιο.

Τραπεζικη ρευστοτητα

  • Γενικως ικανοποιητικη εικονα όπως απεδειξαν και τα προσφατα stress tests για λογαριασμο της ΕΚΤ
  • Κοκκινα δανεια : Μετρα αντιμετωπισης (εξωδικαστικος συμβιβασμος, Ηλεκτρονικοι Πλειστηριασμοι – πολλοι στρατηγικοι κακοπληρωτες σπευδουν να διευθετησουν τα χρεη τους πριν τον πλειστηριασμο. Σε αλλες περιπτωσεις ακινητα μεγαλης αξιας τα αγοραζουν οι ιδιες οι τραπεζες.
  • ελαφρυνση των capital controls

 

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις

Αγορα εργασιας και ανθρωπινο κεφαλαιο. Ανασυνταξη της σχετικης εργατικης νομοθεσιας που θα προσδιορισουν τους ορους για απολυσεις, κηρυξη απεργιων κλπ για τα οποια υπηρξαν αντιδρασεις από τα συνδικατα.

Αγορες και επιχειρηματικο περιβαλλον Προχωραει η απελευθερωση αγορων και επαγγελματων και σε καποιο βαθμο η αυτοματοποιηση της διαδικασιας αδειοδοτησεων, one-stop shop

Ιδιωτικοποιησεις. Συσταση της Ελληνικης Εταιριας Συμμετοχων και Περιουσιας η οποια θα εχει την ιδιοκτησια πολυτιμων περιουσιακων στοιχειων της Ελλαδας με σκοπο την αξιοποιηση τους και τη μετεπειτα πωληση τους υπο ορους που θα συμβαλουν στην αναπτυξη. Εχουν γινει αποκρατικοποιησεις τα χρονια 2015-17 αξιας ----- και για το 2018 αναμενεται να φτασει το στοχο των 2 δις.

Εθνικο Σχεδιο Στρατηγικης Αναπτυξης. Μνημονιακη υποχρεωση να υποβληθει μεχρι τον Μαιο 2018. Ηδη προετοιμαζεται μεσω Συνεδριων στις εδρες των περιφερειων στις οποιες μετεχουν οι παραγωγικοι φορεις.

 

Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης

Δημοσιο: Αποκομματικοποιηση της Δημοσιας Διοικησης. Εχουν γινει οι προκηρυξεις και εχει ξεκινησει η επιλογη για τις θεσεις Γενικων και Ειδικων Γραμματεων. Όπως επισης Γεν Δ/ντων, Δ/ντων και Προισταμενων

Οικονομια:

  • ΑΑΔΕ - Ανεξαρτητη Αρχη Δημοσιων Εσοδων
  • Δ/νση Ελεγχου Οικονομικου Εγκληματος υπο τον Οικονομικο Εισαγγελεα

Δικαιοσυνη:

  • Ηλεκτρονικοι πλειστηριασμοι. 
  • Εξωδικαστικος συμβιβασμος
  •  e-justice – η Δικαιοσυνη στην ψηφιακη εποχη μεσα στα επομενα 2 χρονια. Δυο προγραμματα αξιας 44 εκ με χρηματοδοτηση του ΕΣΠΑ, προβλεπεται να αλλαξουν τον τροπο λειτουργιας των δικαστηριων.

Ασφαλιση: ΕΦΚΑ – Ενιαιος Φορεας Κοινωνικης Ασφαλισης

Υγεια: Πρωτοβαθμια Φροντιδα Υγειας με Τοπικες Μοναδες Υγειας (ΤοΜΥ), Οικογενειακο Γιατρο κλπ

Προνοια:

  • Κοινωνικο Εισοδημα Αλληλεγγυης (ΚΕΑ) [Εμπλουτισμενη εκδοση του Ελαχιστου Εγγυημενου Εισοδηματος του 2ου Μνημονιου]
  • «Εθνικός Μηχανισμός Συντονισμού, Παρακολούθησης και Αξιολόγησης των Πολιτικών Κοινωνικής Ένταξης και Κοινωνικής Συνοχής» (Εθνικός Μηχανισμός), με αντικείμενο τον σχεδιασμό, την ενημέρωση, τον συντονισμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση οριζόντιων συνεκτικών πολυτομεακών πολιτικών κοινωνικής ένταξης και κοινωνικής συνοχής
  • ΟΠΕΚΑ, μετεξελιξη του ΟΓΑ θα αποτελει βασικό πυλώνα του νέου ψηφιακού προνοιακού κράτους κοινωνικής αλληλεγγύης. αναδεικνύεται ο μετά τα Κέντρα Κοινότητας στους δήμους. Θα περιλαμβανει Ενιαίο Μητρώο Δικαιούχων του ΟΠΕΚΑ, με στόχο ο πολίτης να παίρνει αμέσως την απάντηση αν δικαιούται ή δεν δικαιούται το επίδομα του.

Παιδεια: Εκπαιδευτικη Μεταρρυθμιση. Αλλαγη και εκσυγχρονισμος προγραμματων διδασκαλιας. Σταδιακη καταργηση των πανελλαδικων εξετασεων.

Λοιπα:

Ελληνικο Κτηματολογιο. Επιταχυνεται η καταχωρηση των ιδιοκτησιων και των δασικων χαρτών

 

Μια αξιολογηση του Τριτου μνημονιου.

Το τριτο μνημονιο πηγε πολύ καλα. Απροσδοκητα καλα.

Όπως ειδαμε παραπανω οι δημοσιονομικοι δεικτες πηγαν καλα όπως μας λενε οι στατιστικες. Καλα πανε και οι μεταρρυθμισεις. Αυτά είναι γεγονοτα πιστοποιημενα και με τη βουλα της τροικα.
Εντυπωσιακα ηταν τα αποτελεσματα για τα πρωτογενη πλεονασματα που το 2017 εφτασαν το 4,2% από μνημονιακη υποχρεωση 1,75%. Δικοπο μαχαιρι αυτό το πλεονασμα, από τη μια εδωσε ποντους στην αξιοπιστια της κυβερνησης εναντι των δανειστων και της επετρεψε να δωσει καποια επιδοματικη ενισχυση στους οικονομικα ασθενεστερους. Από την άλλη όμως δεδομενου ότι το πλεονασμα προεκυψε κυριως από φορους, ανεδειξε το προβλημα της υπερφορολογησης που εφερε τις παραγωγικες ταξεις κυριως, στα ορια της επιβιωσης και εκοψε ποντους από την αναπτυξη (το αντιθετο από αυτό που εκανε ο Σαμαρας με το success story του 2014, που προτιμησε να μην πιασει τους στοχους του πλεονασματος για να πριμοδοτησει την αναπτυξη).
Η κυβερνηση επικαλειται τα στοιχεια του υπερπλεονασματος για να κατηγορησει τους δανειστες και κυριως το ΔΝΤ για τα μετρα που την υποχρεωσαν να παρει που αποδειχθηκαν υπερβολικα. Απωτερος σκοπος αυτης της συλλογιστικης είναι να αποσταθεροποιησει το επιχειρημα του ΔΝΤ ότι η συμφωνημενη μειωση των συνταξεων το 2019 και του αφορολογητου το 2020 είναι απαραιτητα για να επιτευχθει ο στοχος του πλεονασματος 3,5%.

Εκτος όμως από την ευφορια των παραπανω δεικτων, υπαρχουν και τα κουσουρια που μας ακολουθουνε. Το χρεος παραμενει σταθερο γυρω στα 320 δις καθως και το ΑΕΠ παρα τις ανεπαισθητες αυξησεις ουσιαστικα μενει κολλημενο λιγο πιο κατω από τα 180 δις αρα και ο αποφασιστικος δεικτης βιωσιμοτητας: χρεος/ΑΕΠ παραμενει και αυτος κολλημενος στο απαγορευτικο 180% αντι του 100-120% κατ’ ανωτατο οριο.

Τι πρεπει να γινει για να γινει το χρεος μας βιωσιμο; Φυσικα να μειωθει το χρεος και να αυξηθει η αναπτυξη. Όπως είναι το χρεος δεν είναι διαχειρισιμο, γιαυτο παρακαλαμε να μας κοψουν κατι. Το ΔΝΤ ιδιως που συμφωνα με το καταστατικο του απαιτει βιωσιμοτητα χρεους για να συμμετασχει, συμφωνει και επαυξανει και πιεζει. Αλλα και οι εταιροι μας κατι εχουν πει κατά καιρους για αναπροσαρμογη του χρεους αλλα θελουν να το συνδεσουν με την τηρηση από μερους μας των υποχρεωσεων για την εφαρμογη των μεταρρυθμισεων που εχουμε ψηφισει. Τρεμουν την επιστροφη μας στην … κανονικοτητα, την ελληνικη εννοειται. Τωρα γινονται συνεννοησεις κατι θα βγει. Θα το παρουσιασουμε όταν ολοκληρωθουν οι διαπραγματευσεις.

Από κει και περα τι γινεται; Από κει και περα υπαρχει ο μονοδρομος της αναπτυξης. Να μεγαλωσουμε την πιτα του ΑΕΠ. Αυτος ο στοχος θα πρεπει να μονοπωλησει το ενδιαφερον της κυβερνησης μετα την εξοδο από το μνημονιο, όπως θα δουμε στο επομενο κεφαλαιο. Το ευτυχημα είναι πως οι δανειστες εθεσαν σαν μνημονιακη υποχρεωση την εκπονηση σαφους Αναπτυξιακου Σχεδιου, ώστε ολοι κρατος και υποψηφιοι επενδυτες να γνωριζουν τους κανονες του παιγνιδιου.

 

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η κριση ξεσπασε το 2009 αλλα προετοιμαζοντανε «συστηματικα και μεθοδικα» από την αρχη της μεταπολιτευσης.

Τοτε, το 2009, ηταν που το τρομερο διδυμο: πρωτογενες ελλειμμα και ελλειμμα τρεχουσων συναλλαγων χτυπησε κοκκινο. Οι Τραπεζες που μας εκμαυλιζαν με προσφορες δανειων και εδιναν συνεχεια θαλασσοδανεια σε μιντιαρχες και πασης φυσεως μεγαλοσχημους με πολιτικες ακρες, ηταν θανασιμα εκτεθειμενες σε υπερδανεισμο. Η Ασφαλιση μια τεραστια μαυρη τρυπα χρεους με τις δυσαναλογα μεγαλες συνταξεις και τις προωρες συνταξιοδοτησεις και την εκτεταμενη εισφοροδιαφυγη, η Υγεια βαρελι διχως πατο με τη φαρμακευτικη δαπανη να ανεβαινει ανεξελεγκτη, η Εφορια ανυπαρκτη με λιγοτερους από τους μισους φορολογουμενους να πληρωνουν ψιχουλα και οι υπολοιποι κυριως ελευθεροι επαγγελματιες και μικροεπιχειρησεις να φοροδιαφευγουν και να κρυβονται πισω από το εκαστοτε αφορολογητο. Και πανταχου παρουσες, η διαπλοκη και η διαφθορα εκαναν παρτυ.

Και οι πολιτικοι μας παθητικοι θεατες στην καλυτερη περιπτωση ή «δραστηριοι» στα παρασκηνια. Και εμεις τον υπνο του δικαιου.

Ο αερας μυριζε μπαρουτι και ενας μικρος σπινθηρας ηταν αρκετος να τιναξει ολοκληρο το καραγκιοζ σεράι στον αερα. Και δεν αργησε να ερθει. Οι αγορες σταματησαν να μας δανειζουν. Και ολοκληρο το οικοδομημα της μεταπολιτευσης κατερρευσε σαν σωρος από τραπουλοχαρτα.

Ετσι ηρθε η ΕΕ, ο δανειστης τελευταιας ευκαιριας, προς σωτηρια. Αυτοι εκαλεσαν και το ΔΝΤ που ηξερε από τετοια. Το ΔΝΤ μελετησε την κατασταση και απεφανθη πως το χρεος μας δεν ηταν βιωσιμο και χρειαζοταν βαθυ κουρεμα για να γινει. Οι ευρωπαιοι αντεδρασαν για να διασωσουν τις τραπεζες τους που ηταν σοβαρα εκτεθειμενες στα ελληνικα ομολογα. Το ΔΝΤ πειστηκε να μεινει και το κουρεμα να αναβληθει για αργοτερα.

Ετσι ξεκινησαν τα ευρωπαικα μας δανεια συνοδευομενα από τα αντιστοιχα Μνημονια.

Οι δανειστες με προεξαρχον το ΔΝΤ ηρθαν για να μελετησουν την κατασταση και όπως ηταν φυσικο εφριξαν. Και όπως επισης ηταν φυσικο θεωρησαν πως σαν πρωτη προτεραιοτητα επρεπε να μειωθει δραστικα το πρωτογενες ελλειμμα και παραλληλα να γινει επανιδρυση του κρατους με συγχρονες δομες και θεσμους που θα εγγυωνται ότι δεν θα επανελθουμε στην προηγουμενη κατασταση (α ρε Σημιτη με τους εκσυγχρονισμους σου και Καραμανλη με τις επανιδρυσεις σου).

Το Πρωτο Μνημονιο ηταν καταδικασμενο να αποτυχει. Καταρχη το δανειο που μας εδωσαν προηλθε από τη συνεισφορα των κρατων μελων, προκειμενου να πληρωσουμε αυτά που χρωστουσαμε στις τραπεζες τους (κυριως Γαλιας κ Γερμανιας). Δηλ το χρεος μας μεταφερθηκε από τις τραπεζες στους πολιτες των κρατων-μελων.

Αυτό όμως που ηταν καταστροφικο ηταν οτι ειχαν κανει κακη εκτιμηση της σοβαροτητας της καταστασης και θεωρησαν πως σε συντομο χρονικο διαστημα η δημοσιονομικη εικονα θα βελτιωνοταν. Ετσι εφαρμοσαν τη θεραπεια του σοκ. Σκληρα δημοσιονομικα μετρα σε μικρο χρονικο οριζοντα. Ο μικρος χρονικος οριζοντας μεσα στον οποιο επρεπε να μειωσουμε το ελλειμμα του προυπολογισμου δηλ να μειωθουν οι δαπανες και να αυξηθουν τα εσοδα επεβαλε μετρα αμεσης αποδοσης και τετοια ηταν η καταστροφικη οριζοντια μειωση μισθων και συνταξεων αφενος και η επιβολη νεων φορων αφετερου. Αυτό ειχε σαν φυσικη συνεπεια πρωτοφανη στα παγκοσμια χρονικα μειωση του ΑΕΠ κατά 25% μεσα σε δυο χρονια και αμεση φτωχοποιηση του πληθυσμου. Το ΔΝΤ παραδεχτηκε πως η συνταγη ηταν λαθος λογω κακης εκτιμησης των πολλαπλασιαστων (δηλ τα μετρα ειχαν προκαλεσει δυσαναλογα μεγαλη – πολλαπλασιαστικη υφεση).

Ετσι το πρωτο μνημονιο πηγε αδιαβαστο όπως πηγαν και πολλοι συμπολιτες μας απροετοιμαστοι όπως ηταν να προσαρμοστουν στις νεες τραγικες συνθηκες που τους επιβληθηκε να ζησουν. Αυτό δεν σημαινει πως δεν εγινε και σημαντικο εργο στο πεδιο των μεταρρυθμισεων όπως γραφουμε στο κεφαλαιο 1, στο χωρο της Υγειας (ΕΟΠΥΥ, Ηλ. Συνταγογραφηση), της διαφανειας στη Δημοσια Διοικηση (Διαυγεια), στον πολεμο κατά της διαφθορας (εισαγγελεας διαφθορας).

Στο δευτερο και το τριτο μνημονιο τα πραγματα βελτιωθηκαν αρκετα. Οι δανειστες μελετησαν συστηματικα το ελληνικο προβλημα και κατεληξαν σε συγκεκριμενα μετρα διατυπωμενα με σαφηνεια στα οικεια μνημονια (τα παρουσιασαμε στα αντιστοιχα κεφαλαια).

Συνοπτικα μπορουμε να πουμε πως οι δανειστες με τη δομημενη δυτικη σκεψη τους απεβλεπαν βασικα σε διαρθρωτικες μεταρρυθμισεις για τη δημιουργια μιας σταθερης υποδομης που θα εγγυωνταν ορθολογικη λειτουργια του κρατους και δημοσιονομικη σταθεροτητα σε βαθος χρονου. Ιδιαιτερο βαρος εδιναν :

-στην σταθεροτητα του τραπεζικου συστηματος (ανακεφαλαιοποιηση οπου χρειαζεται και αντιμετωπιση των κοκκινων δανειων),

-στην αναπτυξη και την προσελκυση επενδυσεων (εργασιακα, ιδιωτικοποιησεις, απελευθερωση επαγγελματων και ενεργειας)

-στην αναμορφωση του ασφαλιστικου συστηματος και του συστηματος υγειας

-στην αναμορφωση του φορολογικου συστηματος (ανεξαρτησια φορολογικης διοικησης, παταξη της φοροδιαφυγης)

-στην παταξη της διαφθορας και της διαπλοκης,

-στην αναταξη της δημοσιας διοικησης (αποκομματικοποιηση, δικαστικο, εκπαιδευτικο συστημα κλπ)

Με το δευτερο μνημονιο ξεκιναει η σοβαρη δουλεια για τη βραχυπροθεσμη αλλα και τη μακροπροθεσμη αντιμετωπιση της κρισης, που συνεχιστηκε με το τριτο μνημονιο.

Τα δυο αυτά μνημονιαiεχουνε τη σημασια τους γιατι σηματοδοτουν συγκεκριμενες προσπαθειες να ξεπεραστει η κριση και ανεδειξαν δυο διαφορετικες φιλοσοφιες αντιμετωπισης της κρισης και επικοινωνιας με τους δανειστες μας. Τα αποτελεσματα αυτά για κάθε φιλοσοφια απασχολουν ακομα τα πολιτικα μας πραγματα και αναμενεται να επηρεασουν την εκβαση των προσεχων εκλογων του 2019.

Λογω της σημασιας που προειπαμε θα εξετασουμε με καποια λεπτομερεια τις δυο αυτές φιλοσοφιες, τα βραχυπροθεσμα αποτελεσματα τους αλλα και τις μακροπροθεσμες προοπτικες τους.

Οι δυο αυτές φιλοσοφιες αντικατοπτριζουν την προσωπικοτητα και την πολιτικη φιλοσοφια των εκφραστων των δυο αυτων φιλοσοφιων ή Σχολων σκεψης δηλ του Α. Σαμαρα της ΝΔ πρωταγωνιστη του Δευτερου Μνημονιου και του Αλ. Τσιπρα του Τριτου Μνημονιου.

Η πρωτη σχολη, κρινοντας από τη διεξαγωγη των διαπραγματευσεων αλλα και εκ του αποτελεσματος, μπορει να ονομαστει και Σχολη της «μαγκιας» (που αποδειχτηκε τζαμπα) ενώ η δευτερη σχολη του «αν δεν μπορεις να τους νικησεις πηγαινε με τα νερα τους» (από το ωραιο εγγλεζικο «if you can’t beat ‘em join ‘em») ή κατ’ αλλους σχολη της «κωλοτουμπας».

Αλλα ας παρουμε τα πραγματα με τη σειρα. Ηδη οι δανειστες ειχαν κανει σαφες πως αυτό που τους ενδιεφερε ηταν αφενος να εχει η χωρα μας πρωτογενες πλεονασμα για να μπορει να βγει από το μνημονιο και να αποπληρωνει και τα χρεη της και αφετερου να κανει τις απαραιτητες μεταρρυθμισεις ώστε να γινει μια κανονικη ευρωπαικη χωρα και να διασφαλισει ορθολογιστικη λειτουργια του κρατους και δημοσιονομικη σταθεροτητα σε βαθος χρονου. Αυτή η θεωρηση συμβαδιζει με τη δυτικη δομημενη λογικη σκεψης των δανειστων και του Σοιμπλε ότι πρωτα νοικοκυρευομε το σπιτι μας και μετα εχοντας γερες βασεις επιχειρουμε την αναπτυξη.

Από τις μεταρρυθμισεις ιδιαιτερη εμφαση φαινεται να δινουν στην μεταρρυθμιση του ασφαλιστικου συστηματος που λογω της αναρχης και ανισης δομης και χαριστικων νομων αφενος στοιχιζε/απομυζουσε τεραστια ποσα από τον προυπολογισμο, και αφετερου διαιωνιζε μια διακριση μεταξυ ευγενων και «αγενων» Ταμειων και κατακολουθια τους ασφαλισμενους σε κοτζαμπασηδες και ραγιαδες .Επισης στο τραπεζικο, φορολογικο, τη διαφθορα/διαπλοκη.

Ο Σαμαρας και η Σχολη του «εγω θα κανω το δικο μου» ή της μαγκιας

Samaras.mangasΟ Σαμαρας στο δευτερο μνημονιο φαινεται να επιδιωξε μια σχετικη αυτονομηση από τον «κανονα» των Βρυξελων. Ουσιαστικα αντεστρεψε τις προτεραιοτητες των δανειστων. Η δικη του προτεραιοτητα ηταν να «γυρισει» την οικονομια επιτυγχανοντας αναπτυξη επειτα από χρονια υφεσης. Πιστευε πως αν επαιρνε μπρος η οικονομια θα εφτιαχνε το κλιμα για προσελκυση επενδυσεων με πολλαπλασιαστικο αποτελεσμα για την αναπτυξη. Θεωρουσε πως το πρωτογενες πλεονασμα και οι μεταρρυθμισεις θα μπορουσαν να περιμενουν.

Προτιμησε λοιπον να μην πιασει το στοχο του πρωτογενους πλεονασματος και αντ αυτου να διαθεσει πορους για την ενισχυση της οικονομιας και της καταναλωσης. Στο μιγμα μετρων εδωσε εμφαση στον περιορισμο των δαπανων και όχι στη φορολογηση. Μειωσε τις συνταξεις, αλλα διατηρησε το ΕΚΑΣ, ικανοποιωντας τους χαμηλοσυνταξιουχους. Ξεκινησε τις απολυσεις που ζητουσε το ΔΝΤ, προκαλωντας μεγαλες κινητοποιησεις και ταραχες (εμβληματικο το κλεισιμο της ΕΡΤ), που τον αναγκασαν να σταματησει.

Πραγματικα καταφερε να «γυρισει» την οικονομια το 2014. Οριακη αναπτυξη – αυξηση του ΑΕΠ για πρωτη φορα επειτα από 5 χρονια υφεσης. Μειωση της ανεργιας, δοκιμαστικη εξοδος στις καφαλαιαγορες με επιτυχια και μια ατμοσφαιρα αισιοδοξιας στην επιχειρηματικη κοινοτητα. Το success story του Σαμαρα. Δεν ηταν λιγο, μια αχτιδα φωτος στα σκοταδια μιας πολυχρονης υφεσης. Ισως καπως υπερτιμημενο δεδομενου ότι τα δυσκολα των κρισιμων μεταρρυθμισεων ειχαν μεινει πισω και τα ερωτηματικα αν και κατά ποσο υπο τις συνθηκες αυτές, το σαξες στορι θα ειχε συνεχεια ή θα εμενε ένα περιστασιακο πυροτεχνημα.

Αυτό το τελευταιο φαινεται πιστευαν οι δανειστες και δεν εντυπωσιαστηκαν καθολου. Οι στοχοι που ειχαν θεσει εκεινοι δεν ειχαν πραγματοποιηθει. Τον κατηγορουσαν πως υπεγραφε τους στοχους, περνουσε τους νομους και μετα δεν τους υλοποιουσε. Στο πρωτογενες πλεονασμα ειχε πεσει εξω. Το ασφαλιστικο δεν ειχε προχωρησει, ουτε το φορολογικο, ουτε με τα τραπεζικα κοκκινα δανεια υπηρξε προοδος, ουτε με τη διαφθορα/διαπλοκη. Μονο στην Υγεια, ο Αδωνης προχωρησε σε καποιες μεταρρυθμισεις. Οι διαδοχικες αξιολογησεις γινονταν μετ’ εμποδιων και συνεχεις αντιπαραθεσεις. Στην πραγματικοτητα οι δανειστες δεν πιστευαν πως ο Σαμαρας ειχε την προθεση ουτε τη δυνατοτητα λογω των πελατειακων σχεσεων του κομματος του να κανει ποτέ ουσιαστικη προοδο στις μεταρρυθμισεις. Οσο για τη διαπλοκη/διαφθορα ουτε λογος, αφου ηταν γνωστο ότι τα κομματα αυτά λογω μακροχρονης ασκησης της εξουσιας, ηταν μαλλον μερος του προβληματος παρα της λυσης.

Και επισης πιστευαν πως χωρις την ουσιαστικη εξυγιανση του κρατους οποιαδηποτε ευνοικα αποτελεσματα στην οικονομια δεν θα ειχαν διαρκεια. Μια τελευταια προσπαθεια του Σαμαρα να τους μεταπεισει με το περιφημο μειλ Χαρδουβελη δεν ευδοκιμησε. Ετσι τον εγκατελειψαν στην τυχη του και στα χερια του Τσιπρα στις εκλογες του Ιανουαριου 2015.

Παρα ταυτα την εστω και συγκυριακη αυτή επιτυχια του Σαμαρα την εχει κανει σημαια η ΝΔ και βασικο επικοινωνιακο οπλο για να κερδισει τις επομενες εκλογες.

Η Σχολη Τσιπρα (ή κατ’ αλλους σχολη της «κωλοτουμπας») – Μια "βολτα" στο μυαλο του Αλεξη

tsipras.tumbaΑ. Οι προεκλογικες υποσχεσεις – τα ψευτικα τα λογια τα μεγαλα

Ο Τσιπρας όπως τον εχω ψυχολογησει στα χρονια αυτά είναι ενας ρομαντικος ρεαλιστης και ικανοτατος ισορροπιστης ενας πολιτικος ζογκλερ που μπορει να περναει την ορθολογιστικη πολιτικη των δανειστων μεσα από τους επικινδυνους σκοπελους των αντιφασεων ολων των τασεων του κομματος του.

Ο Τσιπρας λοιπον, στην εποχη των μνημονιων βρηκε ένα λαο καταπτοημενο αλλα εθισμενο από την εποχη του Ανδρεα και σε ολοκληρη τη μεταπολιτευση (με εξαιρεση τον Κ. Μητσοτακη) να πιστευει στις μαγικες λυσεις στα δυσκολα προβληματα. Τριαντα πεντε χρονια ακοπης ευημεριας αρκουσαν για να πεισουν και τους πιο δυσπιστους. Με τους ευρωπαιους ορθολογιστες δανειστες και τα ζορια που τραβηξε 5 χρονια, (ο λαος) ταραχτηκε αλλα επειδη πρωτα βγαινει η ψυχη του ανθρωπου και μετά το χουι του, κατά βαθος η πιστη στα θαυματα παρεμενε ακλονητη. Αυτό που περιμενανε ητανε ο ανθρωπος που θα τους εδινε την επιβεβαιωση αυτης της πεποιθησης πως τα μαγικα ακομα πιανουν.

Τα παλια μεγαλα κομματα εχοντας την ευθυνη της χρεοκοπιας αλλα και της συνεργασιας με τους ορθολογιστες των Βρυξελων ειχαν χασει την αξιοπιστια τους ως θαυματοποιων. Εμενε ο καινουριος, ο αδοκιμαστος, ο "παρθενος" Τσιπρας. Ο Τσιπρας τοπιασε και απλα καβαλησε το κυμα της λαικης πιστης και οργης και σερφαρε ακοπα προς την εξουσια. Δεν ειπε ψεμματα ο ανθρωπος απλα ειπε αυτά που ενας λαος ηθελε νακουσει. Δεν υπηρχε άλλος τροπος να κερδισει. Αν ελεγε τα ιδια με τους άλλους ο κοσμος θα ψηφιζε τους αλλους που ηξεραν τη δουλεια καλυτερα. Ασφαλως ο ιδιος δεν ηταν τοσο αφελης ώστε να πιστευει αυτά που ελεγε (εν αντιθεσει ισως με μερικους τοτε συνεργατες του … ), σιγουρα όμως θα πιστευε πως η αριστερα θα μπορουσε να διαχειριστει την κριση πιο αποτελεσματικα και με τροπο πιο δικαιο για τους λιγοτερο προνομιουχους.

Β. Η πρωτη κυβερνηση Τσιπρα – Προετοιμαζοντας την κωλοτουμπα στο ρεαλισμο

Επι τελους «γιναμε» κυβερνηση με τα μαγικα, τωρα να δουμε τι θα κανουμε με τους «μαγους». Θα τους βγαλουμε στη σεντρα να αποδειξουν την αξια των μαγικων τους στον πραγματικο κοσμο και όχι στο θερμοκηπιο των λαικων συναξεων.

varufakisΒαρουφακης! Ειχε πεισει κοσμο και κοσμακη για το «μαγικο» παραλληλο νομισμα. Πρωτος βουλευτης με ρεκορ ψηφων. Θα τον κανουμε τι άλλο υπουργο Οικονομικων και θα δουμε αν θα πεισει και τον Σοιμπλε. Αν δεν τον κανουμε υπουργο και αναγκαστουμε να παρουμε δυσκολα μετρα θα εχουμε αυτόν και ένα κοσμο ολοκληρο που θα φωναζει πως τον φιμωσαμε ενώ ειχε τη λυση που θα μας γλυτωνε.

lafazanisΛαφαζανης! Καθαροαιμος αριστερος με το σεναριο της δραχμης και τη βοηθεια από το «ξανθο» γενος. Βαλε τον στο υπουργειο αναπτυξης να δουμε ποσες επενδυσεις από τη Ρωσια θα φερει.

 

 

konstanlouΚωνσταντοπουλου! Διαγραφη του χρεους ως παρανομου και καταχρηστικου. Μαλιστα. Καμια αντιρρηση. Ας μας το σβησει. Και ακομα, το κατ’εξοχην συγκρουσιακο ατομο στην κατεξοχη συναινετικη θεση του προεδρου της Βουλης. Ασε τους εκει να εκτεθουνε και να θεσουν εαυτους εκτος μαχης. Αν παλι τα καταφερουν ή η τριβη με την πραγματικοτητα τους στρεψει στο ρεαλισμο, με γεια τους με χαρα τους. Ακομα καλυτερα.

makiaveliΜακιαβελικο; Όχι βεβαια. Κοινη λογικη. Αλλωστε και οι θεωριες του Μακιαβελι είναι ο ορισμος του ρεαλισμου. Ετσι είναι τα πραγματα ειτε μας αρεσει ειτε όχι. Μαυτα και μαυτα καταφερε ο Τσιπρας να κερδισει ένα δημοψηφισμα, να κανει την κωλοτουμπα, να υπογραψει ένα νέο μνημονιο, το τριτο, να απαλλαγει από τα βαριδια και να κερδισει και τις εκλογες. Αυτά κι αν είναι μαγικα! Αλλα η πραγματικη υπηρεσια του στον τοπο είναι ότι καταφερε να μετατοπισει ένα ολοκληρο κοσμο που πιστευε στα μαγικα προς το ρεαλισμο. Ένα σημαντικο βημα για την εθνικη μας ωριμοτητα και αυτογνωσια και ένα ακομα μεγαλυτερο για την πορεια της χωρας μας προς την Ευρωπη και τον ευρωπαικο ορθολογισμο.

Γ. Νεα Κυβερνηση Τσιπρα. Και τωρα δουλεια!

Απαλλαγμενος από τα βαριδια της ουτοπιας, ο Τσιπρας κηρυξε τη ληξη της «ωρας του παιδιου» και το ξεκινημα μιας σκληρης και συστηματικης δουλειας για την εγκαιρη ολοκληρωση του τριτου μνημονιου και την πολυδιαφημισμενη εξοδο από τα μνημονια, που οχτω χρονια τωρα, ολο την ακουμε αλλα δεν τη βλεπουμε.

Εχοντας υποψη το προηγουμενο του Σαμαρα, ο Τσιπρας και μη εχοντας και τα μεγαλα κομματικα και πελατειακα βαριδια του προκατοχου του (ειχε αλλα βαριδια αυτος … αλλα τα κουμανταρε καλυτερα) δεν κοντραρε τους ευρωπαιους αντιθετα συνεργαστηκε καλα και περασε τις δυσκολες μεταρρυθμισεις που θελανε (δημοσιονομικα, ασφαλιστικο, κοκκινα δανεια, εργασιακα, ενεργειακα κλπ) με το μινιμουμ των αντιδρασεων (υποθετω πως κατά βαθος και ο ιδιος πιστευε σε πολλες από αυτές τις μεταρρυθμισεις). Οι επιδοσεις του αυτές εκτιμηθηκαν από τους ευρωπαιους οι οποιοι αρχισαν να τον παιρνουν στα σοβαρα σαν αξιοπιστο συνομιλητη (ιδιως μετα τον «αθλο» του ασφαλιστικου).

Ετσι περασαν με επιτυχια τρεις αξιολογησεις και τωρα εχει ξεκινησει η τεταρτη και τελευταια που προβλεπεται να ολοκληρωθεί τον Ιουνιο 2018 με την εγκριση των 88 προαπαιτουμενων και τον καθορισμο των ορων ελαφρυνσης του χρεους. Ιδιαιτερη σημασια θα εχει το Αναπτυξιακο Σχεδιο που θα πρεπει να υποβαλουμε σαν προαπαιτουμενο και θα και θα καθορισει την αναπτυξιακη πορεια μας στη μεταμνημονιακη εποχη.

 

Τι χασαμε – τι κερδισαμε

 

Κερδη

Good news first. Ας ξεκινησουμε από τα «κερδη».Ουσιαστικη προοδος στους αντικειμενικους στοχους δηλ εξυγιανση της δημοσιονομικης εικονας της χωρας καθως και των κρατικων δομων με τη βοηθεια δυναμικων μεταρρυθμισεων σε κρισιμους τομεις της κρατικης μηχανης.

Δημοσιονομικη εικονα - Εξυγιανθηκε με δυναμικα πρωτογενη πλεονασματα (+4,2% του ΑΕΠ το 2017 από -10,4% το 2009), σταθερα αναπτυξιακους ρυθμους (μικρες αυξησεις στο ΑΕΠ).

Τραπεζες – κανονικοποιηση του τραπεζικου πεδιου με 4 συστημικες τραπεζες. Ελληνικο ΤΧΣ – Ταμειο Χρηματοπιστωτικης Σταθεροτητας, για την εποπτεια και αναδιαταξη του τραπεζικου συστηματος. Αντιμετωπιση των κοκκινων δανειων με Ηλεκτρονικους πλειστηριασμους και την εισαγωγη του Εξωδικαστικου Συμβιβασμου, ενω παραλληλα υπαρχει προστασια της πρωτης κατοικιας με το Νομο Κατσελη / Σταθακη.

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις.Ανασυνταξη της σχετικης εργατικης νομοθεσιας που θα προσδιορισουν τους ορους για απολυσεις, κηρυξη απεργιων κλπ. Προχωραει η απελευθερωση αγορων και επαγγελματων και σε καποιο βαθμο η αυτοματοποιηση της διαδικασιας αδειοδοτησεων, one-stop shop. Προχωρουν οι Ιδιωτικοποιησεις με την ιδρυση του ΤΑΙΠΕΔ - οργανισμός αποκρατικοποιήσεων (Ταμείο Αξιοποιησης Ιδιωτικης Περιουσίας του Δημοσιου) και της Ελληνικης Εταιριας Συμμετοχων και Περιουσιας.

Μνημονιακη υποχρεωση να υποβληθει μεχρι τον Ιουνιο 2018 Εθνικο Σχεδιο Στρατηγικης Αναπτυξης. Ηδη προετοιμαζεται μεσω Συνεδριων στις εδρες των περιφερειων στις οποιες μετεχουν οι παραγωγικοι φορεις.

Δημοσια Διοικηση. Διαυγεια για τη διαφανεια στο δημοσιο τομεα. Αποκομματικοποιηση της Δημοσιας Διοικησης - Εχουν γινει οι προκηρυξεις και εχει ξεκινησει η επιλογη για τις θεσεις Γενικων και Ειδικων Γραμματεων. Όπως επισης Γεν Δ/ντων, Δ/ντων και Προισταμενων.

Ασφαλιση . Ενιαιος Φορεας Κοινωνικης Ασφαλισης ΕΦΚΑ. Αναπτυξη με ευθυνη της ΗΔΙΚΑ σημαντικων συστηματων για τη ενισχυση των υποδομων του ασφαλιστικου συστηματος – ΗΛΙΟΣ, ΕΡΓΑΝΗΣ, ΕΡΜΗΣ. Δημιουργια του ΚΕΑΟ-Κεντρο Εισπραξης Ασφαλιστικων Οφειλων, με αποκλειστικο αντικειμενο την εισπραξη των εκθετικα αυξανομενων ληξιπροθεσμων οφειλων ασφαλισμενων προς τα ασφαλιστικα ταμεια.

Υγεια . Αναπτυξη και εφαρμογη συστηματος Ηλεκτρονικης Συνταγογραφησης για τον ελεγχο της φαρμακευτικης δαπανης. ΕΟΠΥΥ – Εθνικος Οργανισμος Παροχης Υπηρεσιων Υγειας , που ουσιαστικα ενοποιησε τους κλαδους περιθαλψης των ασφαλιστικων ταμειων. Πρωτοβαθμια Φροντιδα Υγειας με Τοπικες Μοναδες Υγειας - ΤοΜΥ, Οικογενειακο Γιατρο κλπ

Προνοια. Παροχη οικονομικης ενισχυσης ατομων με χαμηλο εισοδημα με το Κοινωνικο Εισοδημα Αλληλεγγυης (ΚΕΑ), που αντικατεστησε και εμβαθυνε το προηγουμενο Ελαχιστο Εγγυημενο Εισοδημα. Εθνικός Μηχανισμός Συντονισμού, Παρακολούθησης και Αξιολόγησης των Πολιτικών Κοινωνικής Ένταξης και Κοινωνικής Συνοχής (Εθνικός Μηχανισμός), με αντικείμενο τον σχεδιασμό, την ενημέρωση, τον συντονισμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση οριζόντιων συνεκτικών πολυτομεακών πολιτικών κοινωνικής ένταξης και κοινωνικής συνοχής.ΟΠΕΚΑ, μετεξελιξη του ΟΓΑ θα αποτελει βασικό πυλώνα του νέου ψηφιακού προνοιακού κράτους κοινωνικής αλληλεγγύης. Θα περιλαμβανει Ενιαίο Μητρώο Δικαιούχων του ΟΠΕΚΑ, με στόχο ο πολίτης να παίρνει αμέσως την απάντηση αν δικαιούται ή δεν δικαιούται το επίδομα του.

Οικονομια. Ανεξαρτησια της φορολογικης διοικησης με την ιδρυση της ΑΑΔΕ - Ανεξαρτητη Αρχη Δημοσιων Εσοδων. Επεκταση και αξιοποιηση του TAXIS για την υποβολη ηλεκτρονικων φορολογικων δηλωσεων.

Διαφανεια και ενημερωση των πολιτων με τη Μηνιαια δημοσιευση των οικονομικων στοιχειων του κρατους (εσοδα, εξοδα, οφειλες κλπ), Ενιαια Αρχη Πληρωμων. Και ακομα ο Κοφτης ένα χρησιμο εργαλειο που «κοβει» αυτοματα δαπανες όταν ξεφευγουν οι δημοσιονομικοι στοχοι κατά την εκτελεση του προυπολογισμου.

Διαπλοκη/ Διαφθορα. Θεσπιση των θεσμων του: Εισαγγελεα οικονομικων εγκληματων, επικουρουμενου από τη Διευθυνση Οικονομικου Εγκληματος για την αντιμετωπιση της φοροδιαφυγης και του Εισαγγελεα Διαφθορας. . Δυνατότητα άρσης τραπεζικού απορρήτου – οπλο για την αντιμετωπιση της διαφθορας και της φοροδιαφυγης.

Δικαιοσυνη. Εχει ηδη ξεκινησει το εργο της εισαγωγης της πληροφορικης στην δικαιοσυνη – e.justice. Εισαγωγη του θεσμου του Εξωδικαστικου συμβιβασμου.

Εκπαιδευση. Εκπαιδευτικη Μεταρρυθμιση. Αλλαγη και εκσυγχρονισμος προγραμματων διδασκαλιας. Σταδιακη καταργηση των πανελλαδικων εξετασεων.

Διάφορα. Ελληνικο Κτηματολογιο. Επιταχυνεται η καταχωρηση των ιδιοκτησιων και των δασικων χαρτών

Ζημιες

Ολοι γιναμε φτωχοτεροι κατά 25% σε μεσους ορους. Αλλοι βεβαια ταχασαν όλα, ανεργοι και αστεγοι και αλλοι απελπισμενοι εβαλαν τελος στη ζωη τους.

Χασαμε ένα μεγαλο μερος του επιστημονικου και εργατικου δυναμικου κυριως νεων που αναγκαστηκαν να φυγουν και να γινουν οικονομικοι μεταναστες προς αναζητηση εργασιας. Το περιφημο brain drain. Αλλοι μιλανε για 350000 αλλοι για 400 και αλλοι για 500000! Με ποιους θα ερθει η αναπτυξη; Με τους συνταξιουχους;

Τωρα βεβαια για να ειμαστε σωστοι θα πρεπει να πουμε πως αυτή η φυγη δεν οφειλεται μονο στην κριση. Οφειλεται κατά ένα μεγαλο ποσοστο και στον υπερκορεσμο των επιστημονικων επαγγελματων. Αλλα αυτό δεν είναι του παροντος. Αλλωστε εχουμε γραψει εκτενως για το θεμα παλαιοτερα στην ιστοσελιδα μας.

Αναπτυξη στη μεταμνημονιακη εποχη. Πώς; Προυποθεσεις και προοπτικες

Αν όλα πανε καλα λοιπον βγαινουμε από τα μνημονια τον Αυγουστο. Και μετα; Τι θα γινουμε χωρις βαρβαρους; Για να το ψαξουμε λιγακι.

Εδώ θα καταφυγουμε παλι σε «μεταφορες».

Θα διακρινουμε την κυβερνητικη δραστηριοτητα σε δυο επιπεδα: στη βιτρινα ή το προσκηνιο και το πισω από τη βιτρινα ή παρασκηνιο.

Στο προσκηνιο η κυβερνηση όπως ειδαμε παραπανω τα πηγε εντυπωσιακα καλα. Θαυμασαμε τους πρωταγωνιστες. Τον Τσιπρα πειστικο με τον ηρεμο μεστο του λογο να κατατροπωνει την αντιπολιτευση. Να αναδεικνυει τον αγωνα κατά της διαφθορας/διαπλοκης σε πρωταρχικο στοχο με θυματα μεγαλοσχημους μπαταχτσηδες που για πρωτη φορα υποχρεωθηκαν να πληρωσουν τα θαλασσοδανεια ή να πουλησουν τις επιχειρησεις και την περιουσια τους. Τον Τσακαλωτο αεικινητο, συμπαθη σε ελληνες και ξενους να περναει δυσκολες συμφωνιες από το Eurogroup. Τον Κατρουγκαλο με δικανικες αλχημειες και τεχνασματα να πετυχαινει τον ηρακλειο αθλο της ασφαλιστικης μεταρρυθμισης. Τον Παπά να βαζει σε ταξη το αναρχο μιντιακο πεδιο. Και το Σπιρτζη με τα εργα, και το Σταθακη και τους υπολοιπους.

Οι δημοσιονομικοι στοχοι επιτευχθηκαν, οι μεταρρυθμισεις περασαν με το ελαχιστο των κοινωνικων αντιδρασεων. Το πιο παραγωγικο αλλα και το πιο ησυχο μνημονιο.

Και μεχρι εδώ καλα. Αλλα … Οι αριθμοι ευημερουν αλλα οι ανθρωποι πασχουν, για να θυμηθουμε και τον πνευματωδη Γερο της Δημοκρατιας. Το στοιχημα για την κυβερνηση είναι πώς θα τα καταφερει, η ευημερια των δεικτων να περασει στην καθημερινοτητα των ανθρωπων. Και μαλιστα χωρις να διαταραχθει η δημοσιονομικη ισορροπια και αρχιζουν να φωναζουν οι τροικανοι. Προβλημα για δυνατους λυτες! Εχουμε από τετοιους;

Προς το παρον ο Τσιπρας προσπαθησε να προσεγγισει το προβλημα με βοηθηματα στους οικονομικα αδυνατους. Αυτο όμως είναι ασπιρινη, για προσωρινη ανακουφιση, όχι όμως λυση.

Τι εμποδιζει τον Τσιπρα να περασει την ευημερια των δεικτων στην καθημερινοτητα των ανθρωπων; Απλα δεν εχει τα λεφτα! Όπως ειπαμε και στο προηγουμενο τα δυο κουσουρια που μας ακολουθουν σαν ιοί ειναι, το χρεος που παραμενει σταθερο γυρω στα 320 δις (και μαλιστα ανεβηκε λιγο λογω των τελευταιων εισπραξεων δοσεων του δανειου και των χρηματων που δανειστηκαμε από την προσφατη εξοδο στις αγορες) καθως και το ΑΕΠ που παρα τις ανεπαισθητες αυξησεις στην αναπτυξη, ουσιαστικα μενει κολλημενο λιγο πιο κατω από τα 180 δις αρα και ο αποφασιστικος δεικτης βιωσιμοτητας: χρεος/ΑΕΠ παραμενει και αυτος κολλημενος στο απαγορευτικο 180% αντι του 100-120% κατ’ ανωτατο οριο.

Τι πρεπει να γινει για να κατεβει; Φυσικα να πεσει το χρεος και να ανεβει το ΑΕΠ. Για το χρεος προσπαθουμε να πεισουμε τους δανειστες να μας το κουρεψουν για να γινει πιο διαχειρισιμο δηλ να πληρωνουμε λιγοτερα για εξυπηρετηση του. Οι διαπραγματευσεις είναι σε εξελιξη.

Και ερχομαστε στο κρισιμο σημειο. Την αυξηση του ΑΕΠ. Την Αναπτυξη δηλαδη! Και όταν μιλαμε για αυξηση ΑΕΠ δεν μιλαμε για 1 και 2%, βρασε Μαη μου. Μιλαμε για πολύ! Τεσσαρια, πενταρια και εφταρια όπως παλια. Για να γινει όμως αυτό χρειαζονται επενδυσεις. Δημοσιες και ιδιωτικες. Και επειδη λεφτα δεν υπαρχουν στο κρατος για δημοσιες, μιλαμε για ιδιωτικες και μαλιστα παραγωγικες επενδυσεις. Όχι μονο ξενοδοχεια και φαγαδικα και λοιπα τουριστικα. Ιδιωτικες παραγωγικες επενδυσεις εστω και μεσω ιδιωτικοποιησεων. Και μιλαμε για πολλα λεφτα. Υπολογιζουν πως χρειαζομαστε γυρω στα 100 δις για να παρουμε μπροστα για τα καλα. Πού θα βρεθουν;

Και ερχομαστε στο ζουμι της υποθεσης. Πώς θα κανουμε τη χωρα μας ελκυστικη για επενδυσεις; Καταρχη εχουμε πλανο; Ευτυχως μας εχουν υποχρεωσει να φτιαξουμε ένα Αναπτυξιακο Σχεδιο. Και πραγματικα κατι εχουν φτιαξει οι δικοι μας που ηδη συζητειται με τους θεσμους. Ετσι τουλαχιστον θα εχουν οι ξενοι ένα μπουσουλα να ξερουν τι γινεται.

Αρκει; Όχι βεβαια χρειαζονται και οι προυποθεσεις. Να εφαρμοστουν οι μεταρρυθμισεις που εχουν ψηφιστει. Περασανε νομοι, κατι εγινε. Θα περασουν όμως και στην καθημερινοτητα της λειτουργιας της Διοικησης και στην πρακτικη των αρειμανιων δημοσιων υπαλληλων ή θα μεινουν γραμμα κενο ακυρωμενα στην πραξη από μια πονηρα αδιαφορη ηγεσια;

Πριν λιγο καιρο ειχα διαβασει ένα χρονογραφημα σε μια αντιπολιτευομενη εφημεριδα με μια απαισιοδοξη προβλεψη ότι τελικα ολες αυτές οι μεταρρυθμισεις θα αποδειχθουν στην πραξη μια τρυπα στο νερο. Μου φανηκε υπερβολικο. Ακραια αντιπολιτευση. Πιστευα και εξακολουθω να πιστευω, πως η δυναμικη των μεταρρυθμισεων παρα τα προβληματα της πρωτης εφαρμογης θα δημιουργησουν σιγα σιγα τη δικη τους δυναμικη εφαρμογης. Ο κοσμος αντιδρα στην αρχη αλλα σιγα σιγα προσαρμοζεται. Το ποσο γρηγορα και ποσο καλα εξαρταται από την πολιτικη βουληση.

Και ερχομαστε τωρα στο παρασκηνιο, το τι γινεται πισω από τη βιτρινα. Τι γινεται στις Υπηρεσιες, το Δημοσιο και τα νομικα του προσωπα. Εκει μεταφερεται τωρα το παιγνιδι, της εφαρμογης των μεταρρυθμισεων, της υλοποιησης των ιδιωτικοποιησεων, της ουσιαστικης διεκπεραιωση των επενδυσεων. Ενας αραχτος αρειμανιος δημοσιος υπαλληλος μπορει να ακυρωσει στην πραξη ολες τις επιτυχιες της βιτρινας που ειδαμε.

Εδώ η κυβερνηση θα πρεπει να πατησει ποδι. Να ξεπερασει τα ασθενη της σημεια. Τη δημοσιουπαλληλικη νοοτροπια, τους «κολλητους», τα κομπλεξακια, το βαθυ κρατος, την αναξιοκρατια, το «αραχτο», την ελλειψη αυτοπειθαρχιας, την αδυναμια στη διαχειριση και την οργανωση.

Δεν το εχει κανει ακομα και τα παραδειγματα προβληματικης διαχειρισης και στελεχωσης πολλα. Στις δομες της φιλοξενιας προσφυγων, τις περιπετειες του ηλεκτρονικου εισιτηριου στις συγκοινωνιες, και τοσα αλλα και το πιο προσφατο, το εμβληματικο φιασκο «Κριμιζη». Τον Κριμιζη διεθνως καταξιωμενο αστροφυσικο με σημαντικη καριερα στη ΝΑΣΑ σε διευθυντικες θεσεις του επελεξαν για την προεδρια του νεοσυστατου Ελληνικου Διαστημικου Οργανισμου (ΕΛΔΟ). Ολοι χειροκροτησαμε την αξιοκρατικη τοποθετηση. Αισιοδοξησαμε πως κατι αλλαξε και μετα η ψυχρολουσια. Ένα μηνα αντεξε ο ανθρωπος τα τερτιπια των γραφειοκρατων του υπουργειου και καποιων πανεπιστημιακων, όταν καταλαβε πως τον ηθελαν για βιτρινα, παραιτηθηκε. Τι τα θελανε τα μεγαλεια; Δεν βαζανε από την αρχη τον βολικο ντοπιο να ξεμπερδευουνε κανεις δεν θαπαιρνε ειδηση. Και ολοι θα ειμαστε ησυχοι. Την πατησανε.

Αυτό που με σοκαρε δεν ηταν ουτε η ΕΛΔΟ, δεν θα γινομασταν ετσι κι αλλιως διαστημικη δυναμη ουτε ακομα και το προσωπο του Κριμιζη οσο η συνειδητοποιηση πως το βαθυ κρατος και η αναξιοκρατια αλλα και η ανοησια εξακολουθουν να είναι παντοδυναμα αφου δεν διστασαν να τα βαλουν με μια τοσο προβεβλημενη προσωπικοτητα φαντασου τι γινεται πιο κατω. Οποιος ξερει προσωπα και πραγματα το φανταζεται.…

Το επεισοδιο μου ξυπνησε μνημες από προσωπικες μου περιπετειες. Καταστασεις που ελπιζα μετα από τετοια οικονομικη καταστροφη και πολιτικη κοσμογονια θα ειχαν σταματησει να υπαρχουν …

Κι όμως πρεπει να το κανει, αν θελει να λειτουργησει πραγματικα αυτή η χωρα με τις νεες δομες. Τωρα της δινεται η ευκαιρια να αξιοποιησει τη μνημονιακη υποχρεωση για ουσιαστικη επανιδρυση του κρατους με την τοποθετηση στελεχων της δημοσιας διοικησης μετα από προκηρυξη. Να προχωρησει στην αξιολογηση των υπαλληλων παρα τις αντιδρασεις. Να χτυπησει το «βαθυ κρατος», την αδιαφανεια, την αναξιοκρατια.

Μπορει η κυβερνηση να κανει την υπερβαση του εαυτου της; Να τα βαλει με τους πελατες της; Κι όμως είναι κριμα να βλεπεις μια κυβερνηση που τα καταφερνει στα «μεγαλα» να είναι τοσο λιγη στα σχετικα «μικρα» που μπορουν όμως να ακυρωσουν και τα μεγαλα. Να τα βαζει με τα θηρια της αντιδρασης και της διαπλοκης και να αφηνει να τη σερνουν από τη μυτη ασημαντοι κομματικοι και συνδικαλιστες.

Θα μου πεις τετοια ωρα τετοια λογια, τωρα που κάθε ψηφος μετραει. Primun vivere deinde philosophare. Το καταλαβαινουμε αλλα … πρεπει.

Αν δεν ελθουν επενδυσεις και δεν επιτευχθει ικανοποιητικη αναπτυξη, θα ειμαστε καταδικασμενοι να ανακυκλωνουμε τη μιζερια μας με το φαυλο κυκλο της φορολογησης για πρωτογενη πλεονασματα για να πληρωνουμε τα παλια χρεη και να πληρωνουμε μεγαλα επιτοκια στις αγορες για τα νεα χρεη. Με πιθανη καταληξη ένα νέο Μνημονιο … Καποια διεθνη think tanks προβλεπουν αυτό το δυσμενες σεναριο. Εμεις παντα αισιοδοξοι πιστευουμε πως θα δαψευστουν.

Ο μεγας ισορροπιστης Τσιπρας ας κανει κατι.

Επενδυσεις, επενδυσεις, επενδυσεις και στο βαθος εκλογες

Εχουν υπολογισει ότι χρειαζομαστε επενδυσεις 100-120 δις € για να παρει η οικονομια μας μπροστα. Ζητουνται γενναιοδωροι επενδυτες! Ασφαλως υπαρχουν και ψαχνουν για ευκαιριες. Θα επιλεξουν τη χωρα μας ή θα πανε αλλου; Ιδου η Ροδος ιδου και το πηδημα για την κυβερνηση. Μια κυβερνηση που εκανε σημαντικο εργο σην επιτυχημενη διεκπεραιωση του μνημονιου αλλα η προσελκυση επενδυσεων θα είναι το τελικο κριτηριο της επιτυχιας της και με βαση αυτό θα κριθει από την πλειοψηφια των δεινά δοκιμασθεντων κατοικων αυτης της χωρας για οχτω χρονια τωρα.

Αυτό θα είναι και το στοιχημα των επομενων εκλογων. Ποιο κομμα και ποια κυβερνηση μπορει να φερει περισσοτερες επενδυσεις. Δυο κομματα θα αντιπαρατεθουν, δυο φιλοσοφιες, δυο κοσμοι ο καθενας με τους ασσους του και τα βαριδια του. Ας τους δουμε συνοπτικα.

sirizaΤο κομμα που παρουσιαζεται σαν η ηρεμη δυναμη. Προχωραει τις αλλαγες μεθοδικα αφου εξασφαλισει ενα μινιμουμ συνεναισης. Κινδυνος, η μεγάλη "διακριτικοτητα" να ακυρωσει στην πραξη και εκ των εσω πολλες αλλαγες.


Στα Υπερ του, μπορουμε να θεωρησουμε το ηθικο του πλεονεκτημα που του επιτρεπει να πειθει στην προσπαθεια του για παταξη της διαφθορας και για τη διαμορφωση πλαισιου αποτροπης και αποδοσης ευθυνων στο μελλον. Αποτελεσματικοτητα στη διαχειριση του μνημονιου (δημοσιονομικη εξυγιανση και εκσυγχρονιστικες μεταρρυθμισεις με αναπτυξιακες προοπτικες).
Στα Κατά, του το βαθυ κρατος και η κομματικη νομενκλατουρα που επηρεαζουν συχνα αρνητικα την αξιοκρατικη στελεχωση κρισιμων τομεων της κρατικης μηχανης. Οργανωτικες, διεκπεραιωτικες αδυναμιες που οφειλονται σε ένα μερος και στην εγγενη «αριστερη» νοοτροπια της χαλαρης αντιμετωπισης των πραγματων και φυσικα στη ευλογη απειρια των νεοκοπων κυβερνητικων στελεχων.

Ουσιαστικα χρεωνεται οτι αφησε το δημοσιο τομεα "απειραχτο" (βλ. παρασκηνιο παραπανω) και δεν αξιοποιησε ακομη τη μνημονιακη υποχρεωση στελεχωσης των θεσεων ευθυνης μετα απο προκηρυξη.

ndΤο κομμα που με τη σημερινη του ηγεσια δειχνει να βιαζεται γιατι εχουμε μεινει πισω. Επιδιωκει τη συναινεση αλλα μπορει να καταφυγει στη συγκρουση με τα θιγομενα συντεχνιακα συμφεροντα (κυριως του δημοσιου). Κινδυνος, ο υπερβαλλων ζηλος να οδηγησει σε ανεξελεγκτες καταστασεις.


Στα Υπερ Δυναμισμος και αποφαστικοτητα στη ληψη και υλοποιηση αποφασεων (τουλαχιστον όπως υποσχεται η σημερινη ηγεσια). Ευνοικη αντιμετωπιση της ιδιωτικης πρωτοβουλιας που υποσχεται δυναμικοτερη αναζητηση επενδυσεων και διαμορφωση ευνοικοτερου περιβαλλοντος για την υλοποιηση τους. Προσδοκια οτι θα ταρακουνησει το μακαριο δημοσιο τομεα.
Στα Κατά. Συνυπευθυνη με το ΠΑΣΟΚ για την κακοδαιμονια, το πελατειακο κρατος και τη διαπλοκη της μεταπολιτευσης που εφερε και τη χρεοκοπια. Αδειες υποσχεσεις εκσυγχρονισμου και επανιδρυσης του κρατους. Υποψια για κουκουλωμα σκανδαλων που εμπλεκονται και στελεχη της. Διχασμενη, με τη λαικη δεξια και το δικο της βαθυ κρατος από τη μια μερια και τους φιλελευθερους πραγματιστες του Μητσοτακη από την άλλη (όπως επισης και καποια ακροδεξια καταλοιπα). Ταυτισμενη με τη συντηρηση και τα κάθε λογης κατεστημενα που επιδιωκουν την επιβιωση τους, επηρεπης σε πατριδο - /θρησκειο – καπηλεια. Για μενα απωθητικη είναι ακομα και η ακραια, τυφλη θα ελεγα αρνητικη αντιπολιτευση που ασκει η σημερινη ηγεσια της, καθως και η επαρση στο λογο της, αλλα πιθανως αυτα ακριβως ειναι αρεστα σε μεγαλο μερος των οπαδων της.

Αυτοι είναι οι δυο μονομαχοι ο καθενας με τους «πελατες» του, τα υπερ και τα κατά του. Ο καθενας μπορει να τα συνεκτιμησει, να τα ιεραρχισει και να αποφασισει. Τα κριτηρια βεβαια των ψηφοφορων σε μια εκλογη δεν είναι «θεολογικα» αλλα πρακτικα και για μερικους επιβιωσης, και οι εκλογες δεν είναι καλλιστεια ηθους και ιδεολογιας.

Όταν εχεις πιεστικα οικονομικα προβληματα, εισαι ανεργος ή στα προθυρα λουκετου ή σου εχουν κοψει το ΕΚΑΣ γινεσαι κυνικος ξεχνας ποιος σε χρεοκοπησε, δεν σε νοιαζει ποσες οφσορ εχει η Μαρεβα ή ο Παπασταυρου ή δεν ξερω ποιος, αν ο ενας είναι γαλαζοαιματος και ο άλλος παιδι του λαου, ακομα και το αν αποδοθει δικαιοσυνη στα σκανδαλα. Αυτό που σε νοιαζει είναι να αφησουν και σε σενα μερικα ψιχουλα να ζησεις τη ζωουλα σου. Οπως γινοταν παντα.

Αυτό είναι ένα κρυφο πλεονεκτημα της εκαστοτε αντιπολιτευσης ιδιαιτερα σε περιοδους κρισης γιατι η υποσχεση της αλλαγης από μονη της δινει ελπιδα στους απελπισμενους (ανεξαρτητα αν τελικα οι προσδοκιες επαληθευθουν).

Σε αυτή την κρισιμη μαζα ψηφοφορων αποβλεπει η ΝΔ για να εξασφαλισει τη νικη, όπως δειχνουν οι δημοσκοπησεις. Αντιθετα ο ΣΥΡΙΖΑ βλεπει με ενδιαφερον το χαμηλο ποσοστο συσπειρωσης (σε σχεση με αυτο της ΝΔ που εχει πιασει νταβανι) καθως και το σημαντικο ποσοστο των αναποφασιστων κυριως τεως ψηφοφορων του, και ελπιζει πως με καποια μετρα της τελευταιας στιγμης και φυσικα με τα γενικοτερα επιτευγματα της διακυβερνησης της θα τους πεισει να επανακαμψουν.

Ονειρα και ασκησεις επι χαρτου. Το θεμα ειναι τί θα πει τελικα ο "κυριαρχος" λαος; Μεχρι τοτε ομως θα περασει καιρος και πολλα μπορουν να συμβουν ...

 

 

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

Η ΕΕ οργανωνεται για αντιμετωπιση κρισεων

Μηχανισμοι Στηριξης, EFSF, EFSM, ESM, ELA


Σχεδον παραλληλα δηλ από το Μάιο/ Ιούνιο του 2010, με αφορμή την ελληνική περίπτωση, διαπιστώθηκε από τα 17 μέλη της Ευρωζώνης η ανάγκη δημιουργίας ενός μηχανισμού στήριξης με στόχο τη διατήρηση της οικονομικής σταθερότητας στην Ευρώπη με την παροχή οικονομικής βοήθειας προς τα κράτη της ευρωζώνης σε οικονομική δυσκολία.

 

Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας - EFSF (European Financial Stability Facility) - προσωρινός μηχανισμός στήριξης

Αμεσως μετα το Πρωτο Μνημονιο / Δανειακη Συμβαση η Ευρωζωνη (Εζ) συνειδητοποιησε ότι το προβλημα με την Ελλαδα θα επανερχονταν αλλα και δεν θα περιοριζονταν εκει (ηδη ειχαν φανει σημαδια στην Ισπανια και κυριως την Πορτογαλια και Ιρλανδια). Αρχισε λοιπον η ΕΕ να ετοιμαζεται δημιουργωντας μηχανισμους για παροχη στηριξης σε οσες χωρες θα ειχαν αναγκη.

Ετσι δημιουργηθηκε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας - EFSF (European Financial Stability Facility), σαν ένας προσωρινός μηχανισμός στήριξης, με εδρα το Λουξεμβουργο. Ο EFSF «προικοδοτηθηκε» με εγγυησεις (όχι ρευστο) υψους μεχρι 690 δις Ε (440 από την Εζ και 250 από το ΔΝΤ) και με αυτή την εγγυηση θα μπορουσε να δανειζεται με χαμηλο επιτοκιο από τις αγορες (ως εχον υψηλο δεικτη πιστοληπτικης ικανοτητας από τις εταιριες πιστοποιησεων περιπου οσο της Γερμανιας) και να δανειζει τις χωρες με οικονομικο προβλημα με χαμηλο επιτοκιο (λιγο υψηλοτερο από οσο δανειζοταν το ιδιο).

Οι εγγυησεις της Γερμανιας αγγιζουν το 27% των συνολικών εγγυήσεων, δηλαδή το ποσό των 211 δισεκατομμυρίων ευρώ (από αυτά τα 67,8 δισεκατομμύρια προοριζονται για εγγυήσεις για την Ελλάδα ).

 

Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας - ESM (European Stability Mechanism) - Ο Μονιμος φορεας δανειοδοτησης

Aπό τον Οκτώβριο του 2012, ενεργοποιήθηκε ο ΕSM ο μονιμος πλεον μηχανισμός στηριξης για τα κρατη της Εζ, ο οποίος θα λειτουργεί παράλληλα με τον EFSF μέχρις ότου ολοκληρωθεί το έργο του EFSF (αποπληρωθουν οι υποχρεωσεις των κρατων στο Ταμειο).

Ο ESM λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο με τον EFSF ως ένας αυτόνομος οργανισμός με έδρα το Λουξεμβούργο και «αγοράζει» πιστώσεις με εγγυήσεις για τα κράτη-μέλη που έχουν οικονομικές δυσκολίες.

Σχετικα με το ESM υπαρχουν σκεψεις να εξελιχθει σε ένα Ευρωπαικο Νομισματικο Ταμειο αντικαθιστωντας το ΔΝΤ για τις χωρες της ΕΕ.

 

Επειγουσα Συνδρομη Ρευστοτητας – ELA (Emergency Liquidity Assistance)

Η δυνατοτητα αυτή προβλεπεται από την ΕΚΤ και δινει τη δυνατοτητα στις κεντρικες τραπεζες των κρατων μελων να παρεχουν ρευστοτητα στις τραπεζες που εχουν προβλημα και δεν μπορουν να χρησιμοποιησουν τα ομολογα τους για να λαβουν ρευστο από την ΕΚΤ (δηλ η ΕΚΤ δεν δεχεται τα ομολογα τους σαν εγγυηση).

Συμφωνα με τους κανονισμους κάθε τραπεζα στο τελος της μερας πρεπει να εχει ένα σταθερο ποσο σε ρευστο. Σε περιοδους ανωμαλιας και φοβου εκτεταμενες αναληψεις προκαλουν μειωση του διαθεσιμου ρευστου κατω από το οριο ασφαλειας. Στην περιπτωση αυτή η τραπεζα ειτε καταφευγει στην ΕΚΤ δινοντας κρατικα ομολογα που διαθετει και παιρνει ρευστο με πολύ μικρα επιτοκια (της ταξης του 0,05%) ειτε (αν η ΕΚΤ δεν δεχεται τα ομολογα της) καταφευγει στον ELA με 30 φορες μεγαλυτερα επιτοκια 1,5%. Η ΕΚΤ δινει την εγκριση της για το χρονικο και το πιστωτικο οριο της ευχερειας αυτης.

Αρκετες χωρες με προβληματα ρευστοτητας εχουν κανει χρηση του ELA όπως η Ιρλανδια και η χωρα μας μεταξυ των αλλων.

 

Μηχανισμοι Ελεγχου – Eurogroup, EuroWorking Group

Ο τελικος ελεγχος των αξιολογησεων και οι αποφασεις για τις εκταμιευσεις λαμβανονται από το Eurogroup, ένα ατυπο οργανο της Ευρωζωνης (Εζ) που αποτελειται από τους υπουργους των Οικονομικων των χωρων της Εζ και του Επιτροπου Οικονομικων της Κομισιόν. Συνερχεται σε τακτα διαστηματα (συνηθως κάθε μηνα) και συζηταει οικονομικα θεματα που απασχολουν την ΕΕ, μεταξυ των οποιων τα προβληματα χωρων που βρισκονται ή ενδιαφερονται να μπουν σε δανεισμο και μνημονια.

Η διαδικασια για την εκταμιευση μιας δοσης είναι η εξης:

Η τροικα ελεγχει την πορεια υλοποιησης των μετρων του μνημονιου στην ενδιαφερομενη χωρα (αξιολογηση) και συντασσει εκθεση.

Η Εκθεση της τροικας δεν υποβαλλεται απευθειας στο Eg αλλα σε ένα άλλο οργανο προ-ελεγχου στις Βρυξελλες το ονομαζομενο EuroWorking Group που αποτελειται από τεχνοκρατες. Το οργανο αυτό ελεγχει την αξιολογηση της τροικας και εισηγειται σχετικα στο Eurogroup που παιρνει και τη σχετικη αποφαση.

 

Βασικες Εννοιες – Ορολογια

Για να δουμε (με απλα λογια φυσικα!) τι σημαινουν όλα αυτά.

Πρωτογενες πλεονασμα σημαινει το καθαρο πλεονασμα του προυπολογισμου (εσοδα-εξοδα) χωρις να λαμβανεται υποψη το χρεος (δηλ οι ετησιες δοσεις για την εξυπηρετηση του). Το 3,5% του ΑΕΠ σημαινει 6,3 δις. Για να ξαιρετε πώς να το βρισκετε:

Το ΑΕΠ μας σημερα είναι γυρω στα 180 δις (μειωση 25% από τα 240 δις που ειχε φτασει προ κρισης), αρα το 3,5% του 180 είναι 6,3 δις. Δηλ κάθε χρονο από το 2018 και μετα θα πρεπει να εχουμε καθαρο περισσευμα στο Ταμειο 6,3 δις για να μπορουμε να εξυπηρετησουμε το χρεος μας.

Spread – η αποκλιση του επιτοκιου δανεισμου μιας χωρας από το επιτοκιο δανεισμου της Γερμανιας (επειδη εχει το χαμηλοτερο επιτοκιο δανεισμου) που χαρακτηριζεται σαν επιτοκιο βασης, πολλαπλασιασμενο επι 100. Αν πχ. το επιτοκιο βασης είναι 1% και μια χωρα δανειζεται με 3% το spread της χωρας αυτης είναι 200 [(3-1)x100=200].

Να σημειωθει πως το Σεπτεμβριο του 2011 το σπρεντ της χωρας μας ειχε φτασει τις 2000 μοναδες δηλ το επιτοκιο μας (αν θελαμε να δανειστουμε …) θα ηταν 21% (με επιτοκιο βασης 1%).

Εζ – συντομευση (δικη μας) της Ευρωζωνης δηλ των χωρων της ΕΕ που εχουν ευρω.

Μεσοπροθεσμα προγραμματα – ονομαζονται συνηθως τα προγραμματα με μετρα που θα πρεπει να ληφθουν για τρια χρονια μετα τη ληξη του τρεχοντος μνημονιου.

Print

Εμεις ...

Συνεχιζουμε την ππροσπαθεια  ...

logo Με Απλα Λογια

Επικοινωνια

panos9496@yahoo.gr

Ordasoft Social Comments and Sharing Free

Powered by OrdaSoft!